Đại học Quốc gia TP.HCM và VinUni thảo luận đổi mới dạy học Toán trong kỷ nguyên công nghệ
Ngày 13/4, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh phối hợp với Trường đại học VinUni đã tổ chức hội thảo khoa học với chủ đề “Dạy và học Toán trong kỷ nguyên công nghệ”. Sự kiện này diễn ra trong bối cảnh khoa học và công nghệ đang phát triển với tốc độ chưa từng có, trở thành động lực cốt lõi cho nền kinh tế tri thức và đổi mới sáng tạo.
Toán học là nền tảng cho các công nghệ chiến lược quốc gia
Cuối năm 2025, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Chương trình khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia, tập trung vào sáu sản phẩm công nghệ chiến lược:
- Mô hình ngôn ngữ lớn và trợ lý ảo tiếng Việt
- AI camera xử lý tại biên
- Robot di động tự hành
- Hệ thống thiết bị mạng di động 5G
- Hạ tầng blockchain và các ứng dụng liên quan
- Thiết bị bay không người lái (UAV)
Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Thanh Mai, Giám đốc Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, phát biểu tại hội thảo rằng điểm chung của các lĩnh vực này chính là nền tảng toán học. Bà cũng nhấn mạnh rằng nhiều ngành công nghệ mũi nhọn khác như bán dẫn, y-sinh học, vật liệu và năng lượng mới cũng đòi hỏi sự tham gia sâu rộng của toán học.
Thách thức trong kết nối toán học với ứng dụng thực tiễn
Mặc dù Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh có nhiều học sinh giỏi toán và đội ngũ nhà toán học chất lượng cao, Giáo sư Mai cho biết việc kết nối toán học với các lĩnh vực công nghệ và ứng dụng thực tiễn trong chương trình đào tạo vẫn còn hạn chế. Trong khi đó, xu hướng quốc tế cho thấy chương trình toán học hiện đại đang chuyển mạnh theo hướng tăng cường tư duy mô hình hóa, tư duy tính toán, tính liên ngành và khả năng chuyển giao kiến thức sang bối cảnh thực tiễn.
Theo bà Mai, thách thức không chỉ là làm cho người học thấy toán hữu ích, mà sâu hơn là thiết kế lại con đường học toán. Từ bậc phổ thông đến đại học và sau đại học, người học cần được trải qua một lộ trình rõ ràng về tư duy mô hình hóa, xác suất-thống kê, tối ưu, thuật toán, tính toán khoa học, phân tích dữ liệu và khả năng làm việc liên ngành.
Toán học phải trở thành ngôn ngữ thiết kế của công nghệ
Toán học không thể chỉ dừng lại ở vị trí một môn học nền tảng theo nghĩa truyền thống; nó phải trở thành ngôn ngữ thiết kế của công nghệ, công cụ giải bài toán của doanh nghiệp và hạ tầng tri thức của đổi mới sáng tạo. Chiến lược phát triển toán học cũng như nâng cao xếp hạng đại học của hệ thống Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh phải được định hình theo hướng xây dựng một hệ sinh thái đào tạo và nghiên cứu toán học mang tính liên thông và tích hợp cao.
Trong hệ sinh thái này, Trường phổ thông Năng khiếu (Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh) đóng vai trò là mắt xích khởi đầu quan trọng trong việc phát hiện, bồi dưỡng và định hướng tài năng cho đất nước. Giáo sư Mai đề xuất các giải pháp khả thi như hình thành nhóm nghiên cứu-giảng dạy liên cấp, học phần tích hợp giữa phổ thông và đại học, chương trình liên ngành và trải nghiệm nghiên cứu sớm cho học sinh.
Cần dịch chuyển đồng bộ trên ba phương diện
Để đạt được mục tiêu này, Giáo sư Mai nhấn mạnh cần một sự dịch chuyển đồng bộ trên ba phương diện:
- Từ dạy toán như một hệ thống tri thức khép kín sang dạy toán như một năng lực giải quyết vấn đề mở
- Từ đào tạo tách rời giữa phổ thông, đại học và sau đại học sang thiết kế lộ trình liên thông phát hiện-bồi dưỡng-phát triển nhân tài
- Từ tư duy cung cấp chương trình theo khả năng sẵn có sang tư duy đào tạo gắn với bài toán công nghệ chiến lược và nhu cầu phát triển quốc gia
Bà cho rằng đây là chuyển dịch không dễ, nhưng nếu không thực hiện, sẽ rất khó để đi nhanh và đi xa trong mục tiêu nâng cao chất lượng, khẳng định vị thế học thuật và tiến tới các chuẩn mực đại học hàng đầu châu Á và thế giới.
Kỳ vọng từ hội thảo
Hội thảo được kỳ vọng sẽ tạo ra các đề xuất cụ thể, mang tính hành động, góp phần đổi mới giáo dục toán học tại Việt Nam. Đồng thời, sự kiện này cũng nhằm thúc đẩy phát triển nguồn nhân lực toán học chất lượng cao, phục vụ cho các ngành công nghệ chiến lược trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ hiện nay.
