Sách 'Nơi yêu thương là nhà' ra mắt: Hạnh phúc gia đình là năng lực cần học hỏi
Sáng ngày 28 tháng 2 năm 2026, cuốn sách "Nơi yêu thương là nhà" đã chính thức ra mắt bạn đọc tại chi nhánh Nhà xuất bản Phụ nữ Việt Nam ở Thành phố Hồ Chí Minh. Sự kiện không chỉ đơn thuần là một buổi giới thiệu sách thông thường, mà còn mở ra cuộc trao đổi thẳng thắn và sâu sắc về một năng lực tưởng chừng như ai cũng sở hữu, nhưng trên thực tế lại rất ít người được đào tạo bài bản: năng lực sống trong gia đình.
Hạnh phúc không chỉ đến từ cảm xúc, mà cần kỹ năng
Cuốn sách dày 200 trang được viết bởi ba tác giả Phạm Thị Thúy, Dương Ngọc Hân và Uyên Đào, được chia thành hai phần chính với tổng cộng 16 chương. Phần I, mang tên "Giữ gìn và làm giàu 'kho báu'", tập trung vào việc nhận diện giá trị cốt lõi của gia đình và nuôi dưỡng đời sống cảm xúc như một nền tảng vững chắc cho mối quan hệ lâu dài. Phần II, "Hành trình hạnh phúc", đi sâu vào những vấn đề cụ thể và thực tế của hôn nhân hiện đại, bao gồm:
- Phân chia công việc nhà một cách công bằng
- Giải quyết xung đột trong đời sống hàng ngày
- Đối mặt với áp lực kinh tế và tài chính
- Xử lý các vấn đề ngoại tình và ly hôn
- Tác động của công nghệ số đến đời sống gia đình
- Hành trình làm cha mẹ đầy thử thách
Chia sẻ bên lề sự kiện, tác giả Phạm Thị Thúy - tiến sĩ xã hội học, thạc sĩ tâm lý trị liệu và thạc sĩ thực hành phương pháp sư phạm - cho biết phần lớn những đổ vỡ gia đình mà bà từng chứng kiến không bắt nguồn từ việc hết yêu, mà xuất phát từ việc các thành viên không biết cách nói chuyện với nhau. Bà nhấn mạnh: "Nhiều người tìm đến tôi khi gia đình đã rạn nứt rất sâu. Điều khiến tôi trăn trở là phần lớn những đổ vỡ đó đến từ việc thiếu kỹ năng giao tiếp và thiếu sự thấu hiểu. Hạnh phúc gia đình không phải điều tự nhiên mà có, mà là kết quả của quá trình học hỏi và thực hành mỗi ngày".
Giao tiếp cảm xúc: Yếu tố then chốt trong gia đình
Cuốn sách dẫn lại nghiên cứu quan trọng của nhà tâm lý học Albert Mehrabian về giao tiếp cảm xúc, cho thấy trong những tình huống căng thẳng, giọng điệu và cách thể hiện có thể tác động mạnh mẽ hơn cả nội dung lời nói. Trong môi trường gia đình - nơi cảm xúc thường ở mức cao - một câu nói đúng về mặt nội dung vẫn có thể gây tổn thương sâu sắc nếu được diễn đạt bằng sự giận dữ hoặc thiếu kiểm soát.
Từ đó, tác phẩm đưa ra một gợi mở mang tính giáo dục sâu sắc: yêu thương có thể khởi nguồn từ cảm xúc tự nhiên, nhưng để tình cảm ấy bền vững và phát triển, con người cần không ngừng rèn luyện kỹ năng đối thoại, khả năng kiểm soát cảm xúc cá nhân và sự sẵn sàng đặt mình vào vị trí của người khác. Hạnh phúc không phải là một trạng thái sẵn có, mà là một quá trình được học tập và thực hành liên tục mỗi ngày.
Thân giáo: Điều trẻ em nhìn thấy quan trọng hơn điều chúng nghe
Nếu mối quan hệ vợ chồng được xem là nền móng của gia đình, thì cách làm cha mẹ chính là yếu tố quyết định bầu không khí trong ngôi nhà ấy. Tác giả Dương Ngọc Hân - biên tập viên, cố vấn xuất bản, tham vấn tâm lý và giảng viên kỹ năng sống - cho rằng nhiều câu hỏi về việc dạy con "làm sao", "như thế nào" cuối cùng đều quy về hai chữ "thân giáo".
Bà chia sẻ: "Nếu mình muốn dạy con về trách nhiệm hay tình yêu thương, thì bản thân cha mẹ phải sống có trách nhiệm và có tình yêu thương. Vấn đề không chỉ là dạy con như thế nào, mà là mình đang sống ra sao". Theo các tác giả, không ai lớn lên trong một môi trường hoàn hảo. Người lớn có thể mang theo những thiếu hụt, những tổn thương từ chính gia đình gốc của mình. Vì vậy, làm cha mẹ không chỉ là nuôi dưỡng một đứa trẻ, mà còn là quá trình tự nhìn lại, tự điều chỉnh bản thân, để không lặp lại những điều từng khiến mình đau đớn.
Tiến sĩ Phạm Thị Thúy cũng đồng tình: "Trẻ học từ hành vi của cha mẹ chứ không phải từ lời nói. Trong Đức Phật, thân giáo quan trọng hơn khẩu giáo và ý giáo". Bà còn nhắc đến lý thuyết học tập xã hội của Albert Bandura, khẳng định rằng trẻ em học thông qua quan sát và bắt chước. Một đứa trẻ chứng kiến cha mẹ nói lời cảm ơn chân thành, biết xin lỗi khi sai, tôn trọng nhau trong bất đồng, sẽ học được cách ứng xử ấy một cách tự nhiên và sâu sắc.
Công nghệ và thách thức duy trì kết nối thực
Ngược lại, nếu thường xuyên sống trong không khí căng thẳng, xúc phạm hay bạo lực, trẻ có thể lớn lên cùng những mô hình hành vi tương tự. Trong bối cảnh công nghệ hiện diện ngày càng sâu trong đời sống gia đình, vấn đề thân giáo càng trở nên rõ ràng và cấp thiết. Nhiều phụ huynh yêu cầu con cái hạn chế sử dụng điện thoại, nhưng bản thân họ lại liên tục dán mắt vào màn hình. Khi mỗi thành viên trong gia đình khép mình sau một thiết bị số, sự kết nối thực sự dần bị thay thế bởi những tương tác ảo và hời hợt.
Theo các tác giả, điều quan trọng không phải là cấm đoán công nghệ một cách cứng nhắc, mà là thiết lập những nguyên tắc chung và chủ động duy trì sự kết nối thực sự giữa các thành viên. Đó có thể là:
- Những bữa cơm gia đình không có sự xuất hiện của điện thoại
- Những cuộc trò chuyện chất lượng không bị gián đoạn bởi thông báo
- Những hoạt động chung đủ ý nghĩa để mỗi người cảm thấy mình được lắng nghe và quan tâm
Ở điểm này, tinh thần cốt lõi của cuốn sách trở nên rõ ràng: thay đổi bắt đầu từ người lớn. Muốn con biết xin lỗi, cha mẹ phải biết xin lỗi trước. Muốn con biết cảm ơn, cha mẹ phải thực hành lòng biết ơn trong đời sống hàng ngày. Muốn con quản lý thiết bị số hiệu quả, cha mẹ phải quản lý chính thói quen sử dụng công nghệ của mình.
Hạnh phúc gia đình: Năng lực cần được rèn luyện
"Nơi yêu thương là nhà" không đưa ra những công thức thần kỳ hay lời hứa hẹn viển vông để tránh xung đột hay bảo đảm một gia đình không bao giờ rạn nứt. Thay vào đó, cuốn sách nhấn mạnh một chân lý giản dị nhưng không hề dễ thực hiện: hạnh phúc gia đình là một năng lực có thể học hỏi và phát triển. Và giống như mọi năng lực khác trong cuộc sống, nó cần được học tập có hệ thống, được rèn luyện kiên trì và được nuôi dưỡng bằng sự nhất quán giữa điều chúng ta nói và cách chúng ta sống mỗi ngày.
Cuốn sách ra đời như một lời nhắc nhở sâu sắc rằng xây dựng gia đình hạnh phúc không phải là nhiệm vụ của riêng ai, mà là trách nhiệm chung cần sự nỗ lực từ tất cả các thành viên, đặc biệt là từ những người lớn - những người đặt nền móng cho tương lai của thế hệ tiếp theo.
