Trong bối cảnh chi phí sinh hoạt ngày càng tăng, giới trẻ tại TP.HCM có xu hướng chi tiêu đáng kể cho các nhu cầu cá nhân như mỹ phẩm, thời trang và công nghệ. Tuy nhiên, việc quản lý tài chính chưa thực sự hiệu quả khiến nhiều người rơi vào tình trạng thiếu hụt cuối tháng.
Nữ giới ưu tiên mỹ phẩm và thời trang
Lê Tuyết Sang Sang, sinh viên Trường Đại học Công nghệ Kỹ thuật TP.HCM, chia sẻ rằng khoản chi lớn nhất ngoài sinh hoạt phí cơ bản như ăn ở, đi lại và học tập là dành cho mỹ phẩm và thời trang. Mỗi tháng, cô chi khoảng 500.000 đồng đến 1 triệu đồng cho sở thích này. Hiện tại, nguồn tài chính của Sang chủ yếu từ gia đình nên cô chưa xây dựng kế hoạch quản lý chi tiêu cụ thể.
Tương tự, Đỗ Minh Thư, sinh viên Trường Đại học Văn Lang, cho biết phần lớn khoản chi ngoài nhu cầu thiết yếu được dành cho mua sắm trực tuyến, chủ yếu là quần áo và mỹ phẩm. Nhờ tận dụng các chương trình khuyến mãi và mã giảm giá, việc mua sắm online giúp cô tiết kiệm hơn. Mỗi tháng, Thư chi khoảng 1-2 triệu đồng cho các mặt hàng này và cho rằng đây chưa phải là khoản chi quá lớn so với khả năng tài chính của bản thân. Cô nói: "Em có đi làm thêm với mức lương khá ổn để phụ chi phí học tập và sinh hoạt, dư ra em sẽ chi cho nhu cầu và sở thích cá nhân."
Nguyễn Tường Vy, sinh viên Trường Đại học Gia Định, thường ưu tiên dành ngân sách cho cả mua sắm và giải trí sau khi đã trừ các khoản cố định như ăn, ở, học tập và đi lại. Các khoản mua sắm tập trung vào mỹ phẩm và thời trang, còn giải trí là mua vé xem concert hoặc các chương trình khác. Trung bình mỗi tháng, Vy chi khoảng 500.000 đồng đến 1 triệu đồng cho mua sắm và 1 triệu đồng cho giải trí. Tổng mức chi này chỉ chiếm khoảng một phần ba nguồn tài chính cá nhân, nhưng cô thừa nhận: "Có vài lần em lỡ mua sắm quá tay hay đi xem một bộ phim hay, tháng đó lại rơi vào cảnh thiếu hụt, phải xin thêm ba mẹ và bị trách mắng."
Ở góc độ người đi làm, Phạm Ngọc Vân (25 tuổi, nhân viên thống kê tại một công ty bảo hiểm, ngụ phường Tân Sơn Hòa, TP.HCM) cho biết ngoài sinh hoạt phí, cô chi nhiều nhất cho mỹ phẩm và dành phần đáng kể ngân sách cho các mối quan hệ như gặp gỡ bạn bè, cưới hỏi, tân gia, thôi nôi. Các khoản này chiếm khoảng 5-7% thu nhập, tương đương 1 triệu đồng mỗi tháng. Để tránh thiếu hụt tài chính, cô chia thu nhập thành các quỹ cố định và lấy tiền tiết kiệm từ các tháng trước bù vào những khoản phát sinh.
Nam giới thiên về chi tiêu công nghệ
Nguyễn Văn Long, sinh viên Trường Đại học Công nghệ Kỹ thuật TP.HCM, cho biết khoản chi đáng chú ý nhất ngoài sinh hoạt phí là các thiết bị công nghệ phục vụ học tập như laptop, máy tính bảng, tai nghe. Do điều kiện tài chính phụ thuộc vào gia đình, Long chỉ mua sắm khi thực sự cần thiết. Nam sinh luôn phân chia rõ các khoản tiền dành cho ăn uống, đi lại, sinh hoạt và tiết kiệm ngay từ đầu tháng để tránh "cháy túi". Anh chia sẻ: "Em luôn có cuốn sổ ghi chép chi tiêu mỗi tháng, chia cố định từng khoản và tiết kiệm dự phòng từ đầu. Nếu tháng có phát sinh, em lấy từ khoản dự phòng của tháng trước. Nếu đủ trong quỹ chi tiêu của tháng thì không lấy phần tiết kiệm ra."
Huỳnh Ngọc Duy, sinh viên Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP.HCM, ưu tiên chi cho thể thao, đồ công nghệ nhỏ và vật dụng học tập. Lịch học căng thẳng khiến việc đầu tư cho hoạt động thể chất trở nên cần thiết để nâng cao sức khỏe và giảm áp lực. Khoản chi này dao động vài trăm nghìn đồng đến dưới 1 triệu đồng mỗi tháng. Duy nói: "Em có thói quen phân chia tiền thành từng khoản cụ thể như phí sinh hoạt thiết yếu, mua sắm để kiểm soát chi tiêu. Nhưng cũng có lúc không cân bằng được do xài quá tay cho món đồ công nghệ yêu thích, tháng đó phải ăn ké và mượn tiền bạn."
Phạm Đài Thế (25 tuổi, ngụ phường Thạnh Mỹ Tây, TP.HCM) cho biết ngoài nhu cầu thiết yếu, anh chi nhiều cho các hoạt động giao lưu, gặp gỡ bạn bè và đồng nghiệp. Mỗi tháng, các khoản chi cho mối quan hệ xã hội thường từ 1,5-2 triệu đồng. Để cân đối tài chính, anh ưu tiên trích một khoản cố định vào tài khoản tiết kiệm ngay khi nhận lương, sau đó điều chỉnh các khoản chi tiêu còn lại. Dù vậy, cũng có tháng anh xài hết phần tiết kiệm do những bữa tiệc gặp bạn bè.
Chuyên gia khuyên quản lý tài chính hiệu quả
Tiến sĩ Nguyễn Trí Hiếu, chuyên gia tài chính, sáng lập và viện trưởng Viện Nghiên cứu và Phát triển Thị trường Tài chính và Bất động sản Toàn cầu (phường Phương Liệt, TP.Hà Nội), nhận định kỹ năng quản lý tài chính cá nhân của nhiều người trẻ còn hạn chế. Nhiều người trong độ tuổi 18-25 có tâm lý "còn trẻ, còn nhiều thời gian", nên kiếm được bao nhiêu tiêu bấy nhiêu, ít nghĩ đến kế hoạch dài hạn. Sinh viên vẫn phụ thuộc vào gia đình nhưng chưa có kế hoạch chi tiêu hợp lý, dẫn đến tình trạng thiếu hụt tài chính thường xuyên.
Ông Hiếu nói: "Điều tôi rất ít gặp ở các bạn trẻ là những kế hoạch tài chính cho 1 năm, 3 năm hay 5 năm tới. Nhiều người không có mục tiêu tài chính rõ ràng nên luôn mất cân đối thu chi." Theo ông, những sai lầm phổ biến của người trẻ là chi tiêu quá nhiều cho ăn uống, giao lưu, giải trí và không chuẩn bị khoản dự phòng cho rủi ro như bệnh tật, tai nạn. Khi không kiểm soát được chi tiêu, họ dễ rơi vào cảnh "đầu tháng rủng rỉnh, cuối tháng cạn tiền". Để quản lý tài chính hiệu quả, mỗi người cần xây dựng kế hoạch dài hạn, kiểm soát các khoản chi và duy trì thói quen tiết kiệm. Ông nhấn mạnh: "Khoản tiền dự phòng chính là tấm khiên an toàn giúp ứng phó với biến cố bất ngờ, tránh rơi vào khủng hoảng tài chính."
Cùng quan điểm, chuyên gia tài chính Lâm Minh Chánh, sáng lập AI tài chính WikiMoney (ngụ phường Sài Gòn, TP.HCM), cho rằng thay vì tiêu xài rồi mới tiết kiệm phần còn lại, hãy trích ngay ít nhất 20% thu nhập vào quỹ tích lũy ngay khi nhận lương. Phân bổ 50% cho nhu cầu thiết yếu và 30% cho nhu cầu mong muốn. Ông nói: "Tiết kiệm trước khi tiêu là nền tảng để xây dựng sự an toàn tài chính và hướng tới độc lập tài chính lâu dài."
