Chuyên gia tâm lý Lee Darang: 'Chìa khóa vàng' giúp cha mẹ hiểu rối loạn lo âu ở trẻ
Cuốn sách của chuyên gia tâm lý học đường Lee Darang, được xuất bản bởi Thái Hà Books và NXB Công thương, đang được xem như một "chìa khóa vàng" quý giá. Tác phẩm này không chỉ giúp các bậc phụ huynh thấu hiểu sâu sắc hơn về những vấn đề tâm lý phức tạp mà con trẻ đang phải đối mặt, mà còn cung cấp những giải pháp thiết thực để hỗ trợ trẻ xây dựng sự tự tin vững vàng và trưởng thành một cách lành mạnh về mặt tinh thần.
Làm cha mẹ: Khóa học thực chiến không có sách giáo khoa
Nhiều bậc cha mẹ đã đọc khá nhiều sách về nuôi dạy con cái trước khi đảm nhận trọng trách thiêng liêng này. Tuy nhiên, họ vẫn thường cảm thấy hoang mang và bối rối vì sự khác biệt rõ rệt giữa lý thuyết trong sách vở và thực tế phức tạp ngoài đời. Để trở thành những người cha, người mẹ tốt, bạn thực sự cần phải học hỏi từ chính đứa con thân yêu của mình, lắng nghe và quan sát chúng một cách cẩn thận.
Ảnh minh họa: M&C.
Quan sát trẻ: Mỗi đứa trẻ là một thế giới riêng biệt
Khi tôi theo học cao học, phòng nghiên cứu của tôi nằm trong tòa nhà của một trường mẫu giáo trực thuộc trường đại học. Nhờ vậy, mỗi khi đến phòng nghiên cứu, nếu có thời gian rảnh, tôi lại có cơ hội quý giá để học hỏi và quan sát trẻ em thông qua các hành động và trò chơi hàng ngày của chúng. Tuy nhiên, qua mỗi lần quan sát, tôi lại càng khẳng định suy nghĩ rằng, quả thực "mỗi đứa trẻ là một cá thể hoàn toàn khác biệt".
Giáo viên có thể dạy cùng một bài học, nhưng phản ứng và khả năng tập trung của mỗi bé lại không hề giống nhau. Trong cùng một môi trường, với những giáo cụ tương tự, tốc độ bắt đầu và cách thức chơi đùa của trẻ lại vô cùng đa dạng và phong phú. Trước đây, tôi vẫn luôn nghĩ rằng, về cơ bản, trẻ em luôn năng động, nhanh nhẹn và tràn đầy năng lượng hơn so với người lớn: "Như lũ trẻ thì có điều gì cần phải lo lắng đâu".
Thực tế phức tạp: Trẻ cũng có những nỗi lo âu riêng
Tuy nhiên, nếu quan sát một cách kỹ lưỡng và tinh tế, thực tế lại không hề đơn giản như vậy. Cùng một trò chơi hay hành động cụ thể, nhưng mỗi trẻ sẽ thể hiện những biểu cảm, phản ứng, hành động thực tế và thời gian phản ứng hoàn toàn khác nhau.
Ví dụ, với một số trẻ dễ dàng làm quen và rất tò mò, các bé sẽ không ngừng đặt ra những câu hỏi như: "Đây là cái gì?".
- Bất kỳ hoạt động nào, chúng cũng tham gia một cách rất tích cực và hào hứng.
- Chúng thường hành động nhiều hơn là nói, thích sờ mó và khám phá mọi thứ xung quanh.
- Đôi khi, sự hiếu động này có thể dẫn đến những tai nạn nhỏ, mồ hôi đầm đìa, nhưng càng chơi, chúng lại càng cảm thấy phấn khích và luôn tràn đầy năng lượng.
Ngược lại, cũng có những đứa trẻ hoàn toàn trái ngược. Những đứa trẻ này luôn giữ thái độ cảnh giác cao độ với những điều mới lạ và xa lạ. Các bé cần có một khoảng thời gian đủ dài để từ từ thích ứng và làm quen, rồi mới dám bắt đầu thử nghiệm những điều mới mẻ. Trẻ thường xuyên cảm thấy lo lắng và bất an cho đến khi tìm được cảm giác ổn định và thích nghi được với môi trường xung quanh.
Ngoài ra, mặc dù có thể đang thực hiện một công việc khá tốt, trẻ vẫn liên tục lo lắng hoặc thậm chí càng trở nên lo lắng hơn khi đứng trước mặt người lạ. Tôi chỉ mới đề cập đến hai đặc điểm đơn giản và trái ngược nhau, nhưng trên thực tế, những đặc điểm hành vi mà trẻ thể hiện khi tiếp xúc với những kích thích và môi trường mới lại vô cùng khác biệt và đa dạng.
Khó khăn của cha mẹ: Hiểu và dự đoán hành vi của trẻ
Đây chính là lý do tại sao, mặc dù bố mẹ có thể đã được đào tạo bài bản hoặc đọc rất nhiều sách về nuôi dạy con cái, nhưng vẫn rất khó để có thể hiểu và dự đoán chính xác hành động của trẻ trong mọi tình huống. Khi trẻ tiếp xúc với một môi trường mới hoặc một tình huống lần đầu tiên gặp phải, hầu như sẽ luôn xuất hiện những vấn đề nhất định, mặc dù mức độ có thể khác nhau tùy từng trẻ.
Vì vậy, nếu trẻ có nhiều trong số các biểu hiện được đề cập ở trên, cha mẹ cũng chưa thể vội vàng kết luận rằng trẻ đang gặp phải những rối loạn tâm lý nghiêm trọng. Tuy nhiên, nếu cha mẹ cảm thấy trẻ tỏ ra quá lo lắng, dễ bị kích thích bởi môi trường mới, hoặc cần nhiều thời gian hơn bình thường để thích ứng, thì nên hết sức cẩn thận và chú ý.
Giải pháp: Học cách giúp con hiểu cảm xúc bản thân
Trong những trường hợp như vậy, bố mẹ cần chủ động tìm hiểu và học hỏi về các phương pháp khoa học để giúp con hiểu rõ hơn về cảm xúc của bản thân, đồng thời cung cấp cho trẻ nhiều lựa chọn và công cụ hơn để đối mặt với những thách thức. Việc này không chỉ giúp trẻ vượt qua những khó khăn tạm thời, mà còn góp phần xây dựng nền tảng tâm lý vững chắc cho sự phát triển lâu dài sau này.
