Chính phủ ban hành nghị định mới về bồi hoàn chi phí du học bằng ngân sách
Chính phủ vừa ban hành nghị định quy định về việc bồi hoàn học bổng và chi phí đào tạo cho du học sinh diện ngân sách, trong đó lần đầu tiên nêu rõ các trường hợp được xóa hoặc miễn bồi hoàn. Nghị định này được ban hành vào tháng 2 năm 2026, nhằm tạo cơ sở pháp lý minh bạch cho việc quản lý nguồn ngân sách đầu tư cho giáo dục quốc tế.
Quy định chi tiết về nghĩa vụ bồi hoàn
Theo nghị định, du học sinh nhận học bổng và chi phí đào tạo từ ngân sách nhà nước hoặc học bổng dạng hiệp định, nếu không chấp hành sự điều động làm việc của cơ quan nhà nước trong vòng 12 tháng sau khi tốt nghiệp, sẽ phải bồi hoàn toàn bộ chi phí. Chi phí bồi hoàn bao gồm học phí, học bổng và các khoản hỗ trợ khác đã được cấp.
Đối với những người đã về nước làm việc sau du học nhưng tự ý bỏ việc trước khi đủ thời gian quy định, nghĩa vụ bồi hoàn cũng được áp dụng. Thời gian làm việc bắt buộc được tính như sau: gấp hai lần thời gian đi học đối với trình độ cao đẳng và đại học, và gấp ba lần đối với trình độ thạc sĩ và tiến sĩ. Ứng viên có trách nhiệm nộp chi phí bồi hoàn trong vòng 120 ngày kể từ khi có quyết định, thời hạn này dài gấp đôi so với quy định trước đây.
Bốn trường hợp được xóa hoặc miễn bồi hoàn
Nghị định cũng quy định bốn nhóm được xóa hoặc miễn bồi hoàn chi phí, nhằm đảm bảo tính nhân văn và linh hoạt trong áp dụng chính sách. Cụ thể, người học đã chết sẽ được xóa toàn bộ nghĩa vụ bồi hoàn.
Về miễn bồi hoàn, có ba trường hợp chính:
- Du học sinh được cơ sở y tế có thẩm quyền xác nhận không đủ sức khỏe để tiếp tục làm việc theo yêu cầu.
- Những người đã trở về nước và làm việc nhưng chưa đủ thời gian quy định, được điều động, luân chuyển hoặc biệt phái đến vị trí công tác khác.
- Người học do nguyên nhân khách quan, bất khả kháng nên không thể chấp hành sự điều động của cơ quan nhà nước. Trong trường hợp này, cơ quan có thẩm quyền sẽ xem xét và quyết định việc miễn bồi hoàn.
Bối cảnh du học Việt Nam và thách thức
Năm 2025, số lượng người Việt Nam học tập ở nước ngoài đạt kỷ lục với gần 250.000 người, trải dài từ bậc phổ thông đến sau đại học. Trong đó, chỉ có khoảng 4.000 người nhận học bổng từ ngân sách nhà nước, phần còn lại chủ yếu là du học tự túc hoặc dựa vào các nguồn học bổng khác.
Hiện nay, Việt Nam vẫn chưa có thống kê tổng thể về số lượng du học sinh trở về nước sau khi tốt nghiệp. Tuy nhiên, theo thông tin từ Cục Lãnh sự thuộc Bộ Ngoại giao, năm 2024, khoảng 70-80% du học sinh tự túc đã ở lại nước ngoài làm việc, một phần trong số đó theo các chương trình học bổng hợp tác nhưng không có số liệu cụ thể.
Nghị định mới này được kỳ vọng sẽ góp phần quản lý hiệu quả nguồn ngân sách, đồng thời hỗ trợ những du học sinh gặp khó khăn khách quan, thúc đẩy sự phát triển bền vững của nguồn nhân lực chất lượng cao cho đất nước.
