Học Sinh Lạc Lối Trước 'Ma Trận' Gần 20 Kỳ Thi Riêng Tuyển Sinh Đại Học 2026
Năm 2026, gần 20 kỳ thi riêng được tổ chức phục vụ tuyển sinh đại học, mở rộng cơ hội cho thí sinh nhưng đồng thời tạo ra một "ma trận" phức tạp. Sự đa dạng này khiến không ít học sinh và phụ huynh rơi vào tâm thế lo lắng, bối rối khi lựa chọn phương án phù hợp.
Áp Lực Từ Sự Đa Dạng Của Các Kỳ Thi
Những ngày gần đây, chị Nguyễn Hoàng Thanh (Định Công, Hà Nội) tất bật tìm hiểu các phương án xét tuyển, kể cả chương trình liên kết của một số trường đại học. Con trai chị đã đăng ký dự thi đánh giá năng lực của Đại học Quốc gia Hà Nội đợt tháng 3 và chuẩn bị thi chứng chỉ IELTS. Dù vậy, gia đình vẫn lo ngại khả năng trúng tuyển hệ chính quy nên muốn "chắc chân" bằng phương án dự phòng. "Cháu chỉ tham gia một kỳ thi đánh giá năng lực nên cơ hội chưa nhiều", chị Thanh bày tỏ.
So với năm 2025, số lượng kỳ thi riêng tiếp tục tăng. Điều này mở rộng cơ hội xét tuyển nhưng đồng thời đặt ra nguy cơ quá tải về thời gian, chi phí và áp lực ôn tập nếu thí sinh đăng ký dàn trải, thiếu định hướng rõ ràng.
Các Kỳ Thi Chính Và Phạm Vi Sử Dụng
Trên địa bàn Hà Nội, nhiều trường đại học tổ chức kỳ thi riêng với quy mô và mục tiêu khác nhau. Điểm chung là nội dung bám sát chương trình giáo dục phổ thông, song cấu trúc đề thi, cách thức tổ chức và phạm vi sử dụng kết quả có sự khác biệt đáng kể.
- Kỳ thi đánh giá năng lực của Đại học Quốc gia Hà Nội được tổ chức 6 đợt từ tháng 3 đến tháng 5, thu hút gần 100.000 thí sinh đăng ký. Bài thi trên máy tính gồm ba phần: Toán học và xử lý số liệu; Văn học - ngôn ngữ; phần tự chọn khoa học hoặc Tiếng Anh. Hiện khoảng 100 trường đại học trên cả nước sử dụng kết quả kỳ thi này để xét tuyển.
- Đại học Bách khoa Hà Nội tiếp tục tổ chức kỳ thi đánh giá tư duy với 3 đợt thi. Bài thi kéo dài 150 phút, gồm các phần tư duy toán học, tư duy đọc hiểu và tư duy khoa học hoặc giải quyết vấn đề. Kết quả kỳ thi được hơn 50 trường đại học sử dụng trong xét tuyển.
- Đại học Sư phạm Hà Nội tiếp tục tổ chức kỳ thi đánh giá năng lực phục vụ tuyển sinh các ngành đào tạo giáo viên và một số ngành khoa học giáo dục. Kết quả chủ yếu được sử dụng trong phạm vi tuyển sinh của nhà trường và một số cơ sở giáo dục đại học khác.
Ngoài ra, thí sinh có thể tham khảo kỳ thi đánh giá năng lực của Đại học Quốc gia TP.HCM hay kỳ thi chuyên biệt của Đại học Sư phạm TP.HCM.
Chiến Lược Thông Minh Cho Thí Sinh
Theo Tiến sĩ Phạm Kim Thư, Hiệu trưởng trường THPT Mai Hắc Đế (Hoàng Mai, Hà Nội), từ thực tiễn tuyển sinh những năm gần đây, học sinh không nên đăng ký quá nhiều kỳ thi riêng. Với đa số thí sinh, tham gia từ 1 đến 2 kỳ thi là phù hợp. Nếu đã xác định rõ nhóm trường mục tiêu và kỳ thi được nhiều trường chấp nhận (như bài thi đánh giá năng lực của các đại học quốc gia), thí sinh có thể chỉ cần dự một kỳ thi.
Trong bối cảnh chương trình học và ôn thi tốt nghiệp THPT vốn đã dày đặc, Tiến sĩ Phạm Kim Thư khuyên học sinh cần xác định học chính khóa vẫn là nền tảng cốt lõi. Giai đoạn đầu nên dành 70-80% thời gian củng cố kiến thức phổ thông; 20-30% cho rèn kỹ năng tư duy, đọc hiểu, xử lý số liệu theo định dạng kỳ thi riêng.
Trao đổi với phóng viên, Tiến sĩ Phạm Thanh Hà, Phó trưởng phòng phụ trách Phòng Quản lý đào tạo, Đại học Ngoại thương, cho biết năm nay, trường sử dụng 4 phương thức xét tuyển, trong đó có xét tuyển dựa trên kết quả các kỳ thi đánh giá năng lực trong nước và quốc tế. Mỗi bài thi có cấu trúc, cách tính điểm, phạm vi đánh giá khác nhau; do đó, thí sinh cần tìm hiểu kỹ chương trình mình quan tâm chấp nhận kết quả kỳ thi nào và yêu cầu ngưỡng điểm tối thiểu ra sao.
"Dù theo phương thức nào, mức độ cạnh tranh vẫn rất lớn. Trong 'ma trận' kỳ thi riêng, điều quan trọng nhất không phải là thi nhiều, mà là chọn đúng - dựa trên thế mạnh cá nhân và chiến lược rõ ràng. Khi có lộ trình hợp lý, chuẩn bị nền tảng vững chắc và giữ được tâm lý ổn định, thí sinh hoàn toàn có thể biến áp lực thành cơ hội, tối ưu hóa khả năng trúng tuyển đại học năm 2026", Tiến sĩ Phạm Thanh Hà nhấn mạnh.
