Hội Thiên văn và Vũ trụ học Việt Nam cho biết, mưa sao băng Eta Aquarids đang diễn ra và sẽ đạt cực điểm vào tuần này. Năm nay, hiện tượng xảy ra vào nửa sau tháng Âm lịch, nên một số sao băng có thể bị che mờ bởi ánh Trăng. Tuy nhiên, nếu thời tiết lý tưởng, bạn vẫn có cơ hội chiêm ngưỡng những vệt sáng đáng chú ý nhất.
Thời điểm quan sát lý tưởng
Eta Aquarids là mưa sao băng loại trên trung bình, diễn ra hàng năm từ khoảng 19/4 đến 20/5. Thời điểm quan sát tốt nhất thường chỉ kéo dài 1-2 đêm quanh cực điểm. Năm nay, thời điểm lý tưởng nhất là rạng sáng ngày 6/5, từ sau 2h cho tới khi trời sáng. Thực tế, đêm trước và sau đó cũng có thể thấy nhiều sao băng nếu điều kiện thuận lợi.
Vị trí quan sát
Trung tâm của mưa sao băng là chòm sao Aquarius (Bảo Bình). Bạn có thể tìm chòm sao này ở bầu trời phía Đông, ở độ cao từ 30 đến 70 độ. Nếu không quen xác định chòm sao, chỉ cần nhìn về phía Đông là đủ.
Nguồn gốc từ sao chổi Halley
Mưa sao băng này có nguồn gốc từ sao chổi Halley. Các mảnh vụn của sao chổi để lại tạo thành dải thiên thạch cắt qua quỹ đạo Trái Đất. Khi hành tinh của chúng ta đi qua khu vực này, các mảnh vụn lao vào khí quyển và cháy sáng, tạo thành nhiều sao băng có thể nhìn thấy từ mặt đất. Sao chổi Halley là sao chổi chu kỳ ngắn, cứ 76 năm lại tới gần Mặt Trời. Lần tiếp theo nó xuất hiện là năm 2061.
Đặc điểm của Eta Aquarids
Dù không phải mưa sao băng lớn, nhưng nó từng được ghi nhận có nhiều sao băng dài và sáng. Các sao băng có thể xuất hiện từ mọi hướng trên bầu trời, không chỉ riêng chòm sao Aquarius.
Ảnh hưởng của ánh trăng
Thời gian quan sát trùng với Trăng khuyết cuối tháng Âm lịch. Ánh Trăng sẽ cản trở việc nhìn thấy những sao băng mờ, vì vậy bạn chỉ có thể thấy những sao băng sáng nhất ở vùng ít bị ảnh hưởng. Bạn cần một bầu trời ít ô nhiễm ánh sáng và thời tiết thuận lợi. Những người ở vùng ít ánh sáng đô thị và không mây sẽ có nhiều cơ hội quan sát hơn.
Số lượng sao băng dự kiến
Vào đêm cực điểm, khi chòm sao Aquarius đã ở đủ cao (khoảng 2h sáng) và mắt bạn đã quen với bóng tối (mất 10-15 phút), bạn có thể thấy khoảng 20-30 sao băng mỗi giờ ở nơi lý tưởng, ít hơn nếu có ô nhiễm ánh sáng. Lưu ý rằng mưa sao băng không giống như trong tranh minh họa hay phim hoạt hình, 30-50 sao băng mỗi giờ là bình thường, nên bạn cần kiên nhẫn.
Chuẩn bị quan sát
Bạn nên chuẩn bị một chiếc ghế dài để ngả lưng. Không cần thiết bị đặc biệt, chỉ cần dùng mắt thường là tốt nhất. NASA giải thích, khi Halley di chuyển vào không gian phía trong hệ Mặt Trời, hạt nhân của nó thải ra những mảnh băng và đá. Mỗi khi Trái Đất đi qua khu vực này, các mảnh vụn va chạm với khí quyển, bốc cháy và trở thành sao băng.
Về Edmond Halley
Sao chổi Halley được đặt tên theo nhà thiên văn người Anh Edmond Halley (1656-1742). Ông nghiên cứu các báo cáo về sao chổi vào năm 1531, 1607, 1682 và kết luận chúng là cùng một sao chổi. Edmond dự đoán chính xác nó sẽ trở lại vào năm 1758, dù ông qua đời trước đó.
