VANJ 2025 tại Kyoto: Cầu nối học thuật Việt - Nhật thúc đẩy đổi mới sáng tạo
Hướng tới mục tiêu bồi đắp nguồn nhân lực chất lượng cao trong và ngoài nước, đồng thời thúc đẩy mạnh mẽ tinh thần đổi mới sáng tạo, hội thảo thường niên do Mạng lưới học thuật người Việt Nam tại Nhật Bản (VANJ) tổ chức vào tháng 12/2025 tại thành phố Kyoto, Nhật Bản, được đánh giá là một trong những giải pháp thiết thực và hiệu quả. Sự kiện này không chỉ là diễn đàn quan trọng mà còn đóng vai trò như một cầu nối giao lưu học thuật sâu rộng giữa các nhà khoa học, nhà nghiên cứu hàng đầu của Việt Nam và Nhật Bản trên nhiều lĩnh vực then chốt.
"Đứa con tinh thần" của trí thức trẻ Việt tại Nhật
Có thể nói, VANJ chính là "đứa con tinh thần" được ấp ủ và nuôi dưỡng bởi nhiều thế hệ trí thức trẻ Việt Nam đang sinh sống và làm việc tại Nhật Bản. Ra đời vào tháng 10/2019, với các thành viên nòng cốt ban đầu là những nhà khoa học người Việt tập trung chủ yếu tại thành phố Tokyo, nhưng đến thời điểm hiện tại, quy mô và ảnh hưởng của VANJ đã mở rộng đáng kể, phủ sóng trên phạm vi toàn nước Nhật.
Nhằm hiện thực hóa sứ mệnh cao cả "lan tỏa tri thức, kết nối học thuật và đóng góp tích cực cho xã hội", VANJ đã triển khai hàng loạt hoạt động ý nghĩa, dần khẳng định vị thế là đầu mối quan trọng trong việc kết nối chặt chẽ cộng đồng các nhà khoa học Việt Nam tại Nhật Bản với các cơ quan, ban, ngành có liên quan trong nước.
Về phía Nhật Bản, VANJ đã trở thành cầu nối đắc lực, hỗ trợ chia sẻ kịp thời các cơ hội việc làm hấp dẫn và học bổng giá trị dành cho sinh viên Việt Nam. Điển hình gần đây, mạng lưới này đã tích cực hỗ trợ các giáo sư từ các trường đại học danh tiếng như Hiroshima, Tokyo, Osaka trong công tác tuyển sinh cho chương trình đào tạo nhân lực chuyên ngành bán dẫn của Nhật Bản mang tên JST-NEXUS.
Giáo sư Masayuki Shimada, Trưởng khoa Khoa học Sinh học ứng dụng tại Trường đại học Hiroshima, phát biểu: "Trường đại học của chúng tôi luôn dành sự quan tâm đặc biệt đến các sinh viên Việt Nam bởi các bạn không chỉ chăm chỉ, sáng tạo mà còn rất thông minh. Tôi kỳ vọng các bạn sẽ tiếp tục gặt hái nhiều thành công và trở thành những người dẫn dắt thế hệ đi sau, qua đó khẳng định mạnh mẽ hơn nữa tên tuổi của các nhà khoa học Việt Nam tại Nhật Bản".
Kết nối nhu cầu trong nước với chuyên môn quốc tế
Về phía Việt Nam, VANJ đã chủ động thiết lập và duy trì mối liên kết chặt chẽ với các cơ quan trong nước, nhằm giới thiệu và kết nối các nhà khoa học có chuyên môn sâu tại Nhật Bản trong những lĩnh vực mà Chính phủ Việt Nam đang đặc biệt chú trọng phát triển, như công nghệ bán dẫn, chuyển đổi số, và nhiều ngành công nghệ cao khác.
Lần đầu tiên tham gia Hội thảo VANJ vào năm 2023, Tiến sĩ Đoàn Thị Kim Dung, chuyên gia trong lĩnh vực Kỹ thuật Sinh học tại Trung tâm Đổi mới sáng tạo về Y học Nano ở thành phố Kawasaki, đã đảm nhận vai trò chủ tọa điều hành một phiên thảo luận chuyên sâu về chủ đề "Kỹ thuật sinh học nano".
Tiến sĩ Dung chia sẻ: "Thông qua việc tham gia hội nghị, tôi không chỉ được cập nhật những tiến bộ mới nhất, đột phá trong lĩnh vực kỹ thuật y sinh học mà còn có cơ hội học hỏi trực tiếp từ các giáo sư, nhà khoa học đầu ngành và các nhóm nghiên cứu khác về tư duy nghiên cứu sáng tạo, đặc biệt là những phương pháp tổ chức và triển khai dự án khoa học một cách hiệu quả và bài bản".
Cho đến nay, các nghiên cứu của Tiến sĩ Dung đã đạt được những thành quả thực tiễn ấn tượng, được ứng dụng rộng rãi trong lĩnh vực y học. Nổi bật phải kể đến hệ thống dẫn thuốc nano, đã được sử dụng thành công trong điều trị ung thư và trong các loại vaccine thế hệ mới như vaccine mRNA phòng Covid-19, góp phần cải thiện đáng kể độ ổn định của thuốc, tăng hiệu quả điều trị đồng thời giảm thiểu tác dụng phụ không mong muốn. Bên cạnh đó, các vật liệu nano còn đóng vai trò then chốt trong chẩn đoán và hình ảnh y sinh khi được sử dụng làm chất tương phản hoặc đầu dò sinh học, giúp nâng cao độ chính xác trong việc phát hiện sớm các bệnh lý phức tạp.
"Bộ chuyển tiếp" học thuật trong thời đại số
Hội thảo VANJ luôn thể hiện sự nhanh nhạy và linh hoạt trong việc nắm bắt kịp thời những thay đổi, vấn đề cấp thiết hoặc công nghệ mới nổi, nhằm đáp ứng các yêu cầu bức thiết của xã hội theo từng năm. Cụ thể, Hội thảo VANJ năm 2025 sẽ tập trung sâu vào việc áp dụng chuyển đổi số vào các lĩnh vực khoa học đa dạng, từ đó thúc đẩy mạnh mẽ hơn nữa tinh thần hợp tác đa ngành.
Với chủ đề xuyên suốt "Hợp tác đa ngành trong thời kỳ chuyển đổi số", Hội thảo VANJ 2025 kỳ vọng sẽ tạo ra một diễn đàn kết nối hiệu quả giữa các nhà khoa học từ nhiều lĩnh vực khác nhau, cùng nhau nghiên cứu và áp dụng những công nghệ tiên tiến vào việc giải quyết những vấn đề lớn của xã hội, đặc biệt như phát triển năng lượng sạch, bảo vệ môi trường, nghiên cứu vật liệu mới tiết kiệm năng lượng, và ứng dụng rộng rãi trí tuệ nhân tạo (AI).
Giáo sư Takashi Ogi, Trưởng khoa Công nghệ kỹ thuật hóa học tại Trường đại học Hiroshima, nhận định: "VANJ thực sự là một nền tảng rất ý nghĩa và giá trị, tạo điều kiện để các nhà khoa học Nhật Bản có thể chia sẻ kiến thức chuyên môn, kinh nghiệm nghiên cứu quý báu và những kết quả khoa học tiên tiến của mình đến với cộng đồng trí thức Việt Nam".
Có thể khẳng định, dù hoạt động trong bất kỳ lĩnh vực nào, các nhà nghiên cứu Việt Nam tham gia VANJ không chỉ thể hiện năng lực xuất sắc, chuyên môn vững vàng mà còn là những tấm gương sáng, nguồn cảm hứng cho nhiều thế hệ sinh viên, nghiên cứu sinh trẻ, dẫn dắt thế hệ sau trên con đường khoa học chân chính và bền vững.
Tiến sĩ Ngô Minh Chữ, nghiên cứu sinh tại Viện Khoa học và Công nghệ công nghiệp tiên tiến quốc gia (AIST) đồng thời là Trưởng Ban tổ chức của VANJ, bày tỏ: "VANJ luôn đề cao và chú trọng việc bồi dưỡng, phát triển các thế hệ kế tiếp nhau với tinh thần nhiệt huyết, sẵn sàng cống hiến cho cộng đồng khoa học. Hầu hết các bạn trẻ đều tìm thấy được con đường đi phù hợp cho tương lai, những cơ hội học tập nâng cao hay công việc lý tưởng thông qua việc chia sẻ, tâm sự chân thành với các thế hệ đi trước giàu kinh nghiệm".
Các thành viên của VANJ cũng luôn ý thức sâu sắc về trách nhiệm "cầu nối" quan trọng của mình trong việc thúc đẩy và làm sâu sắc hơn nữa mối quan hệ hợp tác toàn diện giữa hai nước Việt Nam và Nhật Bản.
Tiến sĩ Cao Lê Anh Kiệt, Phó Trưởng Ban tổ chức VANJ, chuyên gia Công nghệ kỹ thuật hóa học tại Trường đại học Hiroshima, khẳng định: "Mạng lưới này đóng vai trò như một 'bộ chuyển tiếp' học thuật hiệu quả, giúp kết nối một cách nhịp nhàng nhu cầu nghiên cứu, định hướng phát triển khoa học cụ thể của Việt Nam với thế mạnh nghiên cứu, công nghệ tiên tiến và phương pháp hiện đại của Nhật Bản".
