Chuyên gia khuyên học sinh chọn ngành: Tập trung vào bản thân, không chạy theo xu hướng
Trong bối cảnh thị trường lao động biến động mạnh và nhiều ngành nghề thay đổi nhanh chóng, bà Võ Thị Bích Thủy, Giám đốc Dịch vụ Tuyển dụng nhân sự cấp cao miền Nam tại Manpower Việt Nam, nhấn mạnh lời khuyên quan trọng nhất dành cho học sinh khi chọn ngành là: hãy bắt đầu và tập trung từ chính bản thân mình. Yếu tố này chiếm tỷ trọng lớn trong quyết định nghề nghiệp, sau đó mới xem xét thị trường.
Nền tảng bền vững từ yếu tố nội tại
Bà Bích Thủy giải thích: "Các em nên chọn ngành dựa trên những yếu tố mang tính 'lõi' của bản thân, như sở thích, giá trị cá nhân, năng lực tự nhiên, thế mạnh, kỹ năng nổi trội và điều mình muốn theo đuổi lâu dài". Những yếu tố này tạo nền tảng bền vững, giúp học sinh phát triển sự nghiệp lâu dài mà không bị cuốn theo biến động thị trường.
Bà cũng lưu ý học sinh cần trang bị hiểu biết về thị trường lao động, bao gồm:
- Nhóm kỹ năng đang được doanh nghiệp tìm kiếm.
- Xu hướng trong các ngành, như chuyển đổi số và chuyển đổi xanh.
- Yêu cầu mới của từng ngành nghề.
"Điều này không có nghĩa là chạy theo xu hướng, mà là hiểu rõ ngành mình chọn sẽ đòi hỏi điều gì để sớm chuẩn bị kỹ năng phù hợp", bà nói thêm.
Tránh bẫy ngành 'hot' và phát triển tư duy học tập suốt đời
Bà Bích Thủy cảnh báo: "Học sinh không nên chọn ngành chỉ vì đang 'hot'. Thị trường lao động thay đổi nhanh chưa từng có, nhiều kỹ năng mới xuất hiện trong khi một số giảm nhu cầu. Chọn ngành theo xu hướng có thể dẫn đến bão hòa trong tương lai". Thay vào đó, nếu dựa trên thế mạnh nội tại, học sinh sẽ có khả năng học hỏi, thích nghi và chuyển đổi linh hoạt.
Theo bà, điều quan trọng để phát triển sự nghiệp bền vững là giữ tư duy học tập suốt đời. "Dù chọn ngành nào, các em vẫn cần chủ động cập nhật xu hướng, bổ sung kỹ năng mới, đặc biệt là khả năng sử dụng công nghệ và AI một cách thông minh". Đây là chìa khóa duy trì năng lực cạnh tranh.
Lời khuyên từ các chuyên gia khác
Bà Nguyễn Thị Mỹ Hậu, Trưởng phòng Nhân sự Siêu Việt Group tại Vieclam24h, khuyên học sinh dựa trên ba yếu tố:
- Năng lực cốt lõi và sở trường cá nhân.
- Khả năng học tập suốt đời.
- Mức độ bổ trợ giữa con người và công nghệ.
Bà nhấn mạnh: "Thay vì hỏi 'AI có thay thế ngành này không?', hãy hỏi ngành này sẽ thay đổi thế nào khi có AI, và mình có thể trở thành phiên bản nâng cấp ra sao?".
Bà Đặng Thị Phương Loan, Giám đốc thu hút nhân tài tại Công ty cổ phần MISA, đề xuất rèn luyện các kỹ năng nền tảng mà AI khó thay thế, như:
- Tư duy phản biện và sáng tạo.
- Giao tiếp và làm việc nhóm.
- Giải quyết vấn đề và ngoại ngữ.
Đồng thời, học sinh cần chủ động học hỏi công nghệ, đặc biệt là kỹ năng sử dụng AI và công cụ số.
Cần khả năng thích ứng cao trong kỷ nguyên AI
PGS-TS Nguyễn Văn Vũ, Phó trưởng khoa Công nghệ thông tin Trường ĐH Khoa học tự nhiên (ĐH Quốc gia TP.HCM), cho biết AI ảnh hưởng đến cấu trúc nhiều ngành nghề, nhưng tại Việt Nam, tác động làm giảm nhu cầu lao động chưa quá lớn do quá trình chuyển đổi số vẫn đang diễn ra. Ông khuyên: "Ngoài sở thích và năng lực, người học cần quan sát xu hướng thị trường lao động. Những ngành gắn với nội dung số có thể bị thu hẹp, nhưng người có năng lực tốt vẫn có cơ hội".
Tiến sĩ Trương Thành Công, Trưởng khoa Khoa học dữ liệu Trường ĐH Tài chính - Marketing, nhấn mạnh AI chưa thay thế được yếu tố cảm xúc và góc nhìn của con người. "AI có thể tổng hợp dữ liệu, nhưng không thể cân nhắc tính nhân văn, nên vẫn cần khả năng ra quyết định của con người".
Thạc sĩ Võ Ngọc Nhơn, Phó giám đốc Trung tâm Tư vấn tuyển sinh Trường ĐH Công nghệ TP.HCM, cảnh báo: "Chọn nghề chỉ vì 'nóng' và lương cao dễ dẫn đến đào thải sau 3-4 năm. Hãy chọn những giá trị AI khó xâm nhập, như sự thấu cảm, đạo đức, và khả năng xử lý tình huống thực tế". Ông khuyên học sinh tích cực nghiên cứu phương pháp áp dụng AI để nâng cao năng lực cạnh tranh.
