Cuốn sách "Scipio Africanus: Vĩ đại hơn cả Napoleon" vừa được xuất bản, mang đến một góc nhìn mới mẻ về vị danh tướng La Mã. Tác phẩm tập trung khắc họa chân dung Scipio Africanus, người đã đánh bại Hannibal trong Chiến tranh Punic lần thứ hai, và đưa ra luận điểm táo bạo: Scipio không chỉ ngang hàng mà còn vĩ đại hơn cả Napoleon Bonaparte. Sách nhấn mạnh khả năng thích ứng linh hoạt, nghệ thuật "đánh gián tiếp" và tầm nhìn chiến lược vượt thời đại của vị tướng La Mã này.
Scipio trừng phạt những kẻ phản bội La Mã
Sau khi đánh bại người Carthage tại Hispania, Scipio Africanus bắt đầu chiến dịch thanh toán những bộ tộc từng quay lưng với La Mã. Ông đã cày xới đất đai và gieo những hạt giống cho chiến dịch Africa của mình. Tuy nhiên, trước tiên, ông phải hoàn thành công cuộc chinh phục Hispania và trừng phạt những bộ tộc đã bỏ rơi La Mã trong thời điểm khó khăn trên Bán đảo Iberia sau cái chết của cha và chú mình.
Người kế nghiệp của nhà Scipio là một nhà ngoại giao khôn ngoan, không lộ rõ ý định khi cán cân quyền lực chưa rõ ràng. Nhưng giờ đây, khi quyền lực của người Carthage cuối cùng đã bị phá bỏ, sự phản bội đó không thể không bị trừng phạt, đó là điều cần thiết để đảm bảo an toàn lâu dài cho quyền lực của La Mã. Hai thành trì vững chắc là Illiturgis và Castulo, gần khu vực chiến trường Bæcula, trên thượng nguồn Bætis (Guadalquivir).
Chiến thuật gọng kìm của Scipio
Scipio cho một phần ba quân sĩ dưới sự chỉ huy của Marcius đi đối phó với Castulo, còn bản thân cùng phần còn lại di chuyển đến Illiturgis. Khi đến nơi, ông phát hiện Illiturgi đã chuẩn bị phòng thủ kỹ lưỡng. Ông lập tức chia quân thành hai cánh, giao quyền chỉ huy một cánh cho Lælius, để họ có thể đồng thời tấn công thành phố ở hai điểm, gây báo động ở hai khu vực cùng lúc. Đây là minh chứng cho sự kiên định trong cách Scipio thực hiện đòn tấn công gọng kìm một cách nhất quán – quân của ông được chia thành các nhóm cơ động độc lập, gây bất ngờ và tạo sức ép lên hàng phòng thủ của kẻ thù, nhưng vẫn kết hợp đánh vào một mục tiêu chung.
Chiến thuật này hiếm khi được sử dụng trong các trận chiến ở cả thời xưa và nay, vì các chỉ huy thường tự phá hỏng kế hoạch của mình khi tránh vỏ dưa gặp vỏ dừa – hoặc cố gắng làm quá nhiều việc cùng lúc, hoặc dùng quá nhiều thủ đoạn để đánh lạc hướng kẻ thù. So sánh đó cho thấy Scipio đã thấm nhuần công thức quan trọng của chiến thuật ấy.
Khích lệ tinh thần binh sĩ
Nhận thấy lòng nhiệt thành của những người lính nguội bớt khi chiến đấu với quân nổi loạn, Scipio khích lệ quyết tâm của họ bằng cách tận dụng tình cảm dành cho những người đồng đội đã hy sinh. Ông nhắc nhở rằng nhu cầu báo thù chính đáng phải thôi thúc họ chiến đấu quyết liệt hơn cả khi chống lại quân Carthage. "Với quân Carthage, chúng ta chiến đấu cho đế quốc và vinh quang, nhưng ở đây, chúng ta chiến đấu để trừng phạt sự phản bội và tàn ác." Sự khích lệ này rất cần thiết, vì quân Illiturgis chiến đấu trong tuyệt vọng, đẩy lui nhiều đợt tấn công.
Scipio thấy trước điều này và tuyên bố rằng một đội quân vừa giành chiến thắng nhưng thiếu quyết tâm sẽ là điều hổ thẹn. Trước tình trạng nguy cấp, Scipio, giống như Napoleon ở cầu Lodi, đã không ngần ngại đánh cược mạng sống của mình. Ông khiển trách binh sĩ vì hèn nhát, ra lệnh đưa thang leo lên lần nữa, đe dọa tự mình leo tường thành. Khi ông tiến gần đến tường, đối mặt hiểm nguy, những người lính la hét hoảng hốt và dựng thang đồng loạt. Hành động dũng cảm này kết hợp với áp lực từ Lælius khiến thế trận xoay chuyển, các bức tường thành bị hạ, và toàn thành thất thủ.
