Giải Sách Quốc gia lần thứ VIII: Những tác phẩm để lại dấu ấn sâu sắc
Giải thưởng Sách Quốc gia lần thứ VIII đã chính thức khép lại với nhiều tác phẩm xuất sắc được vinh danh, trong đó nổi bật là giải Bạn đọc yêu thích - hạng mục duy nhất được quyết định bởi sự bình chọn trực tiếp từ cộng đồng độc giả trên cả nước. Đây là giải thưởng phản ánh rõ nét xu hướng và nhu cầu của bạn đọc trong thời đại công nghệ lên ngôi, khi các loại hình giải trí truyền thống như sách vẫn giữ được vị thế quan trọng.
'Thư cho em': Câu chuyện tình yêu vượt thời gian
Cuốn sách 'Thư cho em' đã xuất sắc giành giải Bạn đọc yêu thích nhờ sức lan tỏa mạnh mẽ và khả năng tạo sự đồng cảm sâu rộng. Tác phẩm được viết dựa trên hơn 400 bức thư tình kéo dài suốt bốn thập kỷ giữa Thiếu tướng Hoàng Đan và vợ là bà An Vinh. Qua lời kể của người con trai Hoàng Nam Tiến, những lá thư riêng tư này không chỉ tái hiện một câu chuyện tình yêu đặc biệt được nuôi dưỡng qua những năm tháng chiến tranh và hòa bình, mà còn trở thành lát cắt sống động của lịch sử.
Trong những bức thư viết từ chiến trường, độc giả chứng kiến không chỉ nỗi nhớ và tình cảm sâu nặng của một người chồng dành cho vợ, mà còn là tâm thế của cả một thế hệ đã trải qua những năm tháng khốc liệt. Những suy nghĩ về gia đình, niềm tin vào tương lai và khát vọng sống tử tế được bộc lộ một cách giản dị, chân thành nhưng giàu sức lay động, khiến tác phẩm trở thành hiện tượng trong cộng đồng yêu sách.
Các tác phẩm đoạt giải C: Sự kết hợp giữa tri thức toàn cầu và nghiên cứu trong nước
Cùng với 'Thư cho em', Nhã Nam còn có hai cuốn sách được trao giải C là 'Cuộc chiến vi mạch' và 'Văn hóa tính dục ở Việt Nam từ thế kỷ X đến đầu thế kỷ XX'. 'Cuộc chiến vi mạch' là tác phẩm từng được trao Financial Times Business Book of the Year 2022, một trong những giải thưởng danh giá nhất trong lĩnh vực sách kinh doanh với trị giá 30.000 bảng Anh.
Cuốn sách mang đến bức tranh toàn cảnh về cuộc cạnh tranh toàn cầu nhằm giành quyền kiểm soát ngành công nghiệp bán dẫn, lĩnh vực được ví như 'dầu mỏ của thế kỷ XXI'. Nhà sử học kinh tế Chris Miller đã lần theo lịch sử hình thành và phát triển của ngành này, từ những phòng thí nghiệm đầu tiên tại Thung lũng Silicon đến mạng lưới sản xuất trải dài khắp thế giới. Tác phẩm cho thấy cách những tiến bộ trong khoa học vật liệu và điện tử đã làm thay đổi toàn bộ nền kinh tế toàn cầu, khi chip bán dẫn trở thành nền tảng của hầu hết công nghệ hiện đại.
Bằng việc phân tích cấu trúc ngành bán dẫn toàn cầu, 'Cuộc chiến vi mạch' chỉ ra mức độ tập trung đáng kinh ngạc: nhiều khâu then chốt chỉ do một số ít công ty nắm giữ. Chính những 'nút thắt' công nghệ này khiến chip bán dẫn trở thành tài nguyên chiến lược, biến cuộc cạnh tranh giữa các quốc gia thành một trong những cuộc đua quyết liệt nhất của thời đại.
Trong khi đó, 'Văn hóa tính dục ở Việt Nam từ thế kỷ X đến đầu thế kỷ XX' là thành quả 10 năm nghiên cứu của tác giả Phạm Văn Hưng. Dựa trên nguồn tư liệu phong phú như văn học trung đại, sử liệu, luật lệ và ghi chép dân gian, tác phẩm khôi phục lại một mảng trầm tích văn hóa quan trọng nhưng ít được khảo cứu sâu: đời sống tính dục của người Việt trong lịch sử.
Công trình cho thấy cách xã hội Việt Nam truyền thống nhìn nhận về tình yêu, hôn nhân, gia đình, thân thể và đạo đức, đồng thời phân tích ảnh hưởng của quy phạm Nho giáo, tập quán dân gian và các biến động lịch sử-xã hội. Với cách tiếp cận nghiêm cẩn và nhân văn, tác phẩm mở ra một góc nhìn mới về lịch sử văn hóa Việt Nam, khẳng định những vấn đề tưởng như riêng tư thực chất luôn gắn bó chặt chẽ với cấu trúc xã hội và hệ giá trị của từng thời đại.
Tác phẩm đoạt giải Khuyến khích: 'Câu chuyện nghệ thuật'
Tác phẩm 'Câu chuyện nghệ thuật', do nhóm chuyên gia của DK thực hiện và dịch giả Nguyễn Thị Phương Lan chuyển ngữ, đã được trao giải Khuyến khích. Cuốn sách đưa độc giả bước vào dòng chảy xuyên thế kỷ của lịch sử mỹ thuật thế giới, với hơn 2.500 kiệt tác của hơn 700 nghệ sĩ.
Hành trình thị giác trải dài từ những hình vẽ trên hang đá thời tiền sử đến các trào lưu nghệ thuật hiện đại và hậu hiện đại. Không chỉ giới thiệu các tác phẩm nổi tiếng, sách còn đặt nghệ thuật vào bối cảnh văn hóa-xã hội của từng thời kỳ, giúp người đọc hiểu vì sao những kiệt tác có thể làm thay đổi diện mạo nghệ thuật nhân loại.
Được trình bày dưới dạng graphic book với hệ thống minh họa phong phú và phân tích ngắn gọn, mạch lạc, 'Câu chuyện nghệ thuật' mang đến trải nghiệm như bước vào một 'bảo tàng trên trang sách'. Qua mỗi bức tranh hay pho tượng, người đọc không chỉ chiêm ngưỡng cái đẹp mà còn khám phá những lớp trầm tích văn hóa-lịch sử ẩn sau tác phẩm.
Định hướng và kỳ vọng từ Nhã Nam
Ông Vũ Hoàng Giang, Phó Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Văn hóa và Truyền thông Nhã Nam, cho biết việc bốn ấn phẩm của đơn vị được vinh danh là niềm tự hào và nguồn khích lệ to lớn. Các tác phẩm đoạt giải phản ánh rõ nét định hướng xuất bản của Nhã Nam: chú trọng dịch thuật các tác phẩm tinh hoa thế giới đồng thời tích cực phát hiện tác giả trong nước.
Ông Giang chia sẻ: 'Cuốn 'Văn hóa tính dục ở Việt Nam từ thế kỷ X đến đầu thế kỷ XX' là một công trình khảo cứu can đảm vì đã chạm đến chủ đề có nhiều cấm kỵ và thiếu thốn tư liệu nghiên cứu. Trong khi đó, 'Thư cho em' lại giúp độc giả thấy được tình yêu và thân phận con người trong những giai đoạn khốc liệt nhất của lịch sử Việt Nam.'
Trong bối cảnh bùng nổ thông tin, Giải thưởng Sách Quốc gia đang phát huy vai trò như một màng lọc giá trị khắt khe, minh bạch và có tính định hướng cao. Giải thưởng không chỉ thiết lập hệ quy chiếu giúp công chúng tìm đến các ấn phẩm chất lượng, mà còn tạo áp lực tích cực buộc các đơn vị xuất bản phải liên tục nâng cấp chuẩn mực chuyên môn.
Sau buổi lễ trao giải, ông Giang bày tỏ kỳ vọng: 'Sẽ là lãng phí nếu những công trình nghiên cứu, những cuốn sách đạt giải cao chỉ nằm trên kệ của các nhà sách lớn. Giới xuất bản hy vọng những cuốn sách đoạt Giải thưởng Sách Quốc gia được các thư viện, trường đại học và nhà sách sử dụng như danh mục tham chiếu để bổ sung sách. Khi danh mục sách đoạt giải trở thành một danh mục khuyến nghị cho hệ thống thư viện, thì giải thưởng bắt đầu thực hiện đúng vai trò của mình: nuôi dưỡng nền tảng tri thức quốc gia.'
Nhã Nam đã lên kế hoạch phối hợp với các trường đại học và không gian văn hóa để tổ chức tọa đàm chuyên sâu, giúp những cuốn sách đạt giải tiếp cận với nhiều độc giả hơn. Đây cũng là cách biến tri thức trên trang giấy thành những cuộc thảo luận sống động, có tính ứng dụng cao trong môi trường sư phạm.
Quy mô và ý nghĩa của Giải thưởng Sách Quốc gia lần thứ VIII
Giải thưởng Sách Quốc gia lần thứ VIII thu hút sự tham gia của 46/52 nhà xuất bản trong cả nước với 397 tên sách và bộ sách (tương đương 512 cuốn). Số lượng tác phẩm tham dự tiếp tục tăng so với kỳ trước, cho thấy sự quan tâm và hưởng ứng tích cực của các đơn vị xuất bản (nhiều hơn 25 tên sách và bộ sách, 57 cuốn sách so với Giải thưởng Sách quốc gia lần thứ VII). Tổng cộng, 50 tác phẩm đã được lựa chọn trao các giải thưởng, khẳng định sự phát triển và đa dạng của ngành xuất bản Việt Nam.
