Những năm gần đây, cứ mỗi mùa thi tuyển sinh lớp 10, toàn xã hội lại dành sự quan tâm đặc biệt cho các thí sinh. Sở An toàn thực phẩm TP.HCM cùng Sở GD-ĐT TP.HCM chỉ đạo siết chặt an toàn thực phẩm mùa thi. Ngành điện lực đảm bảo cung cấp điện ổn định. Lực lượng công an bảo vệ an ninh đề thi, cảnh sát giao thông hỗ trợ phân luồng, giúp thí sinh đến trường thuận lợi. Chương trình Tiếp sức mùa thi của Trung ương Đoàn, Bộ GD-ĐT, Báo Thanh Niên và nhiều doanh nghiệp đã đồng hành suốt nhiều năm, cung cấp thức ăn, nước uống, dụng cụ học tập và những lời động viên.
Mỗi hành động nhỏ góp lại tạo nên bức tranh chung vừa thể hiện tình người, sự quan tâm của xã hội đối với tương lai con trẻ, nhưng đồng thời cũng là minh chứng cho áp lực nặng nề của kỳ thi lớp 10, đặc biệt tại các tỉnh thành lớn.
Theo thống kê từ Sở GD-ĐT TP.HCM, có 151.254 học sinh đăng ký nguyện vọng vào lớp 10 các trường THPT công lập. Tỷ lệ phân luồng học sinh sau THCS vào lớp 10 công lập năm nay là 79,4%. Như vậy, khoảng 31.000 học sinh sẽ không trúng tuyển vào trường công lập sau kỳ thi.
Ai cũng mong muốn con em mình sau 9 năm đèn sách có một suất học trong trường THPT công lập. Tuy nhiên, cuộc cạnh tranh vào lớp 10 công lập ở các thành phố lớn luôn căng thẳng, khiến áp lực thi cử kéo dài hàng năm trời đối với hàng ngàn thí sinh và gia đình. Nhiều phụ huynh dù con còn hai năm nữa mới thi nhưng đã lo lắng, đứng ngồi không yên.
Sự chung tay của cả xã hội dành cho thí sinh trước kỳ thi quan trọng là cần thiết và đáng hoan nghênh. Nhưng để bền vững hơn, cần có những giải pháp căn cơ giúp giảm áp lực thi cử. Khi đó, mỗi học sinh đều được tạo điều kiện thuận lợi để thực hiện mục tiêu phù hợp với bản thân, tiếp tục hành trình học tập ở giai đoạn mới.
Giải pháp giảm áp lực thi lớp 10
Có nhiều cơ sở để thực hiện việc giảm áp lực cho kỳ thi lớp 10, trong đó quan trọng nhất là mục tiêu hoàn thành phổ cập THPT. Nghị quyết số 71 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo đặt mục tiêu Việt Nam hoàn thành phổ cập THPT và các trình độ tương đương trên toàn quốc vào năm 2035.
Để thực hiện mục tiêu này, cần từng bước giảm áp lực tuyển sinh vào lớp 10 bằng cách mở rộng hình thức xét tuyển. Bên cạnh đó, phải đa dạng hóa mô hình học tập, thay vì chỉ tập trung vào THPT công lập, học sinh có thể theo các loại hình tương đương phù hợp với năng lực và định hướng nghề nghiệp. Ngoài ra, cần thu hẹp khoảng cách về chất lượng dạy học giữa các trường THPT công lập. Đồng thời, tăng cường xây dựng phòng học mới, mở rộng mạng lưới trường lớp để đáp ứng đủ chỗ học cho học sinh sau khi hoàn thành cấp THCS.
Giảm áp lực thi cử ở lứa tuổi thiếu niên không đồng nghĩa với việc buông lỏng chất lượng hay giảm động lực phấn đấu. Đó là đòn bẩy buộc toàn hệ thống chuyển mình từ tư duy dạy để thi sang dạy để phát triển con người. Đây cũng là đích đến của nền giáo dục nhân văn, phát triển bền vững.
