Giải thư�ưởng Sách Quốc gia: Định hướng trí tuệ và ngày hội của người đọc
Trong bối cảnh sự trỗi dậy của trí tuệ nhân tạo, sức hút từ mạng xã hội và thay đổi thói quen tiếp nhận thông tin, ngành xuất bản Việt Nam đang đối mặt với những thách thức không nhỏ. Giải thưởng Sách Quốc gia đóng vai trò then chốt trong việc giữ chân độc giả với tri thức sách, như chia sẻ của GS.TS Tạ Ngọc Tấn - Phó chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương.
Ý nghĩa sâu sắc trong phát triển văn hóa
Theo GS.TS Tạ Ngọc Tấn, Giải thưởng Sách Quốc gia không đơn thuần là giải thưởng tôn vinh tác giả và người làm sách, mà đặc biệt là ngày hội của những người đọc sách. Trong khuôn khổ thực hiện Nghị quyết 80-NQ/TW về phát triển văn hóa, giải thưởng này tăng tầm quan trọng, trở thành định hướng trí tuệ và tri thức cho sáng tạo sách.
Ông nhấn mạnh: "Mỗi năm, giải thưởng phải mở ra không gian thuận lợi hơn cho người dân tiếp cận tri thức sách, biến mỗi mùa giải thành ngày hội định hướng xã hội, đưa sách trở lại đời sống."
Tiềm năng chưa được khai phá và thách thức hiện đại
GS.TS Tạ Ngọc Tấn chỉ ra tiềm năng lớn của ngành xuất bản là xuất bản trên môi trường mạng, đòi hỏi thay đổi công nghệ sản xuất và phù hợp với tâm lý người đọc. Ông đề xuất sách cần ngắn gọn, dễ tiếp nhận, như sách nghe, và cách viết phải tác động mạnh vào nhận thức.
Về trí tuệ nhân tạo, ông khẳng định AI là sự tiến hóa tất yếu, không nên chống lại. "AI như trợ lý tổng hợp tư liệu, nhưng không thay thế con người trong ý tưởng và logic. Sử dụng AI tốt nhất là cách tiến kịp thời đại," ông phân tích.
Đối với mạng xã hội, ông tin độc giả không mất hứng thú với sách, mà do cách làm sách chưa phù hợp. "Sách phải chiếm lĩnh YouTube, TikTok bằng cách tiếp cận phù hợp, lôi kéo độc giả trở lại với tri thức tổng hợp," ông nói.
Hỗ trợ và không gian phát triển rộng mở
GS.TS Tạ Ngọc Tấn cho rằng hỗ trợ quan trọng nhất từ Nhà nước là thể chế và chính sách, đảm bảo quyền tác giả, bản quyền, và mở điều kiện kinh doanh. Ông nhấn mạnh phát triển sách và văn hóa có hiệu quả vô hình nhưng lớn, cần nghiên cứu khoa học để đánh giá.
Ông hình dung một không gian phát triển tự do, rộng mở cho xuất bản: "Cần con đường rộng để người ta phát triển, dù có va đập thì nhắc nhở rút kinh nghiệm. Điều này còn giải quyết việc làm và thể hiện năng lực."
Ông kết luận: "Xã hội hiện đại cần dung nạp đa dạng nhận thức, và thể chế phải rộng đường để hướng phát triển con người vào giá trị tốt đẹp."
Lễ trao Giải thưởng Sách Quốc gia lần thứ VIII diễn ra ngày 8/3 tại Hà Nội, với sự đồng hành của nhiều tập đoàn và ngân hàng lớn, khẳng định sự quan tâm sâu sắc đến văn hóa đọc.
