Cuộc Đào Thoát Cuối Cùng: Kỹ Sư Dầu Mỏ Và Hành Trình Gian Nan Rời Iran 1979
Trong bối cảnh hỗn loạn của cuộc Cách mạng Hồi giáo Iran năm 1979, ngành công nghiệp dầu mỏ - vốn là trung tâm của tiền bạc và quyền lực toàn cầu - chứng kiến một sự kiện đầy kịch tính. Jeremy Gilbert, một kỹ sư dầu mỏ người Ireland, đã trở thành nhân viên nước ngoài cuối cùng rời khỏi các mỏ dầu lớn nhất Iran, với một hành trình đầy rẫy nguy hiểm và những tình huống trớ trêu.
Những Ngày Hỗn Loạn Và Sự Cô Lập
Vào tháng 1/1979, khi biểu tình bùng nổ ở Tehran và tình hình chính trị Iran trở nên căng thẳng, hầu hết nhân viên nước ngoài đã được di tản. Tuy nhiên, khoảng 20 người, trong đó có Jeremy Gilbert, được yêu cầu ở lại để duy trì tính hợp pháp của Osco, công ty dầu mỏ liên doanh. Gilbert, một nhà toán học chuyển sang làm kỹ sư dầu lửa, đang quản lý kế hoạch đầu tư của Osco. Kế hoạch ban đầu là chỉ ở lại vài ngày, nhưng tình hình nhanh chóng xấu đi.
Đáng tiếc, Gilbert không thể tham gia chuyến bay di tản vì ông đang nằm viện do viêm gan nặng. Trong những ngày lộn xộn đó, từ giường bệnh, ông nghe thấy Thánh ca, tiếng súng nổ, và cả âm thanh ăn mừng khi nhà vua Iran ra đi. Mối liên hệ duy nhất của ông với thế giới bên ngoài Abadan, ngoài đài BBC, là những bó hoa do Osco gửi tặng.
Nguy Hiểm Rình Rập Và Sự Hiểu Lầm
Gilbert rất yếu, hầu như không thể đi lại quanh phòng. Ông bị những người Iran tưởng nhầm là người Mỹ, dẫn đến các mối đe dọa trực tiếp. Một nhóm y tá tụ tập ngoài cửa sổ phòng bệnh và hô vang “những người Mỹ phải chết”. Một bệnh nhân khác thậm chí đánh vào đầu ông bằng cái nạng. Quốc tịch Ireland của Gilbert cũng gây ra vấn đề: để rời Iran qua Iraq, ông phải xin visa, nhưng do xung đột gần đây giữa quân đội Ireland và Iraq ở Li Băng, ông bị từ chối.
Để được cấp visa, Gilbert buộc phải quỳ xuống trước một nhân viên lãnh sự quán Iraq và xin lỗi về “tất cả tội lỗi của người Ireland”. Cuối tháng 1, khi đủ khỏe để rời đi, ông vượt biên giới đầy bụi mù, nơi các quan chức Iran vẫy chào mà không nhìn. Tuy nhiên, quân đội Iraq nghi ngờ ông là gián điệp, bắt giữ và chất vấn ông trong vài giờ.
Hành Trình Về Nhà Đầy Gian Truân
Sau khi được thả, Gilbert phát hiện phương tiện duy nhất đến Basra đã đi mất. Một người lính nói với ông: “Ông đi bộ.” Mệt mỏi và yếu ớt, ông mang theo hai túi đồ đi trên con đường bụi bẩn. Hai giờ sau, một chiếc xe tải dừng lại và đồng ý đưa ông đến Basra, nhưng tài xế cười lớn khi ông trả bằng tiền Iran, vì nó “chả có giá trị gì cả”. Gilbert phải dùng đồng đô-la cuối cùng để trả tiền xe đến sân bay Basra.
Ở đó, ông nhớ ra mình có một thẻ American Express chưa sử dụng. Nhờ nó, ông lên chuyến bay đến Baghdad, đến thủ đô Iraq vào đêm khuya và tìm được khách sạn sau nhiều nỗ lực. Khi gọi về gia đình, họ vô cùng hoảng hốt vì nghĩ ông vẫn đang nghỉ dưỡng ở bệnh viện Abadan.
Sự Sỉ Nhục Cuối Cùng Và Bài Học Về Ngành Dầu Mỏ
Gilbert nghỉ ngơi ba ngày trước khi đáp chuyến bay từ Baghdad đến London. Đến sân bay Heathrow, ông gọi cho phòng nhân sự của BP để thông báo mình đã về an toàn. Tuy nhiên, nhân viên phòng nhân sự, bị phân tâm bởi kế hoạch cuối tuần, đã nghe nhầm và hỏi: “Jerry Gilbert à, chúng tôi đang thắc mắc ông ấy đang ở đâu. Ông có liên lạc gì không?”
Đó là sự sỉ nhục cuối cùng. Từ bót điện thoại ở Heathrow, với tất cả sức lực còn lại, Gilbert đã chửi rủa không chỉ nhân viên đó mà còn cả ngành dầu mỏ toàn cầu. Câu chuyện của ông phản ánh sự khắc nghiệt và những xung đột quyền lực xung quanh dầu mỏ, một ngành công nghiệp đã định hình vận mệnh nhân loại và gây ra những biến động kinh tế sâu sắc.
Hành trình của Gilbert không chỉ là một trải nghiệm cá nhân đầy kịch tính, mà còn là minh chứng cho những rủi ro và thách thức trong ngành dầu mỏ, nơi tiền bạc và quyền lực luôn đan xen với những cuộc chiến chính trị và xã hội phức tạp.
