Đề thi ngữ văn tốt nghiệp THPT năm 2026 được nhiều giáo viên đánh giá là hay nhưng khó, với độ phân hóa cao. Phổ điểm dự báo dao động từ 6 đến 8 điểm, trong khi số lượng bài thi đạt từ 8 điểm trở lên có thể giảm mạnh so với các năm trước.
Nhận định chung về đề thi
Ngay sau khi kết thúc buổi thi môn ngữ văn chiều 10/6, nhiều giáo viên đã đưa ra những nhận định ban đầu. Điểm chung trong các đánh giá là đề thi bám sát cấu trúc Bộ GD&ĐT đã công bố, nhưng yêu cầu cao hơn về khả năng đọc hiểu, tư duy phân tích và vận dụng kiến thức vào thực tiễn, thay vì chỉ tái hiện kiến thức hoặc trình bày quan điểm chung chung.
Đề thi hay nhưng khó
Theo thầy Võ Minh Nghĩa, thành viên Hội đồng bộ môn ngữ văn TPHCM, Tổ trưởng chuyên môn ngữ văn Cụm chuyên môn số 6 THPT, giáo viên Trường THPT Nguyễn Du (TPHCM), đề thi năm nay là một bước tiến trong cách đánh giá năng lực học sinh. Thầy Nghĩa nhận xét đề thi đặt học sinh vào “Kỷ nguyên vươn mình”, tăng độ khó đáng kể, đánh vào thực lực, tri thức và quá trình rèn luyện, thay vì tạo cơ hội cho việc học thuộc lòng.
Về cấu trúc, đề thi bám sát định dạng Bộ GD&ĐT đã công bố. Các lệnh hỏi rõ ràng, tường minh, giúp thí sinh xác định chính xác yêu cầu và phạm vi kiến thức cần vận dụng. Tuy nhiên, nội dung và mức độ tư duy mà đề yêu cầu là điểm đáng chú ý.
Ngữ liệu đọc hiểu là một văn bản nghị luận mới, xuất bản năm 2026. Dù độ dài phù hợp, cách viết mang tính học thuật, giàu tính văn chương và nghệ thuật khiến việc đọc hiểu trở thành thử thách thực sự với nhiều thí sinh.
Ở phần đọc hiểu, 2 câu đầu tương đối dễ, nhưng từ câu 3 đến câu 5, độ khó tăng lên rõ rệt. Đặc biệt, câu 4 yêu cầu xác định luận đề, hệ thống luận điểm và nhận xét mối liên hệ giữa chúng. Theo thầy Nghĩa, đây là dạng câu hỏi đòi hỏi kỹ năng đọc hiểu văn bản nghị luận bài bản; chỉ cần xác định sai luận đề hoặc luận điểm, thí sinh dễ mất điểm. Câu 5 yêu cầu đề xuất giải pháp sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) hiệu quả để tạo ra sự cộng hưởng trí tuệ. Đây không phải câu hỏi nêu quan điểm đơn thuần mà đòi hỏi giải pháp cụ thể, có tính ứng dụng cao. Thầy Nghĩa nhận định: “Những câu trả lời mang tính khẩu hiệu hoặc chung chung rất khó đạt điểm tối đa”.
Đánh giá từ các giáo viên khác
Cô Trịnh Thu Tuyết, nguyên giáo viên ngữ văn, Trường THPT chuyên Chu Văn An, Hà Nội, cho rằng đây là một đề thi hay và khó, có độ phân hóa cao và là thử thách không nhỏ với nhiều thí sinh. Cô đánh giá cao sự kết hợp giữa cái mới của thời đại kỹ thuật công nghệ với những giá trị muôn đời trong cuộc sống con người. Từ sự phát minh máy in năm 1440, đề đặt ra vấn đề về “cộng hưởng trí tuệ”, về giải pháp để tạo ra những Steve Jobs Việt Nam. Đối với câu hỏi về vòng đời của những chiếc lá, cô xem đó như khoảng lặng của suy tư và cảm xúc, điều cần thiết trong thời đại con người phải nhấn mã để xác minh “Tôi không phải là robot”.
Thầy Đỗ Đức Anh, giáo viên Trường THPT Bùi Thị Xuân (TPHCM), nhận định đề thi hay, tiếp cận xu hướng hiện đại (công nghệ và AI) nhưng khó, có tính phân hóa cao. Ngữ liệu đọc hiểu là văn bản nghị luận hay, độ dài vừa phải, hệ thống câu hỏi không thiên về thuộc lòng. Câu 5 phần đọc hiểu khá hay, ở mức vận dụng, bắt buộc học sinh phải tư duy tốt. Thầy Đức Anh cho biết: “Cấu trúc đề giống năm 2025 nhưng toàn bộ đề thi có nhiều thay đổi về cách chọn thể loại và hệ thống câu hỏi khiến nhiều thí sinh bất ngờ”.
Phần làm văn là bài kiểm tra thực sự về năng lực
Câu nghị luận xã hội 200 chữ yêu cầu trả lời: “Làm thế nào để có những Steve Jobs Việt Nam?”. Thầy Đỗ Đức Anh cho rằng đây là đề hay nhưng hơi vĩ mô, đòi hỏi lớn và có vẻ “quá sức” với lứa tuổi 18. Thầy Võ Minh Nghĩa cũng cho rằng việc đề thi 2 lần yêu cầu thí sinh đề xuất giải pháp (ở cả phần đọc hiểu và nghị luận xã hội) cho thấy định hướng của Bộ GD&ĐT trong việc đánh giá khả năng vận dụng kiến thức vào thực tế.
Ở câu nghị luận văn học, thí sinh phải phân tích bài thơ “Những chiếc lá” của nhà thơ Nguyễn Đình Thi. Đây được xem là phần có khả năng phân hóa mạnh nhất. Bài thơ sử dụng nhiều hình ảnh mang tính biểu tượng, gợi suy tư về triết lý nhân sinh. Học sinh khó có thể hiểu hết chiều sâu tác phẩm chỉ sau một lần đọc. Thầy Nghĩa nhận xét: “Nếu không nắm được tầng nghĩa biểu tượng và triết lý của bài thơ, nhiều em rất dễ sa vào việc kể lại hoặc diễn xuôi nội dung tác phẩm thay vì phân tích”.
Dự báo phổ điểm giảm, điểm 9 sẽ hiếm
Từ những yêu cầu về tư duy và kỹ năng, nhiều giáo viên dự báo phổ điểm môn ngữ văn năm nay có sự phân hóa mạnh. Cô Nguyễn Thị Quỳnh Anh, giáo viên môn ngữ văn tại Tuyensinh247.com, dự đoán phổ điểm trung bình dao động 7,5-8,5 điểm, trong đó nhóm điểm xuất hiện nhiều nhất có thể nằm trong khoảng 7,5-8 điểm. Trong khi đó, thầy Đỗ Đức Anh cho rằng phổ điểm năm 2026 nhiều khả năng thấp hơn năm 2025. Thầy nói: “Dự đoán điểm 6-7 sẽ chiếm số lượng lớn. Điểm 8 sẽ ít hơn hẳn và sẽ không có ‘mưa điểm 9’ như những năm trước”.
Các giáo viên cùng nhận định rằng đề thi năm nay đánh dấu xu hướng tiếp tục nâng cao yêu cầu về năng lực đọc hiểu, tư duy phản biện và khả năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn. Điều này góp phần hạn chế học tủ, học thuộc lòng và tạo ra sự phân hóa rõ rệt hơn trong xét tuyển đại học.
Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm nay có hơn 1,2 triệu thí sinh đăng ký dự thi, đông nhất lịch sử.
