Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành công văn hướng dẫn các tỉnh, thành phố về việc sắp xếp mạng lưới cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông và giáo dục thường xuyên công lập phù hợp với mô hình chính quyền hai cấp. Hướng dẫn này nêu rõ các nhiệm vụ trọng tâm nhằm đẩy mạnh sắp xếp mạng lưới cơ sở giáo dục tại 34 tỉnh, thành phố, trong đó có việc cơ cấu lại mạng lưới trường lớp và thí điểm mô hình trường học quy mô lớn.
Thực trạng mạng lưới trường học hiện nay
Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, qua tổng hợp và đánh giá báo cáo từ các địa phương, vẫn còn nhiều trường có quy mô nhỏ, manh mún, chưa phù hợp với không gian phát triển và quy mô dân số của đơn vị hành chính mới. Đến năm học 2025-2026, tất cả các đơn vị hành chính cấp xã trên cả nước đều có trường tiểu học; 93,2% số xã có trường trung học cơ sở. Khoảng 6,8% số xã, chủ yếu ở vùng sâu, vùng xa, vùng cao, biên giới và hải đảo vẫn phải tổ chức trường liên xã hoặc trường phổ thông nhiều cấp học do mật độ dân cư thấp và điều kiện địa lý đặc thù.
Mạng lưới trường, lớp học nhìn chung đã được phủ kín, đáp ứng yêu cầu phổ cập giáo dục. Tuy nhiên, thực tế tồn tại sự chênh lệch rõ nét giữa các vùng. Tại các đô thị lớn và khu công nghiệp, sĩ số học sinh bình quân cao, cấp tiểu học đạt 37,8 học sinh/lớp, cấp trung học cơ sở đạt 44,5 học sinh/lớp, riêng tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, một số lớp có trên 55 học sinh. Ngược lại, ở miền núi phía bắc và Tây Nguyên, nhiều trường có quy mô nhỏ, sĩ số chỉ khoảng 18 học sinh/lớp, thậm chí phải tổ chức dạy học ghép.
Định hướng sắp xếp và cơ cấu lại trường học
Theo hướng dẫn của Bộ Giáo dục và Đào tạo, các địa phương cần thực hiện sắp xếp, cơ cấu lại các trường học theo hướng mở rộng quy mô và tăng cường năng lực quản trị. Cụ thể, tại các đô thị, khu công nghiệp, khu kinh tế, tập trung phát triển các cơ sở giáo dục quy mô lớn, đạt hoặc vượt số lớp tối đa theo quy định hiện hành nếu bảo đảm đủ cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên, năng lực quản lý. Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết sẽ sửa các quy định không phù hợp với thực tiễn giai đoạn mới.
Tại vùng sâu, vùng xa, miền núi, biên giới, hải đảo: sắp xếp linh hoạt, phù hợp thực tiễn, phát triển mô hình trường phổ thông nhiều cấp học; tuyệt đối không áp dụng tiêu chí cơ học nếu gây ảnh hưởng đến việc duy trì, nâng cao kết quả phổ cập giáo dục và quyền tiếp cận trường lớp của học sinh. Ưu tiên nguồn lực đầu tư đồng bộ về cơ sở vật chất, thiết bị dạy học, hạ tầng số đối với các trường trong diện thực hiện sắp xếp để kết nối liên thông giữa trường chính với các phân hiệu, điểm trường. Xây dựng phương án hoàn chỉnh về đưa đón học sinh (nếu cần thiết), tổ chức bán trú, nội trú và hỗ trợ học sinh hoàn cảnh khó khăn tại các phân hiệu, điểm trường.
Hai mô hình trường học thí điểm
Bộ Giáo dục và Đào tạo đưa ra 2 mô hình thí điểm giai đoạn 1, vận hành từ ngày 1/7/2026 cho các địa phương khi thực hiện sắp xếp, cơ cấu lại các trường học.
Mô hình 1: Trường một cấp học quy mô lớn (hoặc trung tâm giáo dục thường xuyên) có các phân hiệu: Cấu trúc gồm 1 trường chính có các phân hiệu, điểm trường. Cơ cấu nhân sự gồm 1 hiệu trưởng, các phó hiệu trưởng, 1 bộ phận hành chính - nhân sự (kế toán, thủ quỹ, văn thư) dùng chung; các nhân sự hỗ trợ giáo dục theo chuyên môn đặc thù; các tổ chuyên môn được tổ chức phù hợp với phân hiệu, điểm trường để nâng cao hiệu quả hoạt động sinh hoạt chuyên môn và tổ chức dạy học. Tùy theo tình hình thực tế về quy mô lớp, học sinh, khoảng cách địa lý đến trường chính, bố trí mỗi phân hiệu có 1 phó hiệu trưởng phụ trách trong tổng số định mức biên chế được giao để bảo đảm chất lượng giáo dục.
Mô hình 2: Trường phổ thông nhiều cấp học quy mô lớn: Được thực hiện tại 1 địa điểm hoặc các địa điểm khác nhau; cấu trúc gồm 1 trường chính, có các phân hiệu, điểm trường với nhiều cấp học. Cơ cấu nhân sự gồm 1 hiệu trưởng, các phó hiệu trưởng, bộ phận hành chính - nhân sự (kế toán, thủ quỹ, văn thư) dùng chung; các nhân sự hỗ trợ giáo dục theo chuyên môn đặc thù; các tổ chuyên môn được tổ chức phù hợp với cấp học, phân hiệu, điểm trường để nâng cao hiệu quả hoạt động sinh hoạt chuyên môn và tổ chức dạy học. Tùy theo tình hình thực tế về cấp học, quy mô lớp, học sinh, khoảng cách địa lý đến trường chính, bố trí mỗi phân hiệu có 1 phó hiệu trưởng phụ trách trong tổng số định mức biên chế được giao để đảm bảo chất lượng giáo dục.
Yêu cầu về quản trị và ứng dụng công nghệ
Bộ Giáo dục và Đào tạo nhấn mạnh yêu cầu các mô hình thí điểm phải vận hành hiệu quả, chuyển trọng tâm từ quản lý sang quản trị hiệu quả, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin để giảm áp lực về thủ tục hành chính, minh bạch, thông suốt và được kiểm soát, kiểm đếm trên nền tảng số tập trung (quản lý đồng bộ nhân sự, tài chính, tài sản, hồ sơ chuyên môn); bảo đảm không làm ảnh hưởng đến quyền học tập của học sinh và chất lượng giáo dục toàn hệ thống.
Lộ trình thí điểm bắt đầu từ ngày 1/7, các địa phương thực hiện thí điểm sáp nhập đầu mối quản lý cơ sở giáo dục trên cùng địa bàn để hình thành các mô hình trường học quy mô lớn có các phân hiệu, điểm trường; thiết lập mô hình quản trị trường học.
