Hơn 80 hộ dân của làng Hoàng Lạc, thành phố Quế Lâm, tỉnh Quảng Tây, Trung Quốc, có tới 68 phụ nữ sở hữu mái tóc dài trên 1,2 mét. Trong đó, người có mái tóc dài nhất lên tới 2,75 mét. Với người dân ở đây, mái tóc được xem như sinh mệnh thứ hai.
Ngôi làng nơi phụ nữ xem mái tóc là sinh mệnh thứ hai
Bà Phan Hồng Muội, sống tại làng Hoàng Lạc, kể lại: "Phụ nữ người Dao đỏ ở đây có tập tục để tóc dài. Ngày trước, việc nuôi tóc dài chỉ đơn giản là quan niệm làm đẹp. Ai búi tóc đẹp hơn được xem là khéo léo hơn". Hiện nay, bà thường cùng những người phụ nữ khác biểu diễn màn chải tóc tại sân khấu ca múa của làng. Mái tóc đen dài giờ không còn chỉ là nét đẹp truyền thống mà đã trở thành "tấm danh thiếp" đưa ngôi làng ra thế giới.
Làng Hoàng Lạc nằm giữa khu danh thắng ruộng bậc thang Long Tích nổi tiếng. Đây là nơi sinh sống của nhiều người Dao đỏ, một nhánh thuộc dân tộc Dao tại Trung Quốc. Từ nhiều năm nay, phụ nữ trong làng nổi tiếng với mái tóc siêu dài nên nơi đây còn được gọi là "làng tóc dài".
Với người Dao đỏ, mái tóc được xem như "sinh mệnh thứ hai". Họ đặc biệt coi trọng việc chăm sóc tóc. Bên bếp lửa trong mỗi gia đình đều có những chum gốm chứa nước vo gạo lên men. Đây cũng là bí quyết dưỡng tóc được truyền từ đời này sang đời khác.
Phụ nữ Dao đỏ chỉ cắt tóc một lần duy nhất trong đời khi bước sang tuổi 18 làm lễ trưởng thành. Phần tóc cắt ra sẽ được mẹ cất giữ, sau này làm của hồi môn khi con gái đi lấy chồng.
Năm 2012, tập tục nuôi tóc dài của người Dao ở Long Thắng được đưa vào danh mục Di sản văn hóa phi vật thể cấp khu tự trị Quảng Tây. Hơn 80 hộ dân của làng Hoàng Lạc có tới 68 phụ nữ sở hữu mái tóc dài trên 1,2 mét. Người có mái tóc dài nhất lên tới 2,75 mét.
Bà Phan Hồng Muội cho biết, phụ nữ trong gia đình bà đều để tóc dài. Riêng tóc của bà dài khoảng 1,8 mét, khi đứng có thể chạm đất. Mỗi lần gội đầu, bà chỉ dùng một ít nước vo gạo thoa lên da đầu để tóc hấp thụ rồi xả sạch bằng nước thường và hong khô tự nhiên. "Gội đầu bằng nước vo gạo giúp tóc rất mềm mượt", bà nói. Khi ngủ, bà dùng một tấm vải quấn tóc đặt phía đầu giường để tránh tóc rối. Mỗi sáng chải đầu, tóc gần như không bị vướng. Theo tập tục của người Dao đỏ, tóc của các cô gái phải được quấn kín, không cho người lạ chạm vào.
Bán dầu gội từ bí quyết nước vo gạo, doanh thu hơn 3.109 tỷ đồng
Ngày nay, mái tóc dài của phụ nữ Dao đỏ đã trở thành "đặc sản" để hút khách. Đầu thập niên 1990, làng Hoàng Lạc vẫn chưa có đường ô tô. Người dân sống rất khó khăn. Nhưng tới năm 2003, sân khấu biểu diễn dân ca và văn hóa Hoàng Lạc được xây dựng, nhiều phụ nữ đã sinh con trong làng bắt đầu tham gia biểu diễn. Nếu như trước kia, các cô gái chỉ chải tóc ở nhà, thì nay mái tóc được đưa lên sân khấu, trở thành màn biểu diễn hút khách.
Mẹ chồng bà, cụ Phan Quế Anh, năm nay 91 tuổi, vẫn sở hữu mái tóc dài với chỉ vài sợi bạc. Bà thường cùng con dâu biểu diễn tiết mục "Chải tóc dài". Cụ cho biết mình đã dùng nước vo gạo để gội đầu suốt hàng chục năm, chưa từng nhuộm tóc và chủ yếu ăn thực phẩm tự trồng.
Không chỉ hút khách, ngày nay mái tóc dài của người phụ nữ Dao đỏ còn mở ra cơ hội phát triển kinh tế cho cả làng. Năm 2016, bà Phan Hồng Muội cùng bạn bè thành lập thương hiệu dầu gội riêng, phát triển sản phẩm dựa trên bí quyết dưỡng tóc bằng nước vo gạo lên men của người Dao đỏ. Theo bà, tinh chất này giúp tóc dày và chắc khỏe hơn. Từ năm 2020 đến nay, bà livestream để bán hàng.
Ông Trương Bảo Lôi, Giám đốc Bảo tàng Khoa học tóc dài Trung Quốc, cho biết kết quả xét nghiệm cho thấy nước vo gạo lên men mà phụ nữ Dao đỏ sử dụng chứa nhiều lợi khuẩn có lợi cho tóc và da đầu.
Doanh thu của thương hiệu này tăng mạnh từ khoảng 20 triệu tệ (hơn 77 tỷ đồng) năm 2021 lên hơn 800 triệu tệ (3.109 tỷ đồng) vào năm 2025. Trong đó, hoạt động livestream chiếm khoảng 98% doanh thu. Hiện mỗi tháng có gần 100 người nổi tiếng trên mạng xã hội tới ngôi làng để livestream bán hàng. Thương hiệu này cũng tạo hơn 100 việc làm cho người dân địa phương.
Năm 2021, Bảo tàng Khoa học tóc dài Trung Quốc được xây dựng ngay tại làng Hoàng Lạc. Một phần doanh thu hằng năm của bảo tàng được dùng cho các hoạt động cộng đồng trong làng.
Bà Phan Hồng Muội nói: "Tập tục của tổ tiên giúp chúng tôi không phải rời quê đi làm thuê mà vẫn có thu nhập. Ngày trước cả làng rất nghèo, giờ ai cũng có cái ăn cái mặc, có xe có nhà. Tất cả đều nhờ mái tóc dài mang lại. Tôi thường nói với cháu gái rằng phải truyền lại trí tuệ của tổ tiên".
