Hội thảo tưởng niệm 100 năm Phan Châu Trinh: Tư tưởng 'Chi bằng học' trong thời đại AI
Chuỗi hoạt động tưởng niệm 100 năm Ngày mất của nhà cách mạng Phan Châu Trinh (24/3/1926-24/3/2026) đã diễn ra với nhiều nội dung phong phú, bao gồm triển lãm, hội thảo khoa học, chiếu phim tài liệu và chương trình nghệ thuật. Sự kiện thu hút sự tham gia của các chuyên gia, nhà nghiên cứu đầu ngành về văn hóa, lịch sử, nghệ thuật, cùng giảng viên đại học, thầy cô giáo và sinh viên học sinh.
Diễn đàn học thuật liên ngành
Hội thảo với chủ đề “Phan Châu Trinh và tinh thần 'Chi bằng học': Tư tưởng khai minh, giáo dục và phát triển quốc gia trong bối cảnh toàn cầu hóa và thời đại AI” đã góp phần cung cấp luận cứ khoa học phục vụ giảng dạy và nghiên cứu. Đồng thời, sự kiện tạo ra “đòn bẩy” phát triển năng lực nghiên cứu và vị thế học thuật của các đơn vị tham gia thông qua việc kết nối, triển khai các dự án khoa học, giáo dục liên quan.
Tiến sĩ Nguyễn Nam, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Việt Nam tại Trường đại học Fulbright Việt Nam, đã trình bày đề dẫn hội thảo. Sự kiện nhằm tạo dựng diễn đàn học thuật liên ngành để tái đọc, tái diễn giải và đối thoại khoa học về tư tưởng “Chi bằng học” của Phan Châu Trinh, đặt trong mối liên hệ giữa tư tưởng khai minh, giáo dục và phát triển quốc gia.
Nội dung hội thảo và các ý kiến chuyên gia
Hội thảo được chia thành ba phần chính:
- Phan Châu Trinh trong bối cảnh lịch sử Việt Nam.
- Phan Châu Trinh trong bối cảnh khu vực và đương đại.
- Hỏi đáp về Phan Châu Trinh.
Trong đề dẫn, Tiến sĩ Nguyễn Nam nhấn mạnh rằng, trong lịch sử tư tưởng Việt Nam cận đại, Phan Châu Trinh là một trong những nhà khai sáng tiêu biểu, người đã đặt nền móng cho một cách tiếp cận mới về con đường phát triển dân tộc. Khác với nhiều xu hướng cứu nước đương thời, ông tập trung vào vai trò của tri thức, giáo dục và nâng cao dân trí như một con đường căn bản, lâu dài và bền vững.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Lâm Nhân, Hiệu trưởng Trường đại học Văn hóa Thành phố Hồ Chí Minh, phát biểu tại hội thảo, đánh giá cao kết quả đạt được. Ông cho rằng tinh thần “Chi bằng học” không chỉ là một khẩu hiệu, mà là một triết lý phát triển, phương pháp hành động và tầm nhìn về tương lai dân tộc.
Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Ngô Văn Minh, nguyên Trưởng khoa Dân tộc và Tôn giáo tại Học viện Chính trị khu vực III, tư tưởng giáo dục “Chi bằng học” là nội dung cốt lõi của “Khai dân trí” trong hệ tư tưởng cứu nước của Phan Châu Trinh. Giáo dục được xem là nhiệm vụ khẩn cấp và căn cơ, không chỉ để giải phóng dân tộc khỏi nô lệ mà còn đào tạo nên con người Việt Nam mới, có khả năng đưa đất nước vươn lên ngang tầm các nước văn minh.
Ý nghĩa đương đại trong thời đại số
Ngày nay, khi đất nước đối mặt với những biến đổi sâu sắc từ toàn cầu hóa, chuyển đổi số và sự nổi lên của trí tuệ nhân tạo, tư tưởng của Phan Châu Trinh càng trở nên giá trị. Những vấn đề ông đặt ra về giáo dục khai phóng, tinh thần tự cường và năng lực tư duy độc lập vẫn là những câu hỏi lớn cho hệ thống giáo dục và phát triển xã hội hiện đại.
Tiến sĩ, Nghệ sĩ Ưu tú, đạo diễn Hoàng Duẩn trình bày tham luận, đề cập đến việc tái đặt tư tưởng “Khai dân trí” trong bối cảnh xã hội số như một vấn đề cốt lõi của giáo dục công dân đương đại. Ông xem xét khả năng “sân khấu hóa” như một cơ chế chuyển hóa di sản tư tưởng thành thực hành đối thoại công dân, thay vì tiếp cận thuần túy từ góc độ lịch sử-chính trị.
Hội thảo này nổi bật với sự kết hợp giữa chiều sâu học thuật và khả năng lan tỏa xã hội. Các tham luận không chỉ nghiên cứu tư tưởng trong bối cảnh lịch sử, mà còn mở rộng sang các hướng tiếp cận mới, từ so sánh tư tưởng khu vực đến ứng dụng trong giáo dục hiện đại, và từ thực học đến khả năng chuyển tải qua nghệ thuật và truyền thông.
Phó Giáo sư Lâm Nhân kết luận rằng hội thảo đã đạt được những kết quả quan trọng, góp phần làm sâu sắc hơn nhận thức về tư tưởng Phan Châu Trinh và khả năng vận dụng trong bối cảnh hiện đại. Các ý kiến trao đổi đã mở ra nhiều hướng nghiên cứu liên ngành và gợi mở các vấn đề có ý nghĩa thực tiễn đối với giáo dục, phát triển con người và xây dựng xã hội.
