Ngày 4/3/2026, Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Thông tư số 12/2026/TT-BGDĐT quy định Quy chế tổ chức và hoạt động của trường phổ thông nội trú. Văn bản này bao quát toàn diện các nội dung về nhiệm vụ, quyền hạn của nhà trường; cơ cấu tổ chức; quản lý hoạt động giáo dục; đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên, nhân sự hỗ trợ; học sinh; cơ sở vật chất; tài chính và quan hệ giữa nhà trường, gia đình, xã hội.
Cùng với đó, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 188/2026/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 15/7/2026, quy định chính sách hỗ trợ đối với học sinh và trường phổ thông nội trú tại các xã biên giới đất liền. Hai văn bản này bổ trợ cho nhau, tạo nên hành lang pháp lý đồng bộ để các địa phương chủ động xây dựng đề án thành lập trường, bố trí nhân sự, dự toán ngân sách và đưa hệ thống trường vào vận hành từ năm học 2026-2027.
Chính sách hỗ trợ thiết thực cho học sinh và nhà trường
Theo các quy định mới, học sinh bán trú học buổi trưa được hỗ trợ 450.000 đồng và 8kg gạo mỗi tháng; học sinh nội trú nhận 1.170.000 đồng và 15kg gạo mỗi tháng, tối đa 9 tháng/năm học. Mỗi học sinh còn được cấp 2.050.000 đồng/năm học để trang bị đồng phục và học phẩm. Về phía nhà trường, ngoài việc được Nhà nước ưu tiên đầu tư cơ sở vật chất và trang thiết bị hiện đại, các trường phổ thông nội trú được cấp kinh phí vận hành, bảo trì máy móc ở mức 100.000 đồng/học sinh/tháng, cùng nguồn kinh phí đặc thù cho y tế học đường, hoạt động giáo dục chuyên biệt và bảo đảm điều kiện sinh hoạt.
Tuyên Quang: chuẩn bị từng chi tiết cho 6 trường
Ông Bùi Quang Trí, Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Tuyên Quang, cho biết Sở đã phối hợp với Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng tỉnh rà soát hiện trạng cơ sở vật chất và nhu cầu trang thiết bị của từng trường. Danh mục mua sắm đã hoàn thiện với tổng kinh phí khoảng 65,7 tỷ đồng cho thiết bị phòng học, phòng học bộ môn, khu nội trú, nhà ăn, nhà bếp và hệ thống lọc nước của cả 6 trường. Mục tiêu là khi bàn giao công trình, phòng học đã có bàn ghế, thư viện có sách, khu nội trú có giường tủ và bếp ăn sẵn sàng phục vụ học sinh ngay từ ngày đầu.
Công tác nhân sự cũng được chuẩn bị từ sớm. Phương án hoàn thiện xác định tổng số người làm việc tại 6 trường là 435 người, gồm 34 cán bộ quản lý, 366 giáo viên (139 giáo viên tiểu học và 227 giáo viên trung học cơ sở), 29 nhân viên và 12 lao động hỗ trợ, phục vụ. Sở Giáo dục và Đào tạo Tuyên Quang đã phê duyệt kết quả tuyển sinh của cả 6 trường, với 6.944 học sinh trên tổng số 7.015 chỉ tiêu, đạt khoảng 99% quy mô thiết kế và tổ chức thành 201 lớp. Sự chủ động này giúp địa phương sắp xếp bộ máy, phân công nhiệm vụ và xây dựng kế hoạch giảng dạy trước khi công trình hoàn thành.
Quảng Trị, Đắk Lắk: thiết bị song hành cùng thi công
Đầu tháng 7/2026, tỉnh Quảng Trị ban hành đề án thành lập 4 Trường Phổ thông nội trú liên cấp tiểu học và trung học cơ sở tại các xã biên giới, đồng thời sắp xếp lại mạng lưới trường công lập. Theo ông Nguyễn Quốc Hạnh, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Hội đồng nhân dân xã Thượng Trạch, địa phương đang khẩn trương hoàn thiện phương án bố trí cán bộ quản lý, giáo viên và huy động nguồn lực bổ sung cơ sở vật chất. Học sinh từ lớp 1 đến lớp 3 ở các bản xa vẫn học tại điểm trường hiện có; học sinh tiểu học ở khu vực thuận lợi và học sinh trung học cơ sở được đưa về học tại trung tâm xã. Từ giai đoạn 2027-2030, địa phương sẽ điều chỉnh theo lộ trình nhằm bảo đảm lợi ích của học sinh.
Tại Đắk Lắk, ba dự án trường nội trú liên cấp ở các xã Ia R'vê, Ia Lốp và Buôn Đôn đang được triển khai theo hướng mua sắm, lắp đặt thiết bị song song với thi công xây dựng. Ông Võ Văn Lợi, Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình dân dụng và công nghiệp tỉnh Đắk Lắk, cho hay nhiều thiết bị đã được vận chuyển đến công trường, giúp trường có thể sử dụng ngay sau khi hoàn thành. Tại xã Ia R'vê, trường sẽ đón 903 học sinh, trong đó có 224 học sinh nội trú. Cô giáo Lê Thị Lệ Thúy, người có 17 năm gắn bó với xã biên giới này, chia sẻ nhiều học sinh từng phải vượt quãng đường 12-13km đến trường; ngôi trường nội trú mới sẽ tạo động lực để thầy trò nâng cao chất lượng dạy học.
Sơn La, Lai Châu, An Giang: tăng tốc và đổi mới quản lý
Tỉnh Sơn La đang xây dựng 13 trường phổ thông nội trú liên cấp tại các xã biên giới. Ông Hà Xuân Liêm, Bí thư Đảng ủy xã Phiêng Pằn, cho biết địa phương đồng thời xây dựng phương án xử lý cơ sở vật chất dôi dư tại các điểm trường lẻ để khi công trình hoàn thành có thể tổ chức dạy học ngay. Tỉnh áp dụng cơ chế đặc thù theo Luật số 90/2025/QH15, rút ngắn thủ tục đầu tư công, đấu thầu và thực hiện phương châm “vừa thiết kế, vừa thi công”.
Tại Lai Châu, Công an tỉnh được giao làm chủ đầu tư 10 trong số 11 dự án. Đại tá Phạm Hải Đăng, Phó Giám đốc Công an tỉnh Lai Châu, cho biết chủ đầu tư chuyển sang điều hành theo “chiến dịch”, lập Ban Chỉ đạo và Trung tâm Chỉ huy kết nối trực tuyến với toàn bộ công trường qua camera giám sát 24/24 giờ. Các trường được trang bị bảng tương tác điện tử, camera AI, hệ thống lọc nước RO, điện năng lượng mặt trời và nước nóng thái dương năng; đồng thời dành không gian cho nhà văn hóa, khu thể thao, vườn thực nghiệm, vườn thuốc nam và khu trồng rau.
An Giang cũng đặt mục tiêu ba trường nội trú liên cấp tại các xã Giang Thành, Vĩnh Gia và Khánh Bình tuyển khoảng 3.800 học sinh với 110 lớp ngay trong năm học đầu tiên. Học sinh từ lớp 4 đến lớp 9 ở khu vực đi lại khó khăn sẽ học nội trú hoàn toàn; học sinh lớp 1-3 tiếp tục học tại điểm trường gần nhà. Ông Phạm Quang Nhớ, Trưởng phòng Văn hóa-Xã hội xã Giang Thành, nhận định trường nội trú giúp học sinh không còn phải đi quãng đường dài mỗi ngày, giảm nguy cơ bỏ học.
Ý nghĩa chiến lược, đối ngoại và phát triển vùng biên
Theo Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Phạm Thu Hằng, chủ trương đầu tư xây dựng trường phổ thông nội trú liên cấp tại 248 xã biên giới đất liền là chủ trương có tính chiến lược và ý nghĩa nhân văn sâu sắc, thể hiện sự quan tâm của Đảng, Nhà nước đối với đồng bào vùng biên, góp phần củng cố an ninh quốc phòng. Bà nhấn mạnh những ngôi trường này “góp phần thúc đẩy giao lưu nhân dân và hợp tác giữa các địa phương, các tỉnh biên giới giữa Việt Nam với các nước láng giềng”, tạo nền tảng xã hội vững chắc cho quản lý, bảo vệ biên giới bằng các biện pháp hòa bình.
Đến nay, giai đoạn 1 của dự án với 100 trường đang được tích cực triển khai để hoàn thành trước năm học 2026-2027. Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Quý Thanh, nguyên Hiệu trưởng Trường Đại học Giáo dục (Đại học Quốc gia Hà Nội), nhận định thay đổi lớn nhất của mô hình trường liên cấp là giúp trẻ em vùng biên học tập trong môi trường ổn định, an toàn và liên tục hơn, giảm quãng đường di chuyển, hạn chế bỏ học khi chuyển cấp, đồng thời tập trung được giáo viên, thiết bị và dịch vụ hỗ trợ. Ông cũng lưu ý giáo dục vùng biên cần được coi là chính sách phát triển tổng thể, gắn với hạ tầng thiết yếu, chế độ đãi ngộ giáo viên và chương trình chú trọng kỹ năng sống, hướng nghiệp, hiểu biết về biên giới, chủ quyền quốc gia.
Việc hoàn thiện thể chế và chuẩn bị đồng bộ tại các địa phương không chỉ bảo đảm công bằng trong tiếp cận giáo dục mà còn tạo nền tảng nâng cao dân trí, đào tạo nguồn nhân lực tại chỗ, giữ chân người dân và củng cố “thế trận lòng dân” nơi biên cương. Khi tiếng trống khai trường vang lên, mỗi ngôi trường mới sẽ là một “cột mốc mềm” về giáo dục, góp phần xây dựng đường biên giới hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển bền vững.
