Ngành Công Nghệ Và AI Thu Hút Học Sinh Tại Ngày Hội Tư Vấn Tuyển Sinh
Vừa qua, ngày 8/3 tại Hà Nội, Ngày hội Tư vấn tuyển sinh - hướng nghiệp do Báo Tuổi Trẻ và Vụ Giáo dục đại học (Bộ Giáo dục và Đào tạo) tổ chức đã thu hút đông đảo học sinh, phụ huynh và giáo viên trung học phổ thông. Khu vực tư vấn của các trường đào tạo công nghệ luôn có sức nóng nhất, với nhiều học sinh tìm hiểu sớm về các ngành như trí tuệ nhân tạo, khoa học dữ liệu và an ninh mạng.
Xu Hướng Ngành Nghề "Hot" Trong Thị Trường Lao Động
PGS, TS Phạm Mạnh Hà - Giảng viên Cao cấp, Nhà tư vấn hướng nghiệp tại Đại học Bách khoa Hà Nội, nhận định: "Hiện nay có sự giao thoa mạnh mẽ giữa sở thích học sinh và nhu cầu thực tiễn, xoay quanh ba trục số hóa, xanh hóa và dịch vụ giá trị cao." Nhóm ngành công nghệ và trí tuệ nhân tạo dẫn đầu về độ "hot", với thị trường lao động thiếu hụt nghiêm trọng các vị trí như kỹ sư AI, chuyên gia bán dẫn và kỹ sư an ninh mạng. Nhiều báo cáo dự báo Việt Nam cần khoảng 700.000 nhân sự công nghệ thông tin trong giai đoạn tới, khiến học sinh đặt nguyện vọng lớn vào lĩnh vực này với hy vọng cơ hội và mức lương hấp dẫn.
Song song đó, khối kinh doanh và bán hàng có nhu cầu tuyển dụng cao, chiếm gần 46% tổng nhu cầu trên các nền tảng như TopCV hay VietnamWorks. Xu hướng chuyển mạnh sang Digital Sales và B2B, đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ, phần mềm và dịch vụ điện toán đám mây. Logistics và quản lý chuỗi cung ứng cũng thu hút nhiều lượt tìm kiếm nhờ sự bùng nổ của thương mại điện tử, mang lại tính năng động và cơ hội làm việc quốc tế.
Các ngành kỹ thuật và năng lượng xanh nổi lên mạnh mẽ khi doanh nghiệp chuyển sang phát triển dựa trên tiêu chuẩn ESG (Môi trường - Xã hội - Quản trị). Vị trí như kỹ sư tự động hóa, kỹ sư năng lượng tái tạo và chuyên gia quản trị môi trường đang được săn đón.
Thách Thức Và Lời Khuyên Từ Chuyên Gia Hướng Nghiệp
Dù xu hướng rõ ràng, PGS, TS Phạm Mạnh Hà cảnh báo nhiều học sinh vẫn chọn ngành theo trào lưu. Ông nhấn mạnh: "Việc chọn ngành cần là chiến lược cá nhân hóa, tập trung vào giao thoa giữa năng lực và đam mê. Một học sinh có khả năng giao tiếp tốt nhưng cố theo ngành lập trình vì lương cao dễ gặp khủng hoảng sau vài năm học."
Hiện nay, các công cụ trắc nghiệm như Holland, MBTI hay mô hình Ikigai được khuyến khích sử dụng để giúp học sinh hiểu rõ tiềm năng bản thân. Yếu tố quan trọng khác là khả năng chuyển đổi nghề nghiệp trong tương lai. Trong bối cảnh thị trường lao động thay đổi nhanh, những ngành học có nền tảng rộng như quản trị kinh doanh mang lại lợi thế lớn, cho phép sinh viên làm marketing, bán hàng, nhân sự hoặc khởi nghiệp.
Tư duy mới cần chuyển từ "chọn một nghề cho cả đời" sang "trang bị năng lực thích ứng suốt đời", với việc chuyển ngành, chuyển nghề là hoàn toàn bình thường. Quan trọng nhất là xây dựng nền tảng kiến thức và kỹ năng đủ rộng để thích ứng.
Áp Lực Đối Với Giáo Viên Hướng Nghiệp
Giáo viên hướng nghiệp đóng vai trò quan trọng nhưng cũng đối mặt với nhiều áp lực. Tại Khóa bồi dưỡng "Nghiệp vụ tư vấn hướng nghiệp nâng cao Khóa 1 - 2026" do Viện Khoa học Giáo dục và Phát triển Kinh tế, Văn hóa tổ chức, nhiều giáo viên bày tỏ lo ngại thông tin nghề nghiệp thay đổi quá nhanh, đặc biệt với sự phát triển của AI khiến mô tả công việc thay đổi chỉ trong vài năm. Bên cạnh đó, nhiều trường học vẫn thiếu công cụ hướng nghiệp khoa học, dựa chủ yếu vào kinh nghiệm cá nhân thay vì hệ thống đánh giá bài bản.
Kỹ Năng Nền Tảng Cho Người Trẻ Trong Thị Trường Lao Động Biến Động
Chọn ngành trước ngưỡng cửa đại học là quyết định quan trọng, nhưng không còn mang tính "định mệnh" như trước. Xu hướng ngành nghề có thể thay đổi theo chu kỳ kinh tế, và công nghệ mới có thể tạo ra những nghề nghiệp chưa từng tồn tại. Do đó, điều quan trọng với học sinh lớp 12 không phải là tìm "ngành hot nhất", mà là hiểu rõ bản thân và chuẩn bị năng lực học tập suốt đời.
PGS, TS Phạm Mạnh Hà khuyến nghị người trẻ cần chuẩn bị ba nhóm kỹ năng nền tảng:
- Ngoại ngữ: Khả năng làm việc trong môi trường quốc tế trở thành tiêu chuẩn chung trong bối cảnh hội nhập sâu rộng.
- Tư duy số: Hiểu cách vận hành của công nghệ, dữ liệu và các nền tảng số, dù không nhất thiết phải là lập trình viên.
- Kỹ năng mềm: Những kỹ năng khó bị thay thế bởi trí tuệ nhân tạo như giao tiếp, làm việc nhóm, giải quyết vấn đề và tư duy sáng tạo.
Ba yếu tố này tạo thế kiềng ba chân giúp người trẻ vững vàng trong một thị trường lao động nhiều biến động.
