Ngày 2/7/2026, Bộ Giáo dục và Đào tạo công bố phổ điểm thi tốt nghiệp THPT. Theo các chuyên gia, phổ điểm năm nay phản ánh chất lượng dạy học, năng lực học sinh và hiệu quả của chương trình giáo dục phổ thông mới, đồng thời cho thấy sự thay đổi trong cách ra đề và đánh giá.
Giảm tình trạng 'mưa điểm cao'
Trong nhiều năm, xã hội thường đánh giá kỳ thi thành công khi có nhiều điểm 9, 10. Tuy nhiên, theo các chuyên gia khảo thí, điều quan trọng hơn là khả năng phân loại thí sinh. Một phổ điểm hợp lý khi phần lớn học sinh đạt mục tiêu tốt nghiệp, đồng thời nhóm khá, giỏi và xuất sắc được tách biệt rõ ràng.
Kỳ thi có quá nhiều điểm cao gây khó khăn cho tuyển sinh đại học. Khi hàng chục nghìn thí sinh cùng mức điểm, các trường phải dùng tiêu chí phụ hoặc nâng điểm chuẩn rất cao, từng xảy ra ở nhiều ngành hot. Ngược lại, phổ điểm năm 2026 được đánh giá là phân hóa tốt hơn ở nhóm câu hỏi vận dụng và vận dụng cao, giảm tình trạng mưa điểm cao, tạo cơ sở cho các trường đại học yên tâm sử dụng kết quả thi để tuyển sinh.
Vì sao nhiều ngành có thể giảm điểm chuẩn?
Đây là câu hỏi được quan tâm nhất. Nhiều phụ huynh nghĩ đề khó thì điểm chuẩn giảm mạnh, đề dễ thì tăng vọt, nhưng thực tế phức tạp hơn. Điểm chuẩn không chỉ phụ thuộc độ khó của đề thi mà còn chịu tác động bởi số lượng thí sinh đăng ký, chỉ tiêu, phương thức xét tuyển và tương quan điểm số giữa các nhóm thí sinh.
Theo các chuyên gia, phổ điểm năm nay phân hóa tốt hơn, số thí sinh đạt điểm rất cao có thể giảm ở một số tổ hợp xét tuyển, khiến điểm chuẩn nhiều ngành có khả năng giảm nhẹ. Tuy nhiên, giảm nhẹ không có nghĩa giảm sâu. Các ngành có nhu cầu xã hội lớn như y khoa, công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, kinh tế quốc tế, logistics, truyền thông hay sư phạm chất lượng cao vẫn duy trì sức hút mạnh, nguồn thí sinh giỏi tập trung đông nên mức cạnh tranh khó giảm đáng kể.
Cơn sốt ngành 'hot' chưa hạ nhiệt
Mỗi mùa tuyển sinh đều có ngành trở thành tâm điểm. Trước đây là tài chính - ngân hàng, marketing, thương mại điện tử, công nghệ thông tin. Hiện nay, xu hướng dịch chuyển sang trí tuệ nhân tạo, khoa học dữ liệu, vi mạch bán dẫn, an ninh mạng và các ngành liên quan đến chuyển đổi số. Nhiều học sinh chọn ngành theo xu hướng truyền thông hơn là dựa trên năng lực và sở thích thực tế.
Sau khi điểm thi được công bố, hàng nghìn thí sinh đổ dồn vào một số ngành nóng, khiến điểm chuẩn tăng vọt. Trong khi đó, nhiều ngành có nhu cầu nhân lực lớn như nông nghiệp công nghệ cao, môi trường, vật liệu mới, năng lượng tái tạo, khoa học cơ bản hay công tác xã hội lại thiếu người học. Đây là nghịch lý kéo dài nhiều năm trong hệ thống giáo dục đại học Việt Nam.
Nếu chỉ nhìn vào điểm chuẩn để quyết định tương lai, không ít học sinh có thể bước vào ngành học không phù hợp với mình. Theo TS Vũ Thị Minh Huyền, Học viện Y - Dược học cổ truyền Việt Nam, ý nghĩa lớn nhất của phổ điểm không nằm ở vài thủ khoa mà nằm ở hàng triệu học sinh bình thường, những em đang đứng trước ngã rẽ cuộc đời. Thành công nghề nghiệp hiếm khi được quyết định bởi một kỳ thi. Điểm số có thể mở cánh cửa đầu tiên, nhưng sự kiên trì, khả năng học hỏi và tinh thần thích nghi mới quyết định người đi được bao xa. Phổ điểm 2026 là lời nhắc nhở rằng giáo dục, tuyển sinh và thị trường lao động đang thay đổi. Trong một thế giới biến động nhanh, điều quan trọng nhất không phải là ai đạt điểm cao hơn hôm nay, mà là ai còn tiếp tục học hỏi được vào ngày mai.
