Đạo diễn Nguyễn Hoàng Điệp: Trẻ sẽ đọc sách nếu bố mẹ tạo động lực từ chính mình
Đạo diễn Nguyễn Hoàng Điệp, một gương mặt nổi bật trong làn sóng điện ảnh độc lập Việt Nam, không chỉ dành tâm huyết cho nghề làm phim mà còn tích cực lan tỏa tình yêu sách. Trên trang cá nhân và fanpage Vi và Điệp, chị thường xuyên giới thiệu những cuốn sách hay, chia sẻ trải nghiệm đọc với cộng đồng. Trong bối cảnh văn hóa đọc có nhiều thay đổi, chị đã có những chia sẻ sâu sắc về vai trò của sách, phương pháp đọc mới và kế hoạch tương lai.
Động lực chia sẻ và thách thức trong việc lan tỏa văn hóa đọc
Khi được hỏi về lý do thường xuyên chia sẻ về sách trên mạng xã hội, đạo diễn Nguyễn Hoàng Điệp cho biết: "Trước hết là do thói quen của một người sử dụng mạng xã hội, tôi được kích thích để nói và chia sẻ thông tin nhiều hơn." Chị nhấn mạnh rằng sách là chìa khóa vạn năng, giúp cân bằng các vấn đề tinh thần và gắn liền với việc học hỏi. Tuy nhiên, chị thừa nhận việc này đôi khi trở nên khó khăn khi đọc sách bị xem là hiếm gặp hoặc bị chế nhạo.
Chị cũng chia sẻ về những thăng trầm trong hành trình: "Tôi làm điều này cũng trồi sụt. Đôi khi, 'cơn' trách nhiệm lên cao, tôi đăng tải nội dung dày đặc, bị cuốn vào áp lực thuật toán. Cũng có lúc tôi chán nản, nhất là khi đọc phải sách kém chất lượng." Hiện tại, chị chọn viết ít hơn và tập trung vào những trải nghiệm cá nhân thực sự tâm đắc.
Gu đọc sách và tình yêu sách từ thuở nhỏ
Về sở thích đọc sách, đạo diễn Nguyễn Hoàng Điệp tiết lộ: "Ngày trước, thế giới của tôi gần như chỉ có văn chương hư cấu. Tôi từng mặc định sách là văn chương và dành nhiều thời gian, tiền bạc để sưu tầm các bản in đẹp." Sau này, khi thị trường xuất bản phát triển, chị mới nhận ra sự thiếu hụt và mở rộng sang các thể loại khác như truyện ngắn, sách nghệ thuật và artbook.
Tình yêu sách của chị bắt nguồn từ hoàn cảnh thiếu thốn của thế hệ 8x: "Chúng tôi đọc ngấu nghiến mọi thứ có thể, từ tờ thông báo đến giấy gói xôi. Xã hội ngày đó bao trùm bởi cơn mê đọc." Gia đình chị có điều kiện hơn một chút, với bố mẹ luôn khuyến khích và tiết kiệm tiền cho con mua sách.
Cách duy trì việc đọc và ảnh hưởng đến nghề làm phim
Dù bận rộn với công việc đạo diễn, chị vẫn dành thời gian cho việc đọc sách. "Tôi không coi đọc sách là thói quen kỷ luật, mà là niềm ham thích," chị nói. Trong mỗi chuyến công tác, sách chiếm đến 1/5 vali, và chị thường mang theo ba quyển, mua thêm hai cuốn ở điểm đến.
Chị chia sẻ: "Con người tôi được nhào nặn từ văn chương. Điện ảnh không phải là sự chuyển thể từ tác phẩm văn học, mà là kết quả của việc não trạng và cơ thể tôi đã thẩm thấu những 'hồi quang phản chiếu' từ văn chương." Sách đóng vai trò như nơi nương náu tâm hồn, giúp chị vượt qua những lúc bế tắc sáng tạo.
Dự định chuyển thể và quan điểm về việc đọc sách
Đạo diễn Nguyễn Hoàng Điệp bày tỏ ngưỡng mộ với các nhà văn và có ý định chuyển thể một số tác phẩm như Phố cũ của Nguyễn Văn Thọ hoặc Người lính kèn của Trần Quốc Huấn. Tuy nhiên, chị nhấn mạnh: "Điều quan trọng là tôi phải tự tin để điện ảnh của mình là một tác phẩm độc lập, không trở thành công cụ minh họa cho văn chương."
Về việc khuyến khích người trẻ đọc sách, chị cho rằng: "Bố mẹ phải là người đầu tiên chủ động thiết lập thói quen tiếp cận sách. Trẻ con bắt chước thế giới mà chúng nhìn, nghe và sờ chạm mỗi ngày." Chị cũng đồng cảm với các cách đọc mới như podcast hay kindle, nhấn mạnh rằng tri thức không nên đóng cứng.
Dự án lan tỏa văn hóa đọc và bài học từ cộng đồng
Một trong những dự án chị tâm đắc là "Se sẽ chứ", nhằm lưu giữ di sản nghệ thuật của Xuân Quỳnh và Lưu Quang Vũ. Chị chia sẻ: "Khi đưa cộng đồng người khiếm thị tham gia, họ dạy tôi bài học về việc 'đọc thế giới'. Họ giúp tôi thoát khỏi suy nghĩ rằng đọc bằng mắt là cách duy nhất."
Trong năm nay, chị sẽ tổ chức Liên hoan Nghệ thuật Trình diễn đương đại dành cho người khiếm thị và các nhóm yếu thế, nơi mọi người cùng "đọc thế giới" qua ngôn ngữ sân khấu và âm nhạc. "Đây không chỉ là câu chuyện thúc đẩy văn hóa đọc, mà còn dành sự tôn trọng cho mọi hình thái tiếp nhận," chị kết luận.
Đạo diễn Nguyễn Hoàng Điệp, 44 tuổi, được biết đến với phim truyện dài đầu tay Đập cánh giữa không trung, từng giành nhiều giải thưởng quốc tế. Chị cũng là người sáng lập Ơ kìa Hà Nội - không gian sáng tạo kết nối nghệ thuật và đời sống.
