Tết xa nhà: Khi năm mới đến qua màn hình điện thoại và ký ức
Đối với hàng nghìn du học sinh Việt Nam đang sinh sống và học tập ở nước ngoài, Tết Nguyên đán không còn gắn liền với tiếng pháo hoa rộn rã hay hương thơm nồng nàn của bánh chưng luộc cả đêm. Thay vào đó, khoảnh khắc chuyển giao năm cũ sang năm mới thường đến âm thầm qua một tin nhắn từ gia đình gửi từ múi giờ khác: “Ở nhà đang giao thừa rồi”. Khi Việt Nam bước vào thời khắc thiêng liêng ấy, nhiều bạn trẻ vẫn đang ngồi trong phòng ký túc xá, hoặc vừa kết thúc một ngày học bình thường như bao ngày khác.
Tết vì thế không còn là một khoảng thời gian được “báo trước” bằng không khí rộn ràng xung quanh nữa. Nó đến lặng lẽ, thông qua màn hình điện thoại thông minh, qua những hồi ức sống động, và qua những mùi vị quen thuộc được tái hiện một cách vụng về trong căn bếp nhỏ nơi xứ người. Đây chính là thực tế của không ít du học sinh trong dịp Tết cổ truyền.
Giữ Tết trong ký ức: Những câu chuyện cảm động từ khắp nơi trên thế giới
Cẩm Tú, hiện đang theo học ngành Giáo dục Hán ngữ quốc tế tại Trường Đại học Cát Lâm, Trung Quốc, tâm sự rằng mỗi dịp cuối năm, cô lại nhớ da diết đến “mùi bánh chưng luộc cả đêm, tiếng mẹ nhắc nhở chuẩn bị mâm cúng, và cảm giác cả nhà cùng tất bật dọn dẹp”. Dù nơi cô sống cũng có Tết Âm lịch với đường phố rực rỡ sắc đỏ, nhưng Tú chia sẻ: “Không khí bên ngoài có thể giống, nhưng cảm giác trong lòng thì hoàn toàn khác. Nhiều khi mình phải tự nhắc bản thân rằng hôm nay chính là mùng Một Tết”.
Sự khác biệt ấy không xuất phát từ văn hóa hay phong tục, mà chủ yếu đến từ cảm xúc gắn bó sâu sắc với gia đình. Diệu Huyền, một du học sinh tại Nhật Bản, lại nhớ nhất những ngày cả nhà quây quần bên bếp lửa ấm áp để gói bánh tét. “Tết xa nhà đầu tiên của mình bên Nhật khá lặng lẽ”, Huyền bộc bạch. Mọi thứ vẫn trôi qua bình thường, thiếu vắng nhịp sống rộn ràng quen thuộc của những ngày giáp Tết ở Việt Nam. Chính sự bình lặng ấy khiến cô nhận ra rằng Tết trong tâm hồn mình phụ thuộc nhiều hơn vào không gian gia đình ấm cúng, chứ không đơn thuần là mốc thời gian.
Thu Huyền, hiện đang sống và học tập tại Đức, lại đặc biệt nhớ đến khoảnh khắc giao thừa thiêng liêng. “Cơ thể mình ở Đức nhưng tâm trí thì luôn hướng về Việt Nam”, cô nói. Khi gia đình gửi video pháo hoa đêm giao thừa, Huyền xem đi xem lại nhiều lần. Đó không chỉ là một đoạn clip đơn thuần, mà còn là cách để cô cảm thấy mình vẫn có mặt trong khoảnh khắc chuyển giao ý nghĩa ấy.
Hoàng Sơn, đang học tập tại Na Uy, cũng mang trong lòng những nỗi nhớ rất cụ thể về hương vị quê nhà. “Mình nhớ bánh chưng chiên giòn, thịt kho tàu thơm lừng, và cả mâm đồ ăn ngày Tết đầy ắp”, Sơn chia sẻ. Ở Na Uy, Tết Âm lịch gần như không hiện diện trong đời sống thường nhật. Chỉ vài cửa hàng châu Á bày bán mứt, bánh kẹo mới gợi nhắc rằng quê hương đang bước sang một năm mới.
“Đã chọn đi xa thì phải chấp nhận đánh đổi”: Cách du học sinh vượt qua cảm giác cô đơn
Với nhiều du học sinh, dù đã quen thuộc với môi trường sống mới, cảm giác chạnh lòng khi nhìn bạn bè ở Việt Nam sum họp bên gia đình vẫn là điều khó tránh khỏi. Cẩm Tú thừa nhận có những khoảnh khắc “hụt hẫng” sâu sắc. Mạng xã hội những ngày Tết ngập tràn hình ảnh đoàn tụ hạnh phúc, trong khi cô vẫn phải duy trì nhịp sinh hoạt không có nhiều thay đổi. Tuy nhiên, thay vì để cảm xúc tiêu cực đó kéo dài, Tú tự nhắc nhở bản thân rằng việc du học là một lựa chọn có chủ đích. “Đã chọn đi xa thì phải chấp nhận đánh đổi”, cô nói một cách quyết tâm.
Diệu Huyền không né tránh cảm giác cô đơn khi Tết đến. “Cô đơn lắm chứ”, cô chia sẻ thẳng thắn. Thế nhưng, chính từ trải nghiệm đó, Huyền và các bạn người Việt tại Nhật Bản đã chủ động tổ chức những buổi gặp mặt nhỏ, cùng nhau nấu ăn, bật nhạc Xuân rộn ràng, và kể cho nhau nghe những câu chuyện về gia đình. “Không thể thay thế hoàn toàn không khí ấm cúng ở nhà, nhưng ít nhất mình không phải đón Tết một mình”, Huyền tâm sự.
Thu Huyền lại duy trì một thói quen đặc biệt: gọi video call về nhà đúng thời khắc giao thừa. “Xem xong là thấy lòng nhẹ nhõm hơn hẳn”, cô nói. Với Huyền, Tết vẫn là một dịp có ý nghĩa sâu sắc, và nếu có thể sắp xếp, cô luôn mong muốn được trở về Việt Nam vào thời điểm này.
Hoàng Sơn lại có một góc nhìn khác biệt. Sơn cho biết mình dần quen với việc không về nhà dịp Tết. “Có cũng được, không cũng quen”, cậu nói. Với lịch học và công việc bận rộn tại Na Uy, cộng thêm việc đã có kỳ nghỉ dài vào dịp Giáng sinh, Tết không còn là thời điểm duy nhất để sum họp gia đình: “Quan trọng là lúc nào cũng có thể về thăm nhà, không nhất thiết phải đúng dịp Tết”.
Có lẽ đối với nhiều người trẻ ngày nay, Tết không còn là mốc thời gian bất di bất dịch, mà đã trở thành một biểu tượng của sự kết nối, diễn ra linh hoạt hơn trong đời sống toàn cầu hóa.
Khi Tết trở thành một phần của hành trình trưởng thành
Khi được hỏi nếu chỉ được mang một điều của Tết Việt sang nước ngoài và buộc phải bỏ lại một điều, Cẩm Tú cho biết cô sẽ giữ “không khí gia đình quây quần bên nhau”, bởi với cô, đó mới là phần cốt lõi và ý nghĩa nhất của Tết. Nếu buộc phải bỏ lại, Tú nói có lẽ là những nghi thức rườm rà. “Quan trọng nhất vẫn là cảm giác sum họp ấm áp”, Cẩm Tú bộc bạch.
Diệu Huyền cũng chọn giữ lại sự đoàn viên gia đình. Cô nói mình có thể thích nghi với nhiều điều mới mẻ, nhưng cảm giác được ngồi cạnh người thân trong những ngày đầu năm là điều khó có gì thay thế được. Nếu phải bỏ lại một điều, Huyền cho rằng đó có thể là áp lực vô hình của việc phải chuẩn bị mọi thứ thật hoàn hảo cho Tết.
Thu Huyền lại muốn mang theo khoảnh khắc giao thừa thiêng liêng - thời điểm cả gia đình cùng chờ đợi đón năm mới. Với cô, đó là giây phút đặc biệt nhất. Điều có thể bỏ lại, theo Huyền, là sự tất bật quá mức trước Tết. “Đôi khi mình nghĩ Tết sẽ nhẹ nhàng và ý nghĩa hơn nếu mọi người bớt áp lực một chút”, cô chia sẻ.
Đối với năm 2026, Cẩm Tú hy vọng bản thân sẽ trưởng thành hơn và học tập tốt hơn trong môi trường mới. Diệu Huyền mong có thêm nhiều trải nghiệm phong phú và cơ hội phát triển bản thân. Thu Huyền kỳ vọng một năm ổn định, vững vàng hơn cả trong học tập lẫn cuộc sống. Hoàng Sơn mong tiếp tục cân bằng được giữa việc học, công việc và cuộc sống cá nhân.
Xa nhà khiến những ước mong đầu năm của du học sinh trở nên thực tế và thiết thực hơn. Không còn là những mục tiêu mơ hồ, mà là mong muốn được khỏe mạnh, vững vàng và đủ bản lĩnh để tiếp tục hành trình mình đã lựa chọn.
Tết trong sự lặng lẽ: Ý nghĩa mới của hai chữ “quê hương”
Tết xa nhà không có pháo hoa rực rỡ ngay trước mắt, không có tiếng chúc Tết rộn ràng từ hàng xóm láng giềng, cũng không có mùi khói bếp quen thuộc lan tỏa trong không khí. Thay vào đó là một màn hình điện thoại sáng lên lúc nửa đêm, đôi khi bị ngắt quãng bởi đường truyền internet chập chờn, là khoảnh khắc phải cố gắng giữ giọng nói bình thường để nói với gia đình rằng mọi thứ vẫn ổn.
Nhưng chính trong sự lặng lẽ ấy, Tết lại hiện diện theo một cách riêng biệt và sâu sắc. Một bữa cơm tự tay nấu giữa căn bếp nhỏ bỗng mang nhiều ý nghĩa hơn thường ngày, một bản nhạc Xuân quen thuộc bật lên giữa thành phố xa lạ có thể kéo cả một miền ký ức ấm áp trở về.
Có thể năm nay họ không được ngồi cạnh gia đình, không cùng nhau đếm ngược thời khắc giao thừa, nhưng khi Việt Nam chính thức bước sang năm mới, họ vẫn dừng lại vài phút, vẫn hướng lòng về quê hương, và vẫn biết rất rõ nơi nào đang chờ đợi mình. Chính trong những cái Tết không trọn vẹn về mặt hình thức ấy lại khiến hai chữ “quê hương” trở nên ý nghĩa và thiêng liêng hơn bao giờ hết. Bởi khi phải đón Tết bằng ký ức và nỗi nhớ, người ta mới thấu hiểu rằng nhà không chỉ là nơi để trở về, mà còn là điều mình luôn muốn mang theo trong tim, dù ở bất cứ nơi đâu trên thế giới.
