Giải thưởng Thiếu nhi Dế Mèn do báo Thể thao và Văn hóa (TTXVN) sáng lập và tổ chức thường niên từ năm 2020, nhằm tôn vinh các sáng tác, trình diễn nghệ thuật xuất sắc của thiếu nhi hoặc vì thiếu nhi. Giải thưởng gồm Giải thưởng Lớn mang tên Hiệp sĩ Dế Mèn, các giải đồng hạng Khát vọng Dế Mèn và Tặng thưởng của Hội đồng giám khảo. Qua 6 mùa, đã có 4 giải Hiệp sĩ Dế Mèn trao cho các nhà văn Nguyễn Nhật Ánh (2020), Trần Đức Tiến (2023), Lý Lan (2024) và nhạc sĩ Phạm Tuyên (2025), cùng 27 giải Khát vọng Dế Mèn và 4 Tặng thưởng, trong đó 8 tác giả là thiếu nhi.
Kết quả mùa giải năm 2026
Hội đồng giám khảo do nhà thơ Trần Đăng Khoa làm Chủ tịch đã họp chung khảo ngày 14/5 để bình xét và chấm điểm. Kết quả mùa giải năm nay như sau:
Giải thưởng Lớn Thành tựu trọn đời - Hiệp sĩ Dế Mèn
Giải thưởng Lớn được trao cho cố Phó Giáo sư, Tiến sĩ, họa sĩ, đạo diễn, Nghệ sĩ Nhân dân Ngô Mạnh Lân, ghi nhận những cống hiến trọn đời cho nghệ thuật thiếu nhi với các tác phẩm kinh điển như Chuyện Ông Gióng, Mèo con, Trê Cóc và đặc biệt là những bức tranh minh họa cho truyện Dế Mèn phiêu lưu ký.
Giải Khát vọng Dế Mèn
Sáu tác phẩm được trao giải Khát vọng Dế Mèn gồm: 100 cái chân (truyện của Nguyễn Ngọc Thuần, NXB Trẻ); Bà nội kỳ lạ nhứt thế gian (bản thảo truyện dài của Nguyễn Thị Như Hiền); bộ tranh Việt Nam qua nét vẽ của Hải Nam của họa sĩ Nguyễn Đăng Hải Nam (16 tuổi); Chú robot tưởng mình là người (truyện của Lê Anh Vinh, NXB Kim Đồng); series hoạt hình Wolfoo và hệ sinh thái sáng tạo từ phim (do Sconnect Việt Nam sản xuất); và Yersin - Khúc hát Cá Ông (truyện tranh của Tạ Huy Long, NXB Kim Đồng).
Tặng thưởng của Hội đồng giám khảo
Bốn tặng thưởng được trao cho: Bác sách bụng to (bản thảo tập thơ của Vũ Ngọc Diệp, 11 tuổi); bộ tranh Tiếng nói đại dương của họa sĩ nhí Nguyễn Minh Quân (11 tuổi); Những câu chuyện về công tử mơ mộng cùng chùm tác phẩm về chú mèo (bản thảo tranh truyện của Lê Nhã Uyên, 10 tuổi); và Phép màu của Kurt (nhạc kịch do Học viện nghệ thuật STARLAB sản xuất).
Đại sứ truyền cảm hứng
Giải thưởng năm nay vinh danh nhà nghiên cứu Nguyễn Đình Tư (106 tuổi) làm Đại sứ truyền cảm hứng. Cụ là nhân chứng của hai thế kỷ, dành trọn đời cho văn hóa, lịch sử Việt Nam, từng nhận Giải thưởng Trần Văn Giàu 2023 và hai lần đạt Giải A Sách Quốc gia cho các công trình nghiên cứu về Nam Bộ.
Hoạt động cộng đồng và triển lãm
Giải thưởng không chỉ tôn vinh sáng tạo nghệ thuật mà còn lan tỏa tinh thần sẻ chia qua chương trình thiện nguyện “Vì mái trường cho em”, đã hoàn thành 5 công trình trường học tại Sơn La, Đà Nẵng, Nghệ An, Tuyên Quang và Lào Cai.
Trong khuôn khổ giải thưởng, từ ngày 22 đến 24/5, tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam diễn ra triển lãm “Thế giới tuổi thơ qua các tác phẩm của cố NSND Ngô Mạnh Lân”, giới thiệu 51 tác phẩm hội họa, minh họa, truyện tranh và 3 bộ phim hoạt hình tiêu biểu, nhiều tác phẩm lần đầu công bố.
