Chọn ngành du học: Bài toán giữa đam mê và cơ hội việc làm
Hàng nghìn học sinh đã tham dự chương trình Tư vấn mùa thi do Báo Thanh Niên tổ chức vào ngày 24 tháng 1 năm 2026 tại Trường Đại học Đồng Nai, tìm kiếm lời khuyên cho câu hỏi hóc búa: Nên chọn ngành nghề dựa trên sở thích cá nhân hay xu hướng việc làm tại nước ngoài? Giữa hai lựa chọn này, các chuyên gia giáo dục nhấn mạnh sự cần thiết của một quyết định thông minh và cẩn trọng.
Đừng chọn ngành chỉ để "ở lại"
Tiến sĩ Lê Bảo Thắng, Giám đốc Công ty tư vấn giáo dục quốc tế OSI Việt Nam, cảnh báo rằng việc chọn ngành học chỉ với mục đích duy nhất là được ở lại nước sở tại có thể dẫn đến nhiều rủi ro. Chính sách di trú của các quốc gia thường xuyên thay đổi, và điều đúng đắn hôm nay có thể không còn phù hợp sau 4-5 năm khi sinh viên tốt nghiệp. "Nếu chính sách thay đổi, bạn có thể phải học lại từ đầu, gây lãng phí thời gian, tiền bạc và cơ hội", ông Thắng phân tích.
Ông khuyên học sinh nên lựa chọn ngành học phù hợp nhất với bản thân, dựa trên sở trường và con đường tương lai đã định hướng, thay vì chỉ tập trung vào yếu tố thời điểm. "Khi chọn đúng ngành thế mạnh, bạn có thể phát huy năng lực dù chính sách hay hoàn cảnh có biến động, sống tốt ở bất cứ đâu", ông Thắng nhấn mạnh. Đồng thời, học sinh cần bình tĩnh lắng nghe bản thân, tham khảo ý kiến từ các chuyên gia tư vấn có kinh nghiệm và chuẩn bị tinh thần tự lập 100% khi du học để trưởng thành bền vững.
Phân biệt sở thích và đam mê trong thời đại AI
Thạc sĩ Trần Xuân Diệu, Giám đốc kiêm đồng sáng lập công ty tư vấn RAB Consulting, đưa ra góc nhìn sâu sắc: Sở thích không nhất thiết đồng nghĩa với đam mê lâu dài. Sở thích có thể thay đổi nhanh chóng khi đối mặt với thử thách, đặc biệt ở người trẻ với thế giới quan còn non nớt. Trong khi đó, đam mê thúc đẩy sự đầu tư thời gian, công sức và khả năng vượt qua khó khăn với động lực nội tại mạnh mẽ.
Bà Diệu cũng chỉ ra hai yếu tố quan trọng cho mọi lao động trong thời đại trí tuệ nhân tạo: khả năng học hỏi không ngừng và kiến thức liên ngành. Một lao động chỉ có chuyên môn thuần túy mà thiếu kỹ năng mềm hay hiểu biết xã hội sẽ khó thành công. "Ví dụ, một người học y có thể trở thành nhân viên bán hàng xuất sắc trong lĩnh vực y khoa. Do đó, không có câu trả lời chính xác cho việc chọn ngành kinh tế hay điều dưỡng, mà phụ thuộc vào sự tìm hiểu kỹ về ngành và bản thân", bà phân tích.
Thông tin thêm, bà Diệu cho biết nhu cầu nhân lực trong lĩnh vực điều dưỡng và chăm sóc sức khỏe tại Phần Lan và nhiều nước châu Âu đang tăng cao do áp lực già hóa dân số, khiến việc thu hút lao động quốc tế trở thành giải pháp quan trọng cho hệ thống y tế.
Kỹ năng then chốt để thành công toàn cầu
Ông Hồ Ngọc Thế Anh, Giám đốc chi nhánh Việt Nam của Trường Van Houston Academy (trụ sở tại Houston, Texas, Mỹ), nhấn mạnh rằng để du học thành công, học sinh cần chuẩn bị kỹ lưỡng về tiếng Anh, điểm học thuật GPA và hồ sơ ngoại khóa đa dạng. Quan trọng không kém là kỹ năng tự lập và sống độc lập ở nước ngoài.
Theo ông Thế Anh, khi học tập trong các nền giáo dục hiện đại, người trẻ cần duy trì tâm thế chủ động, cầu tiến, tích lũy kiến thức chuyên môn và kỹ năng mềm. "Với nền tảng này, dù sống ở đâu sau khi học, bạn cũng có thể phát huy tối đa khả năng và đạt được thành công", ông kết luận. Những lời khuyên này không chỉ giúp học sinh đưa ra quyết định sáng suốt mà còn trang bị cho họ hành trang vững chắc trong môi trường toàn cầu hóa đầy biến động.
