Cuộc Chiến Giá Dầu: Lịch Sử Ngành Công Nghiệp Dầu Mỏ Và Quyền Lực Toàn Cầu
Ngành công nghiệp dầu mỏ không chỉ là nguồn năng lượng thiết yếu mà còn là chiến trường của những cuộc giao tranh khốc liệt giành tiền bạc và quyền lực. Cuốn sách "Dầu mỏ, tiền bạc & quyền lực" đã khắc họa toàn cảnh lịch sử này, nơi những biến động giá cả đã làm rung chuyển nền kinh tế toàn cầu, phản ánh hậu quả của các cuộc chiến tranh và thay đổi vận mệnh nhân loại.
Chấn Chỉnh Mức Giá Chung: Thách Thức Từ Các Quốc Gia Xuất Khẩu
Phần lớn các quốc gia xuất khẩu dầu mỏ từng tin rằng nhu cầu về dầu sẽ không bao giờ thay đổi, cho phép họ áp đặt bất kỳ mức giá nào mong muốn. Giá dầu tăng đã trở thành mối quan tâm thường xuyên của các nhà lãnh đạo toàn cầu và chủ đề nóng trên các trang nhất trong nhiều tháng. Điều này gây lo ngại cho Ả-rập Xê-út, từng được cảnh báo về nguy cơ mất quyền kiểm soát thị trường vào tay các lực lượng thù địch như Libya và Iran.
Những quốc gia này cho rằng giá cả tăng đột biến sẽ đe dọa nền kinh tế thế giới, dẫn đến suy thoái, khủng hoảng, hoặc thậm chí phá sản, từ đó ảnh hưởng đến lợi ích riêng của họ. Thời kỳ mà nền kinh tế Ả-rập Xê-út phụ thuộc vào số lượng người hành hương đến Mecca đã qua; giờ đây, chỉ các tỷ lệ kinh tế như lãi suất, tỷ giá hối đoái, lạm phát và tăng trưởng mới có ý nghĩa với Riyadh.
Phản Ứng Của Ả-rập Xê-út Và Cuộc Chạy Đua Giá Cả
Ả-rập Xê-út lo sợ vị thế bị đánh đổ do giá cả tăng khiến người tiêu dùng mất lòng tin, thúc đẩy cạnh tranh kéo dài với OPEC và sự xuất hiện của nhiên liệu thay thế. Đây là mối đe dọa đặc biệt với một quốc gia có trữ lượng dầu lớn và tương lai phát triển trong thế kỷ XXI. Để đối phó, Bộ trưởng Dầu mỏ Yamani trở nên hiếu chiến hơn bất kỳ lãnh đạo phương Tây nào trong việc ngăn giá dầu tăng.
Ả-rập Xê-út cố gắng khống chế mức giá chính thức theo yêu cầu của các nhà xuất khẩu khác, thậm chí từ bỏ lợi nhuận, và thúc đẩy sản xuất để tăng cung, buộc giá giảm. Tuy nhiên, hiệu quả không thấy ngay. Giữa tháng 10 năm 1979, sau khi Libya và Iran đẩy giá lên, Yamani xót xa tuyên bố: "Chúng ta đang mất dần khả năng kiểm soát mọi thứ. Thật đau lòng. Chúng ta không muốn điều đó xảy ra."
Hội Nghị OPEC Lịch Sử Tại Caracas
Mọi sự tập trung đều hướng về hội nghị OPEC thứ 55 tại Caracas vào cuối tháng 12 năm 1979. Khu vực này, từng là cánh đồng mía đường, đã trở thành địa phận của khách sạn Tamanaco, biểu tượng cho sự phát triển của ngành dầu khí Venezuela. Vấn đề chính là thống nhất mức giá chung cho OPEC, chấn chỉnh tình trạng lộn xộn về giá.
Giá dầu chính thức của Ả-rập Xê-út là 18 đôla một thùng, trong khi các nơi khác xấp xỉ 28 đôla và giá giao ngay dao động 40-50 đôla. Trước cuộc họp, Ả-rập Xê-út tăng giá lên 24 đôla/thùng, hy vọng các quốc gia khác sẽ hạ giá, nhưng điều này vô tác dụng khi Iran ngay lập tức tăng thêm 5 đôla/thùng, làm sâu sắc thêm sự rạn nứt giữa hai quốc gia.
Chiến Lược Sản Xuất Và Dự Trữ Dầu Mỏ
Năm 1979, sản lượng OPEC đạt 31 triệu thùng một ngày, nhiều hơn năm 1978 3 triệu thùng nếu không tính việc Iran tạm ngừng sản xuất. Theo Yamani, lượng dầu sản xuất thêm không được tiêu thụ mà chủ yếu dự trữ phòng trường hợp nguồn cung bị gián đoạn, có thể đem ra tiêu thụ để hạ giá. Ông giải thích: "Những quyết sách chính trị không thể phủ nhận quy luật cung cầu. Giá lên tất yếu nhu cầu sẽ giảm. Đó là điều dễ hiểu như 1+1=2 vậy."
Tranh Luận Gay Gắt Và Cảnh Báo Khủng Hoảng Thừa
Tại Tamanaco, Yamani đã rời lên tầng trên, hủy bỏ yêu cầu của Bộ trưởng Dầu mỏ Venezuela, và bắt đầu chiến dịch bảo vệ quan điểm. Các bộ trưởng gặp riêng để bàn về cuộc chạy đua giá cả. Yamani cảnh báo họ đang phá hoại lợi ích lẫn nhau, nhu cầu dầu mỏ đang giảm, và việc nhảy giá liên tục sẽ dẫn đến "Thảm họa cho nền kinh tế thế giới".
Chỉ số ít đồng ý, trong khi đa số cười nhạo khi ông dự báo dầu mỏ có thể mất giá. Sau 11 tiếng tranh luận gay gắt, không có sự nhất trí nào đạt được, và không có mức giá chính thức nào được đưa ra. Yamani thất vọng nói OPEC và thị trường dầu mỏ đã trở thành quầy tạp hóa, cảnh báo: "Sắp sửa diễn ra một cuộc khủng hoảng thừa. Giá dầu sẽ tụt xuống."
Phản Ứng Của Các Quốc Gia Xuất Khẩu Và Tương Lai Bất Ổn
Tuy nhiên, các quốc gia xuất khẩu dầu phớt lờ lời cảnh báo, tin vào lý lẽ riêng. Bộ trưởng Dầu mỏ Iran tuyên bố: "Nhân danh Chúa toàn năng, sẽ chẳng có sự dư thừa nào ở đây cả. Và giá dầu sẽ không giảm." Phần lớn vẫn cho rằng nhu cầu dầu mỏ không bao giờ thay đổi và họ có thể áp đặt bất kỳ mức giá nào.
Sự tự tin này được chứng minh ngay sau cuộc họp, khi Libya, Angiêri, và Nigeria tiếp tục nâng giá, và các quốc gia xuất khẩu khác theo sát. Trong một thị trường nhiều biến động, mặc dù Ả-rập Xê-út đã tiến hành các biện pháp đối phó, giá cả vẫn liên tục dao động, đặt ra câu hỏi liệu khả năng bình ổn có thể xảy ra hay không.
