Cuộc Chiến Dầu Mỏ: Lịch Sử Hỗn Loạn Và Những Quyết Định Làm Rung Chuyển Thế Giới
Ngành công nghiệp dầu mỏ không chỉ là câu chuyện về năng lượng, mà còn là một bức tranh toàn cảnh về cuộc giao tranh khốc liệt giành tiền bạc và quyền lực. Cuộc chiến này đã làm rung chuyển nền kinh tế toàn cầu, phản ánh hậu quả của các cuộc chiến tranh thế giới và khu vực, đồng thời thay đổi vận mệnh của nhân loại nói chung và từng quốc gia nói riêng. Tác phẩm Dầu Mỏ, Tiền Bạc & Quyền Lực của Daniel Yergin đã khắc họa sinh động giai đoạn lịch sử đầy biến động này.
Cơn Sốt Dầu Những Năm 1970: Bùng Nổ Và Hỗn Loạn
Xét về mức độ nghiêm trọng và khó lường, không một cuộc bùng nổ công nghiệp nào trước đó có thể so sánh với cơn sốt dầu xảy ra vào cuối những năm 1970, kéo theo Cuộc khủng hoảng dầu lần hai. Việc giá dầu giảm xuống còn 34 USD một thùng dẫn đến tình trạng toàn bộ số tiền đổ vào kinh doanh bị thu hẹp lại, buộc các công ty dầu phải xoay xở bằng mọi cách. Một số mượn tiền ngân hàng, tìm kiếm nhà đầu tư hào phóng và nỗ lực hơn nữa để tồn tại trong cuộc chơi khốc liệt này.
Đây chính là thời kỳ huy hoàng của những nhà kinh doanh dầu mỏ độc lập. Họ hoạt động mạnh mẽ hơn, thương lượng và thao túng thị trường không ngừng nghỉ, thuê nhiều mũi khoan dầu hơn, thăm dò dầu khí sâu rộng hơn và đặc biệt là vung tiền một cách mạnh tay. Bộ phim truyền hình Dallas ra mắt cuối những năm 1970, với nhân vật J.K. Ewing đầy tham vọng, đã trở thành biểu tượng cho hình ảnh ông chủ hãng dầu tư nhân lớn nhất nước Mỹ trong giai đoạn này.
Sự Phát Triển Chóng Mặt Và Hệ Lụy Khó Lường Tại Mỹ
Tại Mỹ, ngành công nghiệp dầu mỏ phát triển với tốc độ chóng mặt và không thể dự đoán được. Sự bùng nổ này khiến chi phí vượt khỏi tầm kiểm soát, giá cả các mặt hàng liên quan đến dầu đều tăng nhanh chóng. Giá các vùng đất có tiềm năng dầu tăng vọt, và điều tương tự cũng xảy ra với thị trường bất động sản tại các thành phố dầu mỏ như Dallas, Houston và Denver.
Chi phí trả cho các nhóm thợ khoan dầu tăng gấp nhiều lần, trong khi các kỹ sư tốt nghiệp khoa địa chất được trả mức lương 50.000 USD một năm ngay khi ra trường. Những nhà địa chất học với 20 năm kinh nghiệm từ bỏ chuyên môn để tham gia vào các thỏa thuận thương mại, mơ ước trở thành một H.L. Hunt hay J. Paul Getty mới. Thậm chí, các bác sĩ và nha sĩ Mỹ cũng đầu tư tiền vào cổ phiếu khoan dầu, vì nếu không, tiền tiết kiệm của họ sẽ tiêu tan do lạm phát và giá dầu tăng.
Kỷ Nguyên Dầu Đá Phiến Và Những Thách Thức Công Nghệ
Sau vụ sụt giảm, việc cung cấp dầu bắt đầu giảm nhanh chóng, và nỗ lực của OPEC nhằm bảo đảm giá cả các mặt hàng hiếm tăng cao. Trong bối cảnh đó, công nghệ và kỹ thuật có thể tạo ra các sản phẩm thay thế dầu mỏ, đặt giá dầu ở mức trần. Loại dầu đá phiến nằm sâu trong lớp đá của dãy núi Western Slope ở Colorado và Utah trở thành giải pháp tiềm năng, được Tổng thống Carter đề xuất cho vấn đề khủng hoảng năng lượng năm 1979.
Một vài công ty như Occidental và Unocal đã tiến hành công nghệ dầu đá phiến. Năm 1980, Exxon, hãng dầu khí lớn nhất thế giới, trước tình trạng thiếu cung chắc chắn xảy ra, đã thực hiện dự án khai thác dầu đá phiến ở Western Slope. Clifton Garvin, chủ tịch hãng, nhớ lại: "Exxon đã tập trung khai thác dầu đá phiến trong nhiều năm. Đó là một thách thức vô cùng lớn về cả mặt công nghệ lẫn kinh tế."
Quyết Định Chớp Nhoáng Và Sự Kết Thúc Của Một Kỷ Nguyên
Tuy nhiên, sau hai năm, cục diện kinh tế thay đổi ghê gớm. Giá dầu và nhu cầu về dầu mỏ đều giảm, trong khi các nước xuất khẩu dầu sản xuất dư thừa và chi phí cho dự án tiếp tục tăng. Garvin chia sẻ: "Chúng tôi đang xem xét đầu tư 6-8 tỷ USD để khai thác 50.000 thùng một ngày. Có lần, tôi đã tự nhủ: 'Mình không thể đổ tiền của các cổ đông như thế'."
Ngày 2/5/1982, Exxon thông báo chấm dứt dự án dầu đá phiến. Viễn cảnh kinh tế không cho thấy dấu hiệu sinh lợi nào có thể biện minh cho việc tiếp tục đầu tư. Quyết định này đánh dấu sự kết thúc của một kỷ nguyên đầy tham vọng, nhưng cũng để lại bài học sâu sắc về sự bấp bênh và tính toán trong ngành công nghiệp dầu mỏ.
