Đến cuối tháng 2, hơn 20 tỉnh, thành phố trên cả nước đã chính thức công bố môn thi thứ ba và phương thức tuyển sinh vào lớp 10 cho năm học tới. Theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo, thời hạn muộn nhất để các địa phương thông báo là ngày 31 tháng 3. Việc nhiều nơi công bố sớm môn thi thứ ba được đánh giá tích cực, giúp học sinh có thể chủ động xây dựng kế hoạch ôn tập ngay từ học kỳ 2, thay vì phải chờ đợi đến sát thời điểm thi cử.
Ngoại ngữ là lựa chọn phổ biến
Phần lớn các địa phương đã chọn ngoại ngữ, chủ yếu là tiếng Anh, làm môn thi thứ ba vào lớp 10. Quyết định này được lý giải là phù hợp với chủ trương từng bước đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong hệ thống trường học. Đây cũng là môn học từ lâu được xem như công cụ thiết yếu, cần trang bị cho thế hệ trẻ trong quá trình hội nhập quốc tế.
Hình thức thi môn ngoại ngữ chủ yếu là trắc nghiệm khách quan với thời gian làm bài 60 phút. Một số ít địa phương áp dụng đề thi kết hợp giữa trắc nghiệm và tự luận. Riêng tỉnh Tuyên Quang lại chọn môn khoa học tự nhiên làm môn thi thứ ba, tạo nên sự đa dạng trong phương án tuyển sinh.
Hà Nội linh hoạt với nhiều ngoại ngữ
Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội cho biết, việc lựa chọn ngoại ngữ được cân nhắc kỹ lưỡng dựa trên các chủ trương tăng cường dạy và học ngoại ngữ. Kết quả khảo sát ý kiến từ các cơ sở giáo dục trên địa bàn cho thấy đa số đồng thuận với phương án này.
Đáng chú ý, học sinh tại Hà Nội được phép đăng ký thi một trong các thứ tiếng: Anh, Nhật, Pháp, Hàn. Điều này có nghĩa là thí sinh có thể thi ngoại ngữ khác với ngoại ngữ đang học tại trường THCS. Ví dụ, nếu ở trường THCS, học sinh chỉ được học tiếng Anh là ngoại ngữ duy nhất, nhưng vẫn có thể đăng ký thi vào lớp 10 với môn ngoại ngữ tiếng Nhật, Pháp hoặc Hàn.
Bài thi môn ngoại ngữ tại Hà Nội sẽ được tổ chức theo hình thức trắc nghiệm khách quan, thời gian làm bài 60 phút. Phòng thi sẽ có nhiều mã đề khác nhau để đảm bảo nguyên tắc hai thí sinh liền kề không trùng mã. Thí sinh làm bài trên phiếu trả lời trắc nghiệm và kết quả sẽ được chấm bằng phần mềm máy tính.
Phương thức tuyển sinh đa dạng
Trong khi đó, một số địa phương như Lâm Đồng và Vĩnh Long lại tổ chức xét tuyển đối với lớp 10 đại trà. Tuy nhiên, thí sinh muốn thi vào các trường chuyên vẫn phải tham gia bài thi ba môn: toán, ngữ văn và tiếng Anh.
Theo quy chế tuyển sinh lớp 10 của Bộ Giáo dục và Đào tạo, từ năm 2025, các địa phương có thể lựa chọn giữa thi tuyển, xét tuyển hoặc kết hợp cả hai phương thức. Nếu áp dụng thi tuyển, kỳ thi sẽ bao gồm ba môn: toán, ngữ văn và môn thứ ba (hoặc bài thi tổ hợp). Môn thứ ba này do địa phương tự chọn từ các môn học như ngoại ngữ, giáo dục công dân, khoa học tự nhiên, lịch sử và địa lý, công nghệ, tin học. Quy định cũng nêu rõ, không được lấy một môn quá ba năm liên tiếp và phải công bố trước ngày 31 tháng 3.
Ý kiến chuyên gia và lo ngại
Năm ngoái, tiếng Anh (hoặc ngoại ngữ) cũng là lựa chọn của phần lớn các địa phương có tổ chức thi tuyển sinh vào lớp 10. Nhiều chuyên gia giáo dục cho rằng, việc giữ ổn định các môn thi và công bố sớm là cần thiết, giúp giảm bớt căng thẳng cho học sinh và gia đình trong kỳ thi vốn đã rất áp lực.
Tuy nhiên, cũng có ý kiến tỏ ra lo ngại rằng, nếu môn thi thứ ba luôn là ngoại ngữ, học sinh có thể lơ là các môn học khác. Điều này đặc biệt đáng quan tâm vì cấp THCS là giai đoạn giáo dục phổ cập bắt buộc, đòi hỏi học sinh phải học đều các môn để xây dựng kiến thức nền tảng vững chắc.
Hiện tại, Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội vẫn chưa công bố thời gian cụ thể cũng như phương án tổ chức kỳ thi năm nay. Các năm trước, kỳ thi tuyển sinh lớp 10 của Hà Nội thường diễn ra vào đầu tháng 6. Theo đánh giá của Sở, những điều chỉnh trong cấu trúc đề thi những năm gần đây cho thấy kỳ thi đang chuyển mạnh sang đánh giá năng lực, buộc học sinh phải thay đổi cách học và ôn tập nếu muốn giành lợi thế trong cuộc cạnh tranh vào các trường công lập.
