Học viện Hành chính tổ chức tọa đàm về văn hóa đọc trong kỷ nguyên số
Ngày 21/4, Học viện Hành chính và Quản trị công đã tổ chức Tọa đàm khoa học với chủ đề: “Văn hóa đọc trong kỷ nguyên số tại các cơ sở giáo dục đại học: Thực trạng và giải pháp”. Sự kiện này được tổ chức nhằm hưởng ứng thiết thực Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam năm 2026, tạo diễn đàn để các đại biểu trao đổi về ý nghĩa lâu dài của văn hóa đọc trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ hiện nay.
Khẳng định vai trò cốt lõi của văn hóa đọc
Phát biểu khai mạc tọa đàm, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Bá Chiến, Giám đốc Học viện Hành chính và Quản trị công, đã nhấn mạnh rằng trong thời đại chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo, tri thức trở thành nguồn lực cốt lõi quyết định sự phát triển bền vững của mỗi quốc gia. Ông cho rằng, đọc không chỉ là phương thức tiếp nhận thông tin mà còn là quá trình tư duy chủ động, giúp hình thành năng lực tự học, tư duy phản biện và sáng tạo.
Đối với giáo dục đại học, văn hóa đọc được xác định là điều kiện cốt lõi để nâng cao chất lượng đào tạo, thúc đẩy nghiên cứu khoa học và phát triển học thuật bền vững. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy hành vi đọc đang có nhiều biến đổi, với xu hướng đọc nhanh, lệ thuộc công nghệ, hạn chế tiếp cận tài liệu gốc và suy giảm chiều sâu tư duy.
Thách thức và giải pháp trong kỷ nguyên số
Tiến sĩ Vũ Thúy Hiền, Phó Giám đốc Trung tâm Thông tin - Thư viện của Học viện, đã chỉ ra rằng trong thời đại tri thức, uy tín của một cơ sở giáo dục không chỉ được đo bằng quy mô đào tạo mà còn bởi chất lượng giảng dạy, năng lực nghiên cứu của giảng viên và năng lực tư duy của người học. Bà nhận xét: “Dưới tác động của công nghệ số và trí tuệ nhân tạo, phương thức tiếp cận tri thức đã thay đổi đáng kể, nhưng cũng xuất hiện những hạn chế như xu hướng đọc lướt, tiếp nhận thông tin phân mảnh, suy giảm khả năng đọc sâu và năng lực kiểm chứng tri thức.”
Bà Hiền cũng cảnh báo rằng việc sử dụng AI thiếu kiểm soát có thể tiềm ẩn nguy cơ làm giảm tư duy độc lập và trách nhiệm học thuật. Do đó, văn hóa đọc cần được hiểu theo nghĩa rộng, bao gồm năng lực đọc sâu, đọc phản biện, khả năng đối thoại học thuật và tinh thần tự học suốt đời.
Đề xuất các giải pháp đồng bộ
Tọa đàm đã tập trung thảo luận các nội dung quan trọng, bao gồm thực trạng hành vi đọc, tác động của công nghệ số và AI, yêu cầu phát triển năng lực đọc, vai trò mới của thư viện như trung tâm học liệu số, và các giải pháp xây dựng văn hóa đọc.
Tiến sĩ Nguyễn Công Dũng, Ủy viên chuyên trách Hội đồng Biên tập - Xuất bản, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật, đã đề xuất các nhóm giải pháp đồng bộ:
- Nâng cao nhận thức cho sinh viên và giảng viên về giá trị của việc đọc sâu.
- Hiện đại hóa hệ thống thư viện theo mô hình thư viện số thông minh.
- Gắn kết hoạt động đọc với chương trình đào tạo như một yêu cầu bắt buộc.
Ông nhấn mạnh rằng việc trang bị kỹ năng chọn lọc, thẩm định thông tin là “chìa khóa” giúp người học tận dụng công nghệ để nâng cao chất lượng học tập mà không làm mai một chiều sâu tri thức.
Kết luận và định hướng phát triển
Kết luận tọa đàm, Tiến sĩ Hoàng Ngọc Hải, Phó Giám đốc Học viện Hành chính và Quản trị công, khẳng định văn hóa đọc vẫn luôn là nền tảng cốt lõi của giáo dục đại học, là con đường then chốt để hình thành tư duy độc lập và năng lực nghiên cứu cho người học. Ông cho biết, bối cảnh chuyển đổi số vừa mang lại cơ hội tiếp cận tri thức khổng lồ, vừa đặt ra thách thức về sự lệ thuộc vào công cụ số, đòi hỏi một sự kết hợp hài hòa giữa giá trị truyền thống và hiện đại.
Học viện đã quan tâm đầu tư phát triển hệ thống thư viện theo hướng hiện đại, với hệ thống thư viện số kết nối thời gian thực được đưa vào sử dụng từ năm 2012 và nhiều hoạt động thiết thực nhằm lan tỏa văn hóa đọc. Tuy nhiên, thực tế cho thấy văn hóa đọc đang đứng trước nhiều thách thức, đặc biệt là sự cạnh tranh của các phương tiện giải trí số và mạng xã hội.
Việc thúc đẩy người học trở thành chủ thể đồng kiến tạo tri thức và đặt liêm chính học thuật là yêu cầu sống còn trong kỷ nguyên số, đòi hỏi sự nỗ lực không ngừng từ các cơ sở giáo dục đại học.
