Đa số địa phương chọn Ngoại ngữ làm môn thi thứ ba vào lớp 10
Đến thời điểm hiện tại, hơn 20 tỉnh, thành phố trên cả nước đã công bố môn thi thứ ba và phương thức tuyển sinh lớp 10 cho năm học 2025-2026. Theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo, thời hạn muộn nhất để công bố là ngày 31 tháng 3. Riêng hai tỉnh Lâm Đồng và Vĩnh Long tổ chức xét tuyển đối với lớp 10 đại trà, nhưng thí sinh muốn thi vào trường chuyên vẫn phải làm bài ba môn Toán, Ngữ văn và Tiếng Anh.
Hầu hết các địa phương đã lựa chọn Ngoại ngữ, với phần lớn là tiếng Anh, làm môn thi thứ ba. Hình thức thi môn Ngoại ngữ chủ yếu là trắc nghiệm trong vòng 60 phút, chỉ có một số ít địa phương áp dụng đề thi kết hợp giữa trắc nghiệm và tự luận.
Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội cho biết, việc lựa chọn Ngoại ngữ được cân nhắc dựa trên các chủ trương tăng cường dạy và học ngoại ngữ, từng bước đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học. Kết quả khảo sát ý kiến từ các cơ sở giáo dục trên địa bàn cho thấy đa số đồng thuận với phương án này.
Bài thi môn Ngoại ngữ sẽ được tổ chức theo hình thức trắc nghiệm khách quan, với thời gian làm bài là 60 phút. Để đảm bảo tính công bằng, sẽ có nhiều mã đề thi trong một phòng thi, tuân thủ nguyên tắc hai thí sinh liền kề không trùng mã đề. Thí sinh làm bài trên phiếu trả lời trắc nghiệm và kết quả sẽ được chấm bằng phần mềm máy tính.
Đáng chú ý, học sinh tại Hà Nội được phép đăng ký một trong các thứ tiếng: Anh, Nhật, Pháp, Hàn và có thể thi ngoại ngữ khác với ngoại ngữ đang học tại trường THCS. Ví dụ, nếu ở trường THCS chỉ học tiếng Anh, học sinh vẫn có thể đăng ký thi vào lớp 10 bằng tiếng Nhật, Pháp hoặc Hàn.
Lịch thi có thể thay đổi sớm hơn hoặc muộn hơn
Năm nay, do Bộ Giáo dục và Đào tạo đẩy kỳ thi tốt nghiệp THPT sớm hơn 15 ngày so với năm trước, lịch thi lớp 10 của các địa phương chắc chắn sẽ có những điều chỉnh. Mới đây, Sở Giáo dục và Đào tạo Đà Nẵng đã nêu dự kiến thời gian tổ chức kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 THPT sẽ diễn ra trong ba ngày, từ 23 đến 25 tháng 5. Trong khi đó, những năm trước, kỳ thi này thường diễn ra vào đầu tháng 6.
Thành phố Hồ Chí Minh cũng dự kiến điều chỉnh kỳ thi tuyển sinh lớp 10 sớm hơn, tương ứng với việc tổ chức thi tốt nghiệp THPT. Các năm trước, kỳ thi tuyển sinh lớp 10 của Hà Nội thường diễn ra vào đầu tháng 6. Trong năm 2025, lãnh đạo Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội từng trả lời báo chí rằng chủ trương sẽ tổ chức kỳ thi vào khoảng cuối tháng 6, sau kỳ thi tốt nghiệp THPT.
Tuy nhiên, sau phát biểu này, không ít ý kiến tỏ ra lo ngại nếu kỳ thi diễn ra quá muộn sau khi kết thúc năm học, sẽ khiến căng thẳng kéo dài vì học sinh phải ôn tập đến sát ngày thi. Hiện tại, Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội chưa công bố thời gian cũng như phương án cụ thể tổ chức kỳ thi năm nay.
Trong tháng 2 vừa qua, thông tin lan truyền trên mạng xã hội cho rằng Hà Nội sẽ tổ chức kỳ thi tuyển sinh lớp 10 vào cuối tháng 5 thay vì cuối tháng 6 như dự kiến. Một hiệu trưởng trường THCS tại phường Đống Đa nhận định, kỳ thi tuyển sinh lớp 10 rất quan trọng đối với học sinh cuối cấp. Các em đang ngóng chờ phương án thi và lịch thi để có kế hoạch ôn thi cũng như chuẩn bị tâm lý.
Học sinh, phụ huynh và thầy cô giáo đều mong muốn kỳ thi được tổ chức sớm, tránh phải ôn tập kéo dài trong điều kiện thời tiết mùa hè nắng nóng và căng thẳng. Lãnh đạo Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội cho biết, hiện tại chưa chốt lịch thi chính thức cho kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 năm nay. Lịch thi sẽ được công bố cho học sinh và nhà trường ngay sau khi phương án tuyển sinh được Ủy ban nhân dân thành phố phê duyệt.
Thêm trường học liệu có giảm áp lực tuyển sinh?
Kỳ thi vào lớp 10 THPT công lập ở Hà Nội luôn được đánh giá là có mức độ cạnh tranh cao nhất cả nước. Việc xây dựng thêm trường học để tăng tỷ lệ học sinh vào lớp 10 công lập là một nhiệm vụ chính trị được đặt ra. Năm nay, thành phố có hai trường THPT bước vào kỳ tuyển sinh chính thức đầu tiên là THPT Đỗ Mười và THPT Phúc Thịnh.
Ông Đỗ Văn Nam, Hiệu trưởng Trường THPT Đỗ Mười, cho biết toàn bộ cơ sở vật chất, trang thiết bị và các hạng mục phụ trợ của trường đã hoàn tất. Trường có 45 phòng học hiện đại cùng các phòng chức năng, sẵn sàng cho tuyển sinh lớp 10 năm học tới.
Ngoài ra, một số dự án khác cũng đang được triển khai để kịp tuyển sinh năm học tới, như Trường THPT Việt Hùng và Trường THPT Uy Nỗ. Tại phường Phú Diễn, dự án xây dựng trường THPT với quy mô khoảng 10.000 m² đang được triển khai; tại phường Yên Hòa cũng dự kiến có thêm một trường THPT đi vào hoạt động từ năm học tới.
Song song với việc xây dựng mới, 126 địa phương của Hà Nội đã hoàn tất kiểm tra trụ sở dôi dư; trong đó, 7 cơ sở được đề xuất chuyển đổi công năng sang làm trường học, nhưng chưa rõ sẽ dành cho cấp học nào. Việc bổ sung trường lớp từ nhiều nguồn được kỳ vọng sẽ nâng dần tỷ lệ học sinh được học THPT công lập.
Theo kế hoạch nhiều năm gần đây, khoảng tháng 4, Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội sẽ công bố chỉ tiêu tuyển sinh lớp 10 của từng trường. Năm học 2025-2026, toàn thành phố dự kiến có khoảng 147.000 học sinh xét tốt nghiệp THCS. Năm học tới, khoảng 88.000 học sinh sẽ được tuyển vào các trường THPT công lập; số còn lại được tuyển vào các trường THPT tư thục, trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên hoặc cơ sở giáo dục nghề nghiệp có liên kết dạy văn hóa chương trình giáo dục thường xuyên cấp THPT.
Dù đã tăng thêm trường lớp, nhưng số học sinh tốt nghiệp THCS vẫn cao hơn khả năng đáp ứng của các trường THPT công lập. Việc các trường ở ngoại thành được xây mới dù giúp giảm áp lực vẫn chưa làm giảm sức "nóng" ở khu vực nội thành.
Hà Nội cũng có một loạt trường ngoài công lập mà sức nóng tuyển sinh vào lớp 10 không "kém cạnh" các trường THPT công lập. Theo ghi nhận, ngay từ đầu năm 2026, nhiều trường tư đã công bố kế hoạch tuyển sinh, phương án "ghi danh, giữ chỗ", thậm chí là thi tuyển sinh riêng nhưng lách luật bằng cách gọi khác nhau.
Bỏ cấp huyện, khu vực tuyển sinh sẽ thay đổi ra sao?
Việc sáp nhập địa giới hành chính khiến mô hình 12 khu vực tuyển sinh (theo quận, huyện) vào lớp 10 của Hà Nội không còn nguyên trạng. Trong khi Hà Nội chưa công bố phương án phân tuyến mới, thí sinh và phụ huynh đang thấp thỏm lo lắng trước khi thời gian đăng ký nguyện vọng bắt đầu.
Điều khiến không ít gia đình băn khoăn là việc đăng ký nguyện vọng vào trường công lập năm nay sẽ được tổ chức ra sao khi không còn cấp quận/huyện như trước. Theo quy định cũ, Hà Nội chia thành 12 khu vực tuyển sinh lớp 10; nếu đăng ký từ 2 đến 3 nguyện vọng, thí sinh buộc phải tuân thủ giới hạn khu vực tuyển sinh. Trường hợp chỉ đăng ký 1 nguyện vọng mới không bị khống chế địa bàn.
Trước đó, nguyên Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội Trần Thế Cương từng thông tin ngành giáo dục thủ đô đang tính toán ứng dụng Hệ thống thông tin địa lý (GIS) trong tuyển sinh, dự kiến áp dụng từ năm học 2026-2027. Nếu triển khai, học sinh sẽ được phân tuyến dựa trên vị trí cư trú thực tế và khoảng cách từ nhà đến trường, thay vì ranh giới hành chính "cứng" như trước. Nguyên tắc "học gần nhà" trước mắt áp dụng cho mầm non, lớp 1 và lớp 6.
Trong khi đó, Sở Giáo dục và Đào tạo Thành phố Hồ Chí Minh đã thí điểm tuyển sinh đầu cấp theo bản đồ số từ năm 2023. Riêng với lớp 10, học sinh chỉ cần tốt nghiệp THCS trên địa bàn thành phố là đủ điều kiện dự thi vào trường công lập; cơ quan quản lý chỉ đưa ra khuyến cáo đăng ký trường gần nơi cư trú để thuận tiện đi lại.
Đến thời điểm này, Hà Nội chưa có văn bản chính thức nào về việc thay thế 12 khu vực tuyển sinh bằng phương án mới dựa trên GIS hay địa điểm cư trú ở cấp phường, xã.
