Đại biểu Quốc hội chỉ ra thiếu sót trong phát triển trường công lập tại Hà Nội
Tại kỳ họp thứ nhất của Quốc hội khóa XVI, các đại biểu đã thảo luận sôi nổi về dự án Luật Thủ đô (sửa đổi). Trong phiên thảo luận, ĐBQH Trịnh Thị Tú Anh (đoàn Lâm Đồng) đã chia sẻ những quan ngại sâu sắc về vấn đề phát triển giáo dục và đào tạo tại Thủ đô.
Những khoảng trống trong quy định phát triển giáo dục
Theo đại biểu Trịnh Thị Tú Anh, dự thảo Luật Thủ đô hiện tập trung vào việc xác định định hướng phát triển giáo dục theo hướng xây dựng Hà Nội thành trung tâm lớn về giáo dục và đào tạo của cả nước, ưu tiên phát triển giáo dục chất lượng cao, đồng thời khuyến khích thu hút nguồn lực xã hội và hợp tác quốc tế.
Tuy nhiên, bà Tú Anh thẳng thắn chỉ ra: "Các quy định tại Điều 16 chưa có những chính sách rõ ràng về phát triển hệ thống trường công lập; chưa xác định cơ chế đủ rõ để phát triển mạng lưới trường THPT công lập theo tốc độ gia tăng dân số; chưa có định hướng mang tính 'đảm bảo năng lực tiếp nhận' của hệ thống trường công; Chưa gắn phát triển trường công với nhu cầu thực tế theo từng khu vực đô thị".
Thực trạng đáng báo động về tuyển sinh lớp 10
Những "khoảng trống" này được phản ánh rõ nét trong thực tiễn giáo dục hiện nay tại Hà Nội. Hàng năm, thành phố có khoảng 140.000–150.000 học sinh tốt nghiệp THCS, nhưng chỉ tiêu vào hệ thống trường THPT công lập chỉ khoảng trên 80.000 chỗ học.
Điều này đồng nghĩa với việc chỉ hơn một nửa học sinh có cơ hội vào trường công lập. Kỳ thi tuyển sinh lớp 10 vì thế luôn có tính cạnh tranh rất cao, được xã hội đánh giá là một trong những kỳ thi có áp lực lớn nhất đối với học sinh trung học cơ sở.
Bà Tú Anh phân tích: "Áp lực này không chỉ nằm ở kỳ thi, mà còn kéo dài trong suốt quá trình học tập lớp 9, dẫn tới hiện tượng học thêm, dạy thêm diễn ra phổ biến, ảnh hưởng đến thời gian nghỉ ngơi và tâm lý của học sinh ở độ tuổi còn rất trẻ".
Đề xuất bổ sung cơ chế và chính sách
Từ phân tích trên, đại biểu đề nghị cần tiếp tục nghiên cứu bổ sung rõ hơn định hướng và các cơ chế, chính sách nhằm phát triển hệ thống trường công lập. Việc bổ sung này nhằm tạo cơ sở pháp lý đầy đủ hơn để Thủ đô có thể chủ động cân đối phát triển hệ thống trường công lập phù hợp với:
- Quy mô dân số ngày càng tăng
- Tốc độ đô thị hóa nhanh chóng
- Nhu cầu học tập ngày càng lớn của người dân
"Qua đó, góp phần giảm áp lực tuyển sinh đầu cấp, ổn định tâm lý xã hội trong giáo dục, và bảo đảm quyền tiếp cận giáo dục công bằng, chất lượng cho học sinh Thủ đô", bà Tú Anh nhấn mạnh.
Cơ chế thử nghiệm có kiểm soát trong khoa học công nghệ
Ngoài vấn đề giáo dục, đại biểu Trịnh Thị Tú Anh cũng đánh giá cao quy định về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát trong hoạt động khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tại Điều 19 của Dự thảo Luật.
Theo bà, đây là một bước tiến quan trọng, thể hiện tư duy lập pháp hiện đại, cho phép Thủ đô có không gian linh hoạt để thử nghiệm các mô hình, công nghệ và giải pháp mới trong những lĩnh vực mang tính đột phá.
"Việc cho phép thử nghiệm có kiểm soát trong các lĩnh vực này cũng là cách tiếp cận rất phù hợp, vừa khuyến khích sáng tạo, vừa bảo đảm an toàn pháp lý và kiểm soát rủi ro trong quá trình triển khai", bà nói.
Tuy nhiên, đại biểu cũng lưu ý cần chuyển từ "quản lý rủi ro" sang "định giá rủi ro" và từ "cấp phép thử nghiệm" sang "thiết kế vòng đời thử nghiệm". Đồng thời, cần nhấn mạnh hai yêu cầu quan trọng:
- Bảo vệ những người tham gia thử nghiệm
- Bảo đảm tính liêm chính của thử nghiệm
"Nếu dữ liệu bị bóp méo, nếu báo cáo không phản ánh đúng thực tế, thì toàn bộ cơ chế thử nghiệm sẽ mất ý nghĩa", đại biểu cảnh báo và nhấn mạnh: "Chúng ta có thể chấp nhận thất bại trong nghiên cứu, nhưng không thể chấp nhận sự không trung thực trong thử nghiệm".
Ủng hộ Thủ đô phát triển mạnh mẽ
Cùng quan điểm, ĐBQH Dương Khắc Mai (đoàn Lâm Đồng) bày tỏ đồng tình với việc sửa đổi Luật Thủ đô lần này nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.
"Tôi ủng hộ một Thủ đô phát triển mạnh mẽ, có sức lan tỏa và dẫn dắt kinh tế vùng, và là trái tim của cả nước. Với những cơ chế, chính sách trình Quốc hội lần này, tôi kỳ vọng luật sẽ sửa đổi và trao quyền nhiều hơn cho Thủ đô", đại biểu Dương Khắc Mai phát biểu.
Ông nhấn mạnh việc trao quyền sẽ giúp Thủ đô chủ động, linh hoạt trong việc điều hành, xử lý những vấn đề phát sinh trong thực tiễn, từ đó làm cho Thủ đô ngày càng phát triển mạnh mẽ, thực sự là trung tâm chính trị, kinh tế, xã hội của cả nước.
