Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa công bố dự thảo Nghị định ban hành Quy chế tổ chức, quản lý và sử dụng Quỹ học bổng Quốc gia, nhằm khắc phục những hạn chế của hệ thống học bổng hiện tại.
Thực trạng hệ thống học bổng hiện nay
Theo Bộ GD-ĐT, hệ thống học bổng hiện còn phân tán, nhiều chương trình mang tính ngắn hạn, chưa có cơ chế phát hiện sớm và bồi dưỡng liên tục cho người học có tiềm năng. Chưa có đầu mối cấp quốc gia đủ điều kiện pháp lý để điều phối, huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực từ ngân sách nhà nước và xã hội.
Năm chương trình học bổng chính
Dự thảo Nghị định quy định Quỹ học bổng Quốc gia tổ chức 5 chương trình học bổng:
- Học bổng tài năng
- Học bổng đi học tại nước ngoài
- Học bổng theo điều ước quốc tế, thỏa thuận quốc tế
- Học bổng thu hút người nước ngoài học tại Việt Nam
- Học bổng tạo cơ hội phát triển cho người học thuộc nhóm ưu tiên
Tiêu chí xét chọn minh bạch
Việc xét chọn học bổng dựa trên khung tiêu chí và thang điểm do Bộ GD-ĐT quy định cho từng chương trình, bảo đảm khách quan, minh bạch, có cơ chế so sánh, xếp hạng giữa các ứng viên, phòng ngừa xung đột lợi ích và bảo đảm liêm chính.
Đối với người học không thuộc diện ưu tiên, tiêu chuẩn xét chọn cao hơn, cạnh tranh hơn, đòi hỏi năng lực, thành tích và tiềm năng phát triển nổi trội.
Định hướng đầu tư dài hạn
Điểm mới đáng chú ý là Quỹ học bổng Quốc gia hướng tới đầu tư dài hạn cho phát triển con người từ phổ thông đến giáo dục nghề nghiệp, đại học và sau đại học, thay vì chỉ mang tính khuyến khích học tập theo từng năm học như hiện nay.
Cơ cấu tổ chức và quản lý
Quỹ hoạt động không vì mục đích lợi nhuận, có tư cách pháp nhân, con dấu và tài khoản riêng. Các nguồn tài chính được quản lý, hạch toán riêng theo từng loại nguồn, bảo đảm công khai, minh bạch.
Hội đồng Quản lý quỹ do Bộ trưởng GD-ĐT thành lập, hoạt động theo chế độ kiêm nhiệm, nhiệm kỳ 5 năm, có không quá 11 thành viên gồm Chủ tịch, Phó Chủ tịch và các ủy viên.
Mục tiêu dài hạn
Về dài hạn, Quỹ Học bổng Quốc gia không chỉ là cơ chế hỗ trợ tài chính mà còn là công cụ đầu tư cho nguồn vốn con người, góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, thúc đẩy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và năng lực cạnh tranh quốc gia.
