Học sinh chuyên Lam Sơn bỏ điểm chuẩn, hướng tới tương lai với kế hoạch dài hạn
Lê Nguyên Vũ, học sinh lớp 11 Trường THPT chuyên Lam Sơn, Thanh Hóa, đang tạo nên một câu chuyện truyền cảm hứng khi từ bỏ tâm lý chạy theo điểm chuẩn để xây dựng kế hoạch tương lai bài bản. Em đã đăng ký thi đánh giá tư duy (TSA) của Đại học Bách khoa Hà Nội đợt 3 tổ chức vào tháng 5, với mục tiêu dài hạn là theo đuổi ngành Công nghệ thông tin. Điều đáng chú ý, Vũ sinh ra trong gia đình hai đời theo ngành sư phạm, nhưng không chịu áp lực nối nghiệp, và bố mẹ em đã chọn cách tôn trọng lựa chọn cá nhân của con.
Xu hướng mới trong tư vấn tuyển sinh: Học sinh hỏi sâu về bản chất nghề nghiệp
Theo phản ánh từ các giảng viên và chuyên viên tư vấn của Đại học Bách khoa Hà Nội, thí sinh ngày nay không còn đặt những câu hỏi quen thuộc như "Năm nay điểm chuẩn bao nhiêu?" hay "Có dễ đỗ không?". Thay vào đó, họ tập trung vào hàng loạt vấn đề đi thẳng vào bản chất của con đường học tập và nghề nghiệp. Các chuyên gia khuyên thí sinh cần tính toán kỹ tổ hợp xét tuyển, phân bổ nguyện vọng hợp lý, và chuẩn bị song song cho kỳ thi tốt nghiệp THPT cùng các bài thi đánh giá riêng, tránh tâm lý phụ thuộc vào một phương án duy nhất.
Đặc biệt, nhiều nữ sinh tìm đến tham vấn không còn hỏi "Con gái có học được kỹ thuật không?", mà thay vào đó là tập trung vào lộ trình học, tổ hợp xét tuyển, và cách chuẩn bị năng lực từ bây giờ. Sự tự tin này phản ánh môi trường phổ thông đang thay đổi, nơi học sinh được khuyến khích theo đuổi năng lực cá nhân thay vì tự đặt giới hạn. Các em tìm hiểu thông tin và được biết về áp lực, cường độ đào tạo tại đại học, chính điều đó lại tạo sức hút mạnh mẽ.
Câu hỏi thực tế và tầm nhìn xa từ thế hệ học sinh mới
Nhiều câu hỏi từ học sinh mang tầm tương lai xa nhưng rất thiết thực, chẳng hạn như: "Kỹ sư ra trường làm việc ở đâu?", "Ngành nào có nhu cầu nhân lực rõ rệt?", hay "Chương trình học có gắn với dự án, doanh nghiệp, sản xuất thực tế không?". Thậm chí, có em còn đặt vấn đề sâu sắc: "Ngành Khoa học máy tính rất 'hot' nhưng kỹ năng nào giúp sinh viên bứt phá sau này?".
Trong mỗi buổi tư vấn, cô Dương Quỳnh Nga, giảng viên Khoa Ngoại ngữ, Đại học Bách khoa Hà Nội, luôn mang theo một cuốn sổ tay nhỏ ghi lại những câu hỏi nguyên văn của học sinh, như "Học ngoại ngữ có dễ xin việc không?" hay "Ai cũng học tiếng Anh, còn lợi thế không?". Một học sinh nam chia sẻ: "Em rất thích học ngoại ngữ, bố mẹ em bảo đừng học theo 'mốt', quan trọng là học xong có việc làm".
Đại học không còn là 'đích đến', mà là hành trình 'thực chiến'
Theo PGS. Vũ Duy Hải, Trưởng Ban Tuyển sinh - Hướng nghiệp, Đại học Bách khoa Hà Nội, học sinh ngày nay không chỉ tìm cách vào đại học mà còn tìm cách sống trọn vẹn con đường học thuật và nghề nghiệp. Đại học không còn được coi là "đích đến", mà đang định hình một thế hệ thí sinh "thực chiến": chọn ngành bằng hiểu biết, theo đuổi mục tiêu bằng quyết tâm dài hạn, và đặt câu hỏi thẳng vào tương lai của chính mình.
Học bạ không còn là 'tấm vé' độc lập trong tuyển sinh 2026
Những điều chỉnh trong Quy chế tuyển sinh đại học năm 2026 của Bộ GD&ĐT đang tạo ra tác động trực tiếp và sâu rộng tới chiến lược tuyển sinh của nhiều cơ sở đào tạo. Các trường đại học buộc phải điều chỉnh phương thức xét tuyển, diện tuyển thẳng, và điều kiện kèm theo. Ví dụ, Trường Đại học Ngoại ngữ (Đại học Quốc gia Hà Nội) đã dừng phương thức xét tuyển kết hợp giữa học bạ hoặc điểm thi tốt nghiệp THPT với các chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế như IELTS, HSK, JLPT. Đồng thời, số tổ hợp xét tuyển được rút gọn còn 24, giảm 18 tổ hợp so với năm 2025, nhằm tăng tính chuẩn hóa.
Trường Đại học Ngoại thương cũng không còn áp dụng diện tuyển thẳng đối với học sinh đạt giải tại cuộc thi Khoa học kỹ thuật quốc gia và quốc tế. Thay vào đó, nhóm thí sinh này sẽ được cộng điểm ưu tiên từ 0,5 đến 3 điểm tùy theo giải thưởng. Tương tự, Trường Đại học Công nghệ (Đại học Quốc gia Hà Nội) dừng tuyển thẳng diện giải Khoa học kỹ thuật, chỉ tuyển thẳng thí sinh đoạt giải Nhất, Nhì, Ba quốc gia, quốc tế ở các môn văn hóa như Toán, Lý, Hóa, Tin, Sinh.
Yêu cầu mới và tác động đến thí sinh
Theo quy chế mới, với phương thức xét tuyển dựa trên kết quả học tập THPT (học bạ), tổ hợp xét tuyển phải sử dụng điểm trung bình chung của 6 học kỳ (lớp 10, 11 và 12) của tối thiểu 3 môn. Đáng chú ý, trong tổ hợp bắt buộc phải có môn Toán hoặc Ngữ văn, và hai môn này phải chiếm tối thiểu 1/3 trọng số tính điểm xét tuyển. Đặc biệt, thí sinh dù xét học bạ vẫn phải bảo đảm tổng điểm thi tốt nghiệp THPT của 3 môn tương ứng tổ hợp xét tuyển đạt tối thiểu 15 điểm mới đủ điều kiện được xét tuyển đại học.
Quy định này đồng nghĩa với việc học bạ không còn là "tấm vé độc lập", mà trở thành một cấu phần trong đánh giá tổng thể, gắn chặt với kết quả kỳ thi tốt nghiệp THPT. Sự thay đổi khiến không ít thí sinh và phụ huynh băn khoăn, đặc biệt với những học sinh vốn coi xét học bạ là phương án "an toàn" trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt. Theo các chuyên gia, đây cũng là cơ hội để người học nhìn nhận lại chiến lược lựa chọn ngành, trường và lộ trình học tập một cách thực chất và dài hạn hơn.
Những điều chỉnh mới cho thấy xu hướng siết chặt điều kiện đầu vào, tăng tính liên thông giữa các phương thức xét tuyển, đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn về sự chuẩn bị kỹ lưỡng và chiến lược đăng ký phù hợp của thí sinh trong kỳ tuyển sinh năm 2026.
