Sáng 11/6, hơn 1,2 triệu thí sinh trên cả nước đã hoàn thành bài thi ngữ văn - môn thi đầu tiên của kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026. Ngay sau khi đề thi được công bố, một trong những điểm được giáo viên và thí sinh quan tâm nhất là sự thay đổi ở cấu trúc phần Viết.
Đảo trọng tâm điểm số
Nếu đề thi ngữ văn tốt nghiệp THPT năm 2025 dành 4 điểm cho câu nghị luận xã hội, thì năm 2026, phần điểm số lớn nhất của bài thi lại thuộc về nghị luận văn học. Cụ thể, câu chiếm số điểm lớn nhất trong đề (4 điểm) là nghị luận văn học, yêu cầu thí sinh viết bài văn khoảng 600 chữ phân tích bài thơ Những chiếc lá của Nguyễn Đình Thi.
Cô Nguyễn Thị Mai Hoa, giáo viên ngữ văn tại Hà Nội, nhận định: "Đây là một tác phẩm không dễ cảm nhận". Theo cô Hoa, nội dung bài thơ kể về những chiếc lá đã trải qua bốn mùa, gắn bó với đời sống con người trước khi trở thành nhiên liệu giúp một cậu bé nghèo nhóm bếp nấu cơm chờ mẹ đi làm về. Từ hình tượng những chiếc lá, tác phẩm gợi nhiều suy ngẫm về giá trị cống hiến, sự hy sinh thầm lặng và ý nghĩa của lao động.
Đánh giá của giáo viên
Cô Hoa đánh giá, việc đưa nghị luận văn học trở lại vị trí câu hỏi 4 điểm cho thấy đề thi năm nay nhấn mạnh hơn năng lực cảm thụ, phân tích và kiến tạo ý nghĩa từ văn bản văn học. Ở đề thi năm 2025, phần Viết gồm hai câu: Câu 1 là nghị luận văn học chiếm 2 điểm, câu 2 là nghị luận xã hội chiếm 4 điểm.
Dù có sự thay đổi về trọng tâm điểm số, cả hai đề thi năm 2025 và 2026 đều thể hiện rõ tinh thần của Chương trình giáo dục phổ thông 2018: sử dụng ngữ liệu ngoài sách giáo khoa và đánh giá năng lực thực chất của học sinh.
Tính thời sự trong đề thi
Ngữ liệu của đề thi văn năm nay cũng thể hiện tính thời sự. Phần Đọc hiểu sử dụng đoạn trích từ cuốn sách Code và Cát - Những quyền lực công nghệ xoay chuyển thế giới của tác giả Phan Tuấn, bàn về phát minh máy in của Johannes Gutenberg và vai trò của việc lan tỏa tri thức trong sự phát triển của nhân loại. Đây là cuốn sách mới xuất bản, tác giả là blogger nổi tiếng.
Câu hỏi vận dụng cuối phần Đọc hiểu đề cập trực tiếp tới trí tuệ nhân tạo (AI), yêu cầu thí sinh trình bày quan điểm về việc sử dụng AI để tạo nên "sự cộng hưởng trí tuệ".
Phản hồi từ thí sinh
Nhiều học sinh nhận định đề thi đảo trọng tâm nhưng không bất ngờ. Phạm Nam Phong, học sinh THPT Thượng Cát, Hà Nội, chia sẻ bản thân em băn khoăn nhất là câu 4 của phần Đọc hiểu khi đề yêu cầu nhận xét về mối liên hệ giữa luận đề và luận điểm. Dạng câu hỏi này không lạ, bản thân thí sinh đã được hướng dẫn và làm quen qua các đề thi thử trước đó. Tuy nhiên áp lực phòng thi khiến Phong đã quên mất cách triển khai.
Đối với phần Viết, Phong cảm nhận nội dung bài thơ Những chiếc lá khá dễ hiểu, có thể nắm bắt được mạch cảm xúc để phân tích. Tuy nhiên, phân tích nghệ thuật của bài thơ lại là một thách thức, đặc biệt là hệ thống các câu thơ dài.
Nhận định chung
Các giáo viên nhận định, nếu đề thi năm 2025 nghiêng nhiều về việc đánh giá tư duy xã hội và nhận thức công dân, thì đề thi năm 2026 cân bằng hơn giữa năng lực đọc hiểu, tư duy công nghệ và cảm thụ văn học.
Báo Dân trí liên tục cập nhật đề thi và gợi ý đáp án cho tất cả các môn thi tốt nghiệp THPT năm 2026 ngay sau khi buổi thi kết thúc.
