Thí Sinh Đối Mặt Với 'Ma Trận' Kỳ Thi Riêng: Chọn Đúng Thay Vì Thi Nhiều
Những ngày gần đây, chị Nguyễn Hoàng Thanh (Định Công, Hà Nội) tất bật tìm hiểu các phương án xét tuyển, kể cả chương trình liên kết của một số trường đại học. Con trai chị đã đăng ký dự thi đánh giá năng lực của Đại học Quốc gia Hà Nội đợt tháng 3 và chuẩn bị thi chứng chỉ IELTS. Dù vậy, gia đình vẫn lo ngại khả năng trúng tuyển hệ chính quy nên muốn "chắc chân" bằng phương án dự phòng.
"Cháu chỉ tham gia một kỳ thi đánh giá năng lực nên cơ hội chưa nhiều", chị Thanh bày tỏ.
Số Lượng Kỳ Thi Riêng Tăng, Cơ Hội Và Nguy Cơ Song Hành
So với năm 2025, số lượng kỳ thi riêng tiếp tục tăng. Điều này mở rộng cơ hội xét tuyển nhưng đồng thời đặt ra nguy cơ quá tải về thời gian, chi phí và áp lực ôn tập nếu thí sinh đăng ký dàn trải, thiếu định hướng rõ ràng.
Các chuyên gia tuyển sinh khuyến cáo thí sinh chỉ nên tham gia 1-2 kỳ thi riêng. Hãy ưu tiên kỳ thi được nhiều trường đại học sử dụng kết quả hoặc phù hợp trực tiếp với nhóm ngành mục tiêu. Tránh tâm lý "thi cho chắc" dẫn đến quá tải.
Đa Dạng Kỳ Thi Riêng Tại Hà Nội Và Cả Nước
Trên địa bàn Hà Nội, nhiều trường đại học tổ chức kỳ thi riêng với quy mô và mục tiêu khác nhau. Điểm chung là nội dung bám sát chương trình giáo dục phổ thông, song cấu trúc đề thi, cách thức tổ chức và phạm vi sử dụng kết quả có sự khác biệt đáng kể.
- Kỳ thi đánh giá năng lực của Đại học Quốc gia Hà Nội được tổ chức 6 đợt từ tháng 3 đến tháng 5, thu hút gần 100.000 thí sinh đăng ký. Bài thi trên máy tính gồm ba phần: Toán học và xử lý số liệu; Văn học - ngôn ngữ; phần tự chọn khoa học hoặc tiếng Anh. Hiện khoảng 100 trường đại học trên cả nước sử dụng kết quả kỳ thi này để xét tuyển.
- Đại học Bách khoa Hà Nội tiếp tục tổ chức kỳ thi đánh giá tư duy với 3 đợt thi. Bài thi kéo dài 150 phút, gồm các phần tư duy toán học, tư duy đọc hiểu và tư duy khoa học hoặc giải quyết vấn đề. Kết quả kỳ thi được hơn 50 trường đại học sử dụng trong xét tuyển.
- Trường Đại học Sư phạm Hà Nội tiếp tục tổ chức kỳ thi đánh giá năng lực phục vụ tuyển sinh các ngành đào tạo giáo viên và một số ngành khoa học giáo dục. Kết quả chủ yếu được sử dụng trong phạm vi tuyển sinh của nhà trường và một số cơ sở giáo dục đại học khác.
Ngoài ra, thí sinh có thể tham khảo kỳ thi đánh giá năng lực của Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh hay kỳ thi chuyên biệt của Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh.
Kỳ Thi Riêng: Điều Kiện Bắt Buộc Với Một Số Nhóm Trường
Bên cạnh việc mở rộng cơ hội, một số kỳ thi riêng còn là điều kiện bắt buộc nếu thí sinh muốn xét tuyển vào những nhóm trường đặc thù.
- Để xét tuyển bằng điểm thi tốt nghiệp THPT vào khối trường công an, quân đội, thí sinh bắt buộc phải tham gia một trong hai kỳ thi đánh giá do Bộ Quốc phòng hoặc Bộ Công an tổ chức.
- Muốn tham gia phương thức tài năng của Đại học Bách khoa Hà Nội (dành cho thí sinh không đạt giải quốc gia, quốc tế), bắt buộc phải dự thi đánh giá tư duy.
- Năm nay, một số ngành của Trường Đại học Ngoại thương cũng xét kết quả bài thi này, mở thêm cơ hội cho thí sinh đã tham gia.
Lời Khuyên Từ Chuyên Gia: Cần Phương Pháp Hợp Lý
Theo Tiến sĩ Phạm Kim Thư, Hiệu trưởng Trường THPT Mai Hắc Đế (Hoàng Mai, Hà Nội), từ thực tiễn tuyển sinh những năm gần đây, học sinh không nên đăng ký quá nhiều kỳ thi riêng. Với đa số thí sinh, tham gia từ 1 đến 2 kỳ thi là phù hợp.
"Nếu đã xác định rõ nhóm trường mục tiêu và kỳ thi được nhiều trường chấp nhận (như bài thi đánh giá năng lực của các đại học quốc gia), thí sinh có thể chỉ cần dự một kỳ thi. Việc thi thêm chỉ nên đặt ra khi thực sự mở rộng cơ hội vào nhóm trường khác; nếu không, rất dễ lãng phí công sức", Tiến sĩ Thư nhấn mạnh.
Trong bối cảnh chương trình học và ôn thi tốt nghiệp THPT vốn đã dày đặc, Tiến sĩ Phạm Kim Thư khuyên học sinh cần xác định học chính khóa vẫn là nền tảng cốt lõi. Giai đoạn đầu nên dành 70-80% thời gian củng cố kiến thức phổ thông; 20-30% cho rèn kỹ năng tư duy, đọc hiểu, xử lý số liệu theo định dạng kỳ thi riêng.
Càng gần thời điểm thi có thể tăng cường luyện đề, song không được buông lỏng việc học trên lớp. Việc chuẩn bị cho các kỳ thi đánh giá tư duy, năng lực cần một lộ trình bài bản gồm bốn giai đoạn: củng cố nền tảng; rèn kỹ năng; tăng tốc luyện đề; và "chốt phong độ" trước kỳ thi từ hai đến ba tuần. Song song đó, thí sinh cần duy trì sinh hoạt điều độ, tránh tâm lý so sánh, coi mỗi kỳ thi là một cơ hội độc lập.
Chiến Lược Xét Tuyển: Tìm Hiểu Kỹ Và Theo Dõi Sát Thời Gian
Trao đổi với phóng viên, Tiến sĩ Phạm Thanh Hà, Phó trưởng phòng phụ trách Phòng Quản lý đào tạo, Trường Đại học Ngoại thương cho biết, năm nay trường sử dụng 4 phương thức xét tuyển, trong đó có xét tuyển dựa trên kết quả các kỳ thi đánh giá năng lực trong nước và quốc tế.
"Mỗi bài thi có cấu trúc, cách tính điểm, phạm vi đánh giá khác nhau; do đó, thí sinh cần tìm hiểu kỹ chương trình mình quan tâm chấp nhận kết quả kỳ thi nào và yêu cầu ngưỡng điểm tối thiểu ra sao", Tiến sĩ Hà chia sẻ.
Đối với các kỳ thi quốc tế như SAT, ACT hay A-Level, thí sinh phải lưu ý thời hạn hiệu lực chứng chỉ, yêu cầu chuẩn hóa điểm và điều kiện ngoại ngữ kèm theo. Việc theo dõi sát mốc thời gian đăng ký dự thi, đăng ký nguyện vọng và nộp minh chứng là yếu tố then chốt để tránh rủi ro.
"Dù theo phương thức nào, mức độ cạnh tranh vẫn rất lớn. Trong 'ma trận' kỳ thi riêng, điều quan trọng nhất không phải là thi nhiều, mà là chọn đúng - dựa trên thế mạnh cá nhân và chiến lược rõ ràng. Khi có lộ trình hợp lý, chuẩn bị nền tảng vững chắc và giữ được tâm lý ổn định, thí sinh hoàn toàn có thể biến áp lực thành cơ hội, tối ưu hóa khả năng trúng tuyển đại học năm 2026", Tiến sĩ Phạm Thanh Hà kết luận.
