Học sinh THCS Chương Dương tham gia Ngày hội giáo dục nghề nghiệp với định hướng rõ ràng
45 học sinh Trường Trung học cơ sở Chương Dương đã có mặt tại Ngày hội gắn kết giáo dục nghề nghiệp với thị trường lao động Thủ đô năm 2026, mang theo những định hướng ban đầu cho con đường sau trung học cơ sở. Khác với những chuyến tham quan khám phá thông thường, các em đến đây với tâm thế chuẩn bị kỹ lưỡng, nhờ vào công tác tư vấn và hướng nghiệp được nhà trường triển khai từ sớm.
Định hướng từ sớm thông qua hoạt động hướng nghiệp
Cô Nguyễn Thị Vân Hồng, Hiệu trưởng Trường THCS Chương Dương, cho biết nhà trường đã tổ chức các buổi trao đổi trực tiếp với giáo viên và hoạt động hướng nghiệp từ cuối tháng 3. "Các em không đến với tâm thế 'đi xem cho biết', mà đã có định hướng ban đầu; ngày hội là bước tiếp theo để kiểm chứng, củng cố và làm rõ hơn lựa chọn của mình", cô nhấn mạnh. Trước đó, toàn bộ phụ huynh và học sinh khối 9 của trường đã tham gia chương trình tư vấn tuyển sinh lớp 10 với sự góp mặt của đại diện các trường trung học phổ thông và cơ sở giáo dục nghề nghiệp.
Học sinh được phân tích theo năng lực, gợi mở các hướng đi phù hợp và tư vấn cụ thể đến từng trường hợp. Lựa chọn nghề nghiệp không hình thành trong một thời điểm, mà là kết quả của cả một quá trình có sự tham gia của nhà trường, giáo viên và gia đình. Trong bối cảnh đó, ngày hội không còn mang ý nghĩa khởi đầu, mà trở thành một mắt xích quan trọng trong chuỗi định hướng đang dần định hình.
Kết nối thông tin và thực tiễn tại ngày hội
Ngày hội thu hút hàng nghìn học sinh, tạo nên một không gian sôi động với 71 gian hàng. Tại đây, học sinh không chỉ nghe giới thiệu về ngành nghề, mà còn được tiếp cận đồng thời nhiều lớp thông tin như chương trình đào tạo, xu hướng việc làm, nhu cầu nhân lực của doanh nghiệp, và yêu cầu cụ thể về kỹ năng. Ở một số gian hàng, các em có thể quan sát thiết bị, thử thao tác nghề và trò chuyện trực tiếp với những người đang làm trong lĩnh vực đó.
Theo ông Bùi Kim Dương, Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Nghề Hàn Quốc thành phố Hà Nội, ngày hội giúp học sinh và phụ huynh nhận diện các lựa chọn cụ thể. "Chúng tôi phải sử dụng nhiều hình thức để tuyển sinh, còn ngày hội hôm nay chủ yếu để các em biết rằng có những đơn vị đào tạo, những ngành nghề như thế này", ông chia sẻ. Tuy nhiên, ông cũng thừa nhận rằng việc thay đổi toàn bộ nhận thức chỉ trong một ngày là không thể.
Những thách thức và khoảng trống trong quá trình lựa chọn
Dù được thiết kế bài bản, ngày hội vẫn gặp phải một số hạn chế. Trong 71 gian hàng, không nhiều nơi có thể cho học sinh trải nghiệm thực hành sâu. Phần lớn thông tin vẫn dừng ở mức giới thiệu, hình ảnh và tài liệu, khiến học sinh chủ yếu chỉ nghe và ghi nhận, chưa có điều kiện hiểu sâu. Các cơ sở đào tạo cũng không đặt mục tiêu tuyển sinh trực tiếp tại ngày hội, mà hoạt động tư vấn chủ yếu mang tính giới thiệu và quảng bá.
Những dữ kiện quan trọng như tỷ lệ có việc làm, mức thu nhập hay cam kết với doanh nghiệp chưa được thể hiện rõ ràng ngay tại chỗ. Hoàng Ngọc Hà My, học sinh lớp 9A4 Trường THCS Nguyễn Công Trứ, chia sẻ: "Em chưa xác định rõ mình phù hợp nghề nào lâu dài, trong khi bố mẹ cũng đang định hướng cho em vào một trường dân lập hoặc cao đẳng nên việc lựa chọn vẫn rất khó".
Em Trần Thanh Trúc, học sinh lớp 9A1 Trường THCS Mai Động, lại coi học nghề là phương án dự phòng nếu không trúng tuyển vào trung học phổ thông. "Em thích học nghề vì có thể đi làm sớm, nhưng chi phí học nghề, nhất là các ngành làm đẹp, khá cao nên gia đình khó đáp ứng, vì vậy bố mẹ vẫn muốn em chọn trường dân lập", em nói. Hai cách tiếp cận này cho thấy một thực tế: thông tin không thiếu, nhưng thông tin chưa đủ để trở thành niềm tin.
Sự vắng mặt của phụ huynh và đề xuất cải thiện
Một khoảng trống đáng chú ý là sự vắng mặt của phụ huynh tại ngày hội. Ông Bùi Kim Dương nhận định: "Gần như không thấy phụ huynh tham gia, trong khi chính họ mới là người quyết định". Theo ông, rào cản lớn nhất không nằm ở cơ hội việc làm, mà ở tâm lý e ngại của phụ huynh về môi trường làm việc và tính ổn định của nghề.
Nhiều cơ sở đào tạo mong muốn có những cách tiếp cận trực tiếp hơn, như mời phụ huynh đến tham quan doanh nghiệp, để họ tận mắt chứng kiến môi trường làm việc và cơ hội nghề nghiệp của con em mình. Ở góc độ tổ chức, ông Hoàng Đức Huế đề xuất tổ chức ngày hội sớm hơn, phân theo khu vực hoặc đưa hoạt động về chính cơ sở đào tạo - nơi có đầy đủ điều kiện thực hành.
Những gợi mở này cho thấy vấn đề không phải là có thêm bao nhiêu ngày hội, mà là mỗi ngày hội có giúp quá trình "kiểm chứng" trở nên đủ sâu hay không. Muốn học sinh tin vào một con đường, cần làm cho con đường ấy hiện ra đủ rõ, không chỉ bằng lời giới thiệu, mà bằng trải nghiệm thực, đầu ra có thể đối chiếu và sự đồng hành của cả gia đình. Ngày hội giáo dục nghề nghiệp, nếu được tổ chức hiệu quả, có thể trở thành mắt xích quan trọng trong hành trình xây dựng niềm tin cho thế hệ trẻ.
