Tọa đàm hướng nghiệp: Trải nghiệm thực tế và mạng lưới cố vấn cho giới trẻ
Sáng 22.4 tại TP.HCM, Hiệp hội Kế toán công chứng Anh quốc (ACCA) phối hợp với Công ty CP kết nối văn hóa Việt và Nhà văn hóa Sinh viên TP.HCM tổ chức tọa đàm về chương trình hướng nghiệp cho giới trẻ. Sự kiện diễn ra trong bối cảnh Bộ GD-ĐT vừa ban hành Thông tư 16 quy định về hướng nghiệp và phân luồng trong giáo dục hồi cuối tháng 3.
Trải nghiệm thực tế: Bước đệm quan trọng trước quyết định
Bà Khuất Thị Liên Hương, Giám đốc đào tạo ACCA Việt Nam, chia sẻ với Thanh Niên rằng Thông tư 16 tạo hành lang pháp lý để nhà trường tích hợp nội dung hướng nghiệp vào các môn học và hoạt động giáo dục. Điểm nhấn là quy định cụ thể về sự phối hợp giữa cơ sở giáo dục phổ thông với doanh nghiệp, tổ chức liên quan, không chỉ với cơ sở giáo dục nghề nghiệp và ĐH.
Bà Hương nhấn mạnh: "Thay vì để học sinh tiếp cận thông tin rồi lập tức quyết định ngành học, cần cho các em có thêm bước trải nghiệm để quyết định." Nhiều bạn trẻ hiện loay hoay tìm ngành nghề phù hợp do thiếu trải nghiệm thực tế, dẫn đến lựa chọn dựa trên định hướng của phụ huynh hơn là mong muốn bản thân.
Tuy nhiên, bà Hương cho biết một số trường công lập còn băn khoăn về việc xây dựng chương trình, thủ tục xin phép và mức độ hỗ trợ từ đơn vị triển khai. Ngược lại, khối trường quốc tế đã có những bước tiến thuận lợi hơn, với một số trường tiên phong hợp tác và dự kiến triển khai từ năm học tới.
Doanh nghiệp vào cuộc: Từ trại hè đến chương trình học thuật
Bà Trầm Từ Mai Anh, Giám đốc dịch vụ kiểm toán của PwC Việt Nam, thông tin đơn vị sẽ tổ chức trại hè cho học sinh THCS và THPT trong vài tháng tới. Chương trình tập trung vào ba mục tiêu: rèn kỹ năng mềm như tư duy và làm việc nhóm; dạy kiến thức cơ bản về ngành nghề và trải nghiệm thực tế tại doanh nghiệp; và dạy kiến thức cơ bản về kế toán, kiểm toán theo khung chứng chỉ quốc tế.
Đây là nỗ lực hướng nghiệp sớm cho học sinh ngay từ bậc phổ thông. Song song đó, PwC Việt Nam phối hợp với một số ĐH triển khai chương trình "Study tour" (tham quan học thuật), cho phép sinh viên quy đổi kết quả tham gia thành điểm số trong học phần cụ thể, thay vì chỉ dừng ở tham quan doanh nghiệp đơn thuần.
Mạng lưới cố vấn: Mô hình bài bản hỗ trợ học sinh
Bà Nguyễn Thị Tú, Hiệu trưởng Trường Trung học Thực hành (Trường ĐH Sư phạm TP.HCM), chia sẻ nhà trường đã thiết kế một mạng lưới mentor (cố vấn) bài bản, thu hút chuyên gia từ các trường ĐH, tổ chức và doanh nghiệp. Mô hình này giúp học sinh được "đỡ đầu" từ sớm, phát triển và có định hướng tốt hơn cho tương lai. Bà Tú nói: "Bản thân chúng tôi cũng trở thành mentor cho học sinh những trường khác."
PGS George Wong, Phó trưởng khoa Kế toán và tài chính thuộc Trường Kinh doanh ĐH Bách khoa Hồng Kông (PolyU), chia sẻ bài học kinh nghiệm về mạng lưới cố vấn. Mô hình có thể mở rộng thành nhóm ba lớp: sinh viên - cựu sinh viên mới vào nghề - chuyên gia giàu kinh nghiệm với tỷ lệ nhân sự 3:2:1. Một chuyên gia cố vấn cho hai cựu sinh viên, và hai bạn này tiếp tục cố vấn cho ba sinh viên đang theo học.
Ông Wong nhấn mạnh: "Mô hình giúp cố vấn và người được cố vấn hầu như không tồn tại khoảng cách thế hệ." Chuyên gia phải có vị thế cao trong nghề, còn cựu sinh viên là những người tốt nghiệp trong vòng 10 năm trở lại.
Lộ trình đào tạo: Kết hợp công nghệ và trải nghiệm quốc tế
PGS George Wong đề xuất lộ trình giúp sinh viên sẵn sàng trong nghề nghiệp với ba giai đoạn chính trải dài trong bốn năm. Điểm nổi bật là yêu cầu sinh viên tham gia thực tập từ năm nhất, và tiến tới bắt buộc tất cả phải tham gia kỳ học trao đổi ở nước ngoài vào cuối năm 2027. Các môn học của khoa hiện tích hợp tối thiểu 10% yếu tố công nghệ, bao gồm AI.
Ông chia sẻ thêm: "Nếu muốn tìm hiểu sâu hơn về nền tảng, hạ tầng của AI, các bạn cũng có thể đăng ký học chuyên ngành phụ do Khoa Khoa học máy tính phụ trách đào tạo."
Tiến sĩ Phan Thị Bảo Quyên, Phó trưởng khoa Kế toán Trường Kinh doanh UEH, ĐH Kinh tế TP.HCM (UEH), lưu ý nội dung hướng nghiệp phải tương thích với phát triển tâm, sinh lý và mức độ nhận thức của học sinh ở từng cấp học. Ví dụ, khi nói về tài chính cho học sinh lớp 6, nên đề cập đến quản lý tài chính cá nhân thay vì chia sẻ quá sâu về khái niệm doanh nghiệp.
