Cuốn sách 'Scipio Africanus: Vĩ đại hơn cả Napoleon' vừa được xuất bản, tập trung khắc họa chân dung Scipio Africanus – vị danh tướng La Mã đã đánh bại Hannibal trong Chiến tranh Punic lần thứ hai. Tác phẩm đưa ra luận điểm táo bạo: Scipio không chỉ ngang hàng mà còn vĩ đại hơn cả Napoleon Bonaparte. Sách nhấn mạnh khả năng thích ứng linh hoạt, nghệ thuật 'đánh gián tiếp' và tầm nhìn chiến lược vượt thời đại của vị tướng La Mã này.
Chiến dịch Illiturgis và Castulo
Scipio đã san phẳng thành Illiturgis, một cuộc tàn sát đánh dấu màn trả thù đối với những đồng minh phản bội. Sự phản bội của Illiturgis bị trừng trị nghiêm khắc đến mức trở thành bài học trực quan về sự trừng phạt: cư dân bị tàn sát dưới đao kiếm, thành phố bị san bằng. Rõ ràng, Scipio không kiềm chế cơn thịnh nộ của quân đội, nhưng ngày hôm sau ở Zama, ông tỏ ra độ lượng vô cùng với kẻ thù công khai. Trong mọi hành động, ông dự đoán được tương lai, và ngay cả khi tiêu diệt Illiturgis, ông nhắm đến một mục đích trực tiếp.
Castulo là chướng ngại đáng gờm hơn nhờ lực lượng đồn trú được tăng cường với quân Carthage còn sót lại. Nhưng tin tức về Illiturgis khiến những kẻ thủ thành chấn động đến nỗi viên chỉ huy người Hispania bỏ rơi đồng minh, bí mật đầu hàng. Đạt mục tiêu tinh thần (trừng phạt kẻ phản bội) khi tiêu diệt Illiturgis, Castulo thoát tội với hình phạt nhẹ hơn.
Buổi giác đấu tưởng nhớ cha chú
Sau đó, Scipio cử Marcius giải quyết bất mãn còn tồn đọng, rồi quay về Cartagena thực hiện lời thề với các vị thần, tổ chức một buổi giác đấu đấu sĩ tưởng nhớ cha và chú. Điều này đáng chú ý vì bản chất buổi giác đấu khác hẳn thông thường: các đấu sĩ tham gia đều là người tình nguyện, không lương, được các bộ tộc chọn ra hoặc là binh lính muốn thể hiện sức mạnh. Nhiều người có địa vị cao đến nỗi những màn giác đấu này có thể được coi là nguồn gốc của các giải đấu thời Trung Cổ. Một số còn dùng nó để giải quyết ân oán cá nhân, báo trước sự phát triển của các trận đấu tay đôi.
Cơ hội chiếm Gades
Chẳng bao lâu, một nhóm lính đào ngũ từ Gades đề nghị phản bội và giao thành trì cuối cùng bảo vệ quyền lực Carthage ở Hispania cho Scipio. Đây là nơi Mago thu thập tàu bè, các đội quân chạy trốn từ những đồn trú xa xôi và lực lượng quân trợ chiến từ bờ biển Africa vượt eo biển sang. Scipio lập tức phái Marcius cùng đội quân trang bị nhẹ và Lælius cùng bảy chiến thuyền ba tầng chèo với một chiến thuyền năm mái chèo xuất trận, phối hợp hành động cả trên bộ lẫn trên biển. Điều này làm sáng tỏ sự hiểu biết sâu sắc của Scipio về lợi thế phối hợp, như đã chứng minh tại Cartagena, và đặc biệt nhắc đến 'đội quân trang bị nhẹ'.
Khoảng cách từ Cartagena tới Gades dài bốn trăm dặm. Việc chỉ điều các đội quân trang bị nhẹ đi là dấu mốc trong phát triển quân sự, cho thấy Scipio cân nhắc yếu tố thời gian và lợi thế của lực lượng tấn công cơ động cao để tận dụng cơ hội.
Bạo bệnh và hậu quả
Có khả năng Scipio dự định cùng quân đoàn theo sau, nhưng việc này không thành vì ông bị một cơn bạo bệnh nằm liệt giường. Tin tức đồn thổi phóng đại rằng ông đã chết, gây hỗn loạn: 'đồng minh không giữ lòng trung thành, quân đội không giữ kỉ cương'.
