Phạm Duy Cường, từng là chân chạy marathon có tiếng, nay trở thành người tích cực xây dựng cộng đồng chạy bộ tại Hà Nội. Anh chia sẻ rằng chạy bộ không chỉ là môn thể thao mà còn là cơ hội để khám phá văn hóa, lịch sử thành phố.
Hành trình xây dựng cộng đồng chạy bộ
Trong suốt 10 năm qua, cứ sáng chủ nhật hàng tuần, đúng 5h15 tại Chùa Trấn Quốc, Hà Nội, Phạm Duy Cường lại gác lại công việc doanh nhân, xỏ giày và đeo cờ dẫn đầu một đoàn chạy từ vài chục đến hàng trăm người. Đoàn người gồm cả chạy chậm và chạy nhanh, nhưng tốc độ hay hoàn thành cung đường không phải mục tiêu chính. Anh nhấn mạnh: "Đi bộ cũng được, chạy chậm cũng được. Lần đầu chưa chạy hết một vòng Hồ Tây, lần sau có thể thử lại. Điều đơn giản nhất của chạy bộ là chúng ta cứ bắt đầu. Tinh thần của chạy bộ là sự cởi mở, không nhất thiết phải thắng ai. Trên cung đường, ta gặp nhiều người cùng tốc độ và kết bạn mới. Chạy bộ có tính cộng đồng rất mạnh."
Phạm Duy Cường, còn được gọi là Đốc tờ Dẻo, là một trong những người có đóng góp lớn giúp chạy bộ trở thành phong trào, môn "thể thao quốc dân" tại Việt Nam trong khoảng chục năm qua. Trước khi lập cộng đồng Run4Self (R4S) với hàng trăm nghìn thành viên, anh là runner có tiếng, người Việt đầu tiên chinh phục cung đường Everest Marathon.
Tuy nhiên, thành tích chạy không quá quan trọng với anh. Chạy bộ cho anh thời gian để yêu thêm thành phố nơi gia đình anh gắn bó. "Chạy bộ chẳng cần gì, chỉ cần một đôi giày, cũng chẳng cần giày xịn," anh nói. Hơn thế, chạy bộ còn là cách tìm hiểu văn hóa thành phố, như cách anh tổ chức các cung chạy hiện nay. Cộng đồng chạy bộ của anh mang lại sự lạc quan, năng lượng tích cực và thi vị cho một nhóm người tại Hà Nội mỗi sáng chủ nhật.
Một cộng đồng mới để khám phá Hà Nội
Sáng cuối tuần, xuất phát từ Chùa Trấn Quốc, anh Cường xoay vòng lộ trình chạy theo 3 cung đường: Cung Dấu Chân Kinh Kỳ, Cung Truyền tích Tây Hồ, Cung Sông Hồng Trail. Mỗi cung có các điểm dừng chân khác nhau, tại mỗi điểm, anh giới thiệu hoặc gợi mở chi tiết lịch sử, văn hóa. Cung chạy trở nên hấp dẫn như một tour trải nghiệm phố phường Hà Nội.
Cung Dấu Chân Kinh Kỳ ghé qua Quảng trường Ba Đình, Văn Miếu - Quốc Tử Giám, vòng quanh Hoàng Thành Thăng Long, qua phố đường tàu, phố bích họa Phùng Hưng. Những câu chuyện về Nhà Thủy Tạ, Nhà Hát Lớn, Vườn hoa Con Cóc được anh kể lại hoặc thảo luận cùng đoàn chạy.
Cung Truyền tích Tây Hồ thăm các đền đài miếu mạo, chùa chiền tại khu vực Hồ Tây. Màu sắc huyền bí của những câu chuyện thu hút nhiều người trẻ ham tìm hiểu văn hóa lịch sử. Anh dẫn đoàn qua các làng nghề xưa, gợi nhắc những câu ca dao cũ.
Cung Sông Hồng Trail được anh gọi là "ký ức vẹn nguyên" bởi đường chạy nằm ở Bãi giữa Sông Hồng, qua những bãi ngô, ruộng đồng, bờ bãi. "Có lần, trời mưa xong bùn lầy, mọi người chạy mà sung sướng như những đứa trẻ con được sống lại ký ức tuổi thơ," anh nói.
Chạy bộ là cách Phạm Duy Cường thể hiện tình yêu với thành phố, yêu con người và dấu chân lịch sử. Cộng đồng chạy bộ là cách anh lan tỏa tình yêu đó.
Phong trào chạy bộ và sự phát triển
Phong trào chạy bộ tại Việt Nam phát triển mạnh trong 5-10 năm gần đây. Khoảng năm 2015, Việt Nam còn ít giải chạy, người chạy như anh Duy Cường phải tự tổ chức giải. Hơn 10 năm sau, các runner dễ dàng tham gia giải marathon mỗi quý. Năm 2024, Hà Nội có tới 8 giải chạy trong một năm.
Cùng với sự phát triển, nhiều "phong cách" chạy ra đời: người trang bị chuyên nghiệp, người đầu tư dinh dưỡng, người rèn luyện thể lực nhiều tháng. Với Phạm Duy Cường, sự phát triển đi kèm ánh mắt ái ngại cũng bình thường như sự trưởng thành của cây cối. Anh cố gắng giữ quy mô cộng đồng vừa đủ để thiết kế trải nghiệm chạy bộ ý nghĩa. Với người khác, tốc độ và hoàn thành cung đường là mục đích; với anh, chạy bộ chỉ là "ngôn ngữ".
"Chạy bộ với tôi giống như một ngôn ngữ. Nhờ chạy bộ, ta nói chuyện với người khác, thu hút mọi người để kể câu chuyện của mình," anh cảm nhận.
Chạy bộ là ngôn ngữ giao tiếp, kể, nghe, suy ngẫm. Hành động bình dị ấy dành cho tất cả. "Chạy bộ cực kỳ dễ tiếp cận. Chỉ cần một đôi giày vài trăm nghìn, chẳng cần sân bãi, cứ xỏ giày mà đi. Vườn hoa, công viên, vỉa hè, ta cứ chạy bất kỳ đâu. Đi công tác, tranh thủ chạy nửa tiếng cũng được," anh tâm niệm.
Chạy bộ là tự do, chạy tới mọi nơi đôi chân thích. "Chạy lên thác cao cũng là chạy, leo lên đỉnh núi cũng là chạy, chạy quanh thành phố mới tới cũng là chạy. Chạy bộ hay và khác các môn thể thao khác ở điều ấy, chẳng có gì giới hạn việc chạy," anh nhận xét.
Sự chậm rãi và nhàm chán đầy hấp dẫn
"Chạy là bộ môn cực kỳ nhàm chán, nhưng đó là sự nhàm chán hấp dẫn," anh đúc kết. Theo anh, chạy bộ nghĩa là ngày nào cũng lặp lại công việc đều đặn tới mức chán ngán. Nhưng vượt qua sự nhàm chán, người chạy đã tu sửa bản thân trở nên kiên trì hơn, bản lĩnh hơn, thấy việc nhàm chán, khó khăn cũng có nét đẹp, sức hấp dẫn.
"Chạy bộ nghĩa là ngày nào cũng lặp lại một công việc đều đặn tới mức chán ngán. Nhưng vượt qua được sự nhàm chán, nghĩa là người chạy đã tu sửa được con người họ trở nên kiên trì hơn, bản lĩnh hơn," anh nói.
Chạy bộ là liên tục tự hỏi "Làm sao tôi vượt qua được sự nhàm chán này?" và rồi vượt qua. Bài học này giúp doanh nhân Phạm Duy Cường nhiều trong công việc kinh doanh. Đi qua biến cố, thất bại bằng sự ôn tồn, bền bỉ, kiên trì từng bước một - khả năng do sự nhàm chán của chạy bộ tôi luyện nên.
Anh muốn lan tỏa tới cộng đồng rằng mọi cung đường dài đều bắt đầu từ những bước chân. "Để chạy hết 42km, đừng vội, đừng sợ, cứ chạy từ từ, thích nghi dần. Điều gì chưa có kết quả, tốt nhất là cứ bảo lưu nó như thế, tiếp tục thích nghi," anh nói.
Phạm Duy Cường còn nhìn thấy bài học trong việc chạy chậm. Từ góc nhìn phát triển kinh tế xã hội, anh cho rằng chạy bộ và trải nghiệm văn hóa là kết hợp thú vị, mới lạ - để làm được cần phải chạy chậm. "Chạy chậm mới có thể cảm nhận khung cảnh xung quanh. Chạy nhanh, mọi thứ trôi tuột. Khi đi với tốc độ nhởn nha, ta có thời gian ngắm nghía, thấy hoàng hôn buông xuống, thấy văn hóa, địa lý, thiên nhiên chứ không chỉ thấy mồ hôi. Đôi khi, cần chạy đủ chậm mới thấy được nhiều thứ," anh cười.
Phạm Duy Cường đã duy trì cộng đồng chạy bộ hơn chục năm. Nhưng anh cho rằng thời gian đó quá ngắn, anh còn muốn làm tiếp 20-30 năm nữa, tới khi sức lực không cho phép. Nhìn lại, cộng đồng đã cho anh quyền được kể chuyện, cơ hội thực hiện trách nhiệm với cộng đồng, góp sức phát triển hoạt động thể dục - văn hóa nho nhỏ cho thành phố.
Chạy bộ, với Phạm Duy Cường, vượt khỏi ranh giới môn thể thao hay trách nhiệm cộng đồng. Chạy cho anh không gian suy tư với thành phố, đồng thời cho anh những kết nối đẹp. Đơn giản nhất, chạy bộ buổi sớm cùng nhóm là cách anh trân trọng vẻ đẹp bình minh của Hà Nội.
Sự nghiêm túc và tinh thần tận tâm với cộng đồng khiến người đàn ông này gây dựng nhiều điều ý nghĩa. Nhưng Phạm Duy Cường chưa muốn dừng lại. Anh luôn sẵn sàng làm pacer dẫn đoàn một cung chạy tiếp theo trong thành phố.
