Cuộc Chiến Dầu Mỏ 1981: Khi Quy Luật Cung Cầu Lên Ngôi
Tháng 10 năm 1981 đánh dấu một bước ngoặt lịch sử trong ngành công nghiệp dầu mỏ toàn cầu. Đây là thời điểm cuối cùng mà giá dầu của Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC) tăng lên, ít nhất là trong vòng một thập kỷ tiếp theo. Quy luật tự nhiên về cung và cầu đã trở thành động lực chính thúc đẩy việc giảm giá, bất chấp những căng thẳng chính trị và xung đột khu vực đang diễn ra ác liệt.
Hội Nghị Bali: Ngoại Giao Giữa Lửa Đạn
Vào tháng 12 năm 1980, các bộ trưởng dầu mỏ từ các quốc gia thành viên OPEC đã nhóm họp tại Bali, Indonesia, để thảo luận về vấn đề giá cả. Tuy nhiên, một sự cố bất ngờ đã làm lu mờ chương trình nghị sự. Bộ trưởng Dầu mỏ Iran, trong một chuyến tham quan chiến trường gần Abadan, đã bị bắt giữ bởi lực lượng Iraq do không biết khu vực này đã bị chiếm đóng. Sự kiện này khiến Iran tẩy chay tất cả các cuộc họp của OPEC, đe dọa làm đổ vỡ hội nghị.
Trong bối cảnh đó, Tiến sĩ Subroto, Bộ trưởng Dầu mỏ Indonesia, đã phải vận dụng tài ngoại giao khéo léo để hòa giải. Ông phá vỡ tiền lệ bằng cách ngồi giữa hai đoàn Iran và Iraq, dù điều này gây ra một số hiểu lầm về chủ quyền. Đoàn Iran còn mang theo một bức chân dung lớn của vị bộ trưởng bị bắt, khẳng định ông vẫn là trưởng đoàn. Subroto cho phép đặt bức ảnh lên ghế, giúp hội nghị có thể tiếp tục. Kết quả, OPEC quyết định tiếp tục tăng giá dầu, báo hiệu một cú sốc giá thứ ba đang đến gần.
Paris Và Áp Lực Từ Các Nước Công Nghiệp
Cùng thời điểm, tại Paris, các bộ trưởng năng lượng từ các nước công nghiệp đã nhóm họp dưới sự chủ trì của Ulf Lantzke, Giám đốc Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA). Không khí cuộc họp khá ảm đạm khi nỗ lực khuyến khích sử dụng dầu dự trữ thay vì mua thêm trong thời kỳ bất ổn không đạt được kết quả như mong đợi. Tình trạng mua bán bừa bãi, đặc biệt từ các công ty thương mại Nhật Bản, trở thành điểm nóng tranh cãi.
Đỉnh điểm, Bá tước Etienne Davignon từ Thụy Sĩ, một ủy viên có ảnh hưởng lớn trong Cộng đồng châu Âu, đã thẳng thừng cảnh báo đại diện Nhật Bản: "Nếu các ngài không giám sát các công ty thương mại của mình, có thể quên chuyện đưa sản phẩm Toyota và Sony vào thị trường châu Âu." Sự im lặng bao trùm căn phòng, và phía Nhật Bản đã phản ứng bằng cách tăng cường hướng dẫn quản lý, dẫn đến việc mua dầu có kiểm soát hơn.
Ả-Rập Xê-Út Và Chiến Lược Kiểm Soát Thị Trường
Trong suốt thời gian từ cuối năm 1978, Ả-rập Xê-út đã tăng sản xuất dầu với tốc độ chóng mặt nhằm ngăn chặn giá tăng cao và áp đặt quy định lên các thành viên OPEC khác. Bộ trưởng Dầu mỏ Ahmed Zaki Yamani tuyên bố: "Chúng ta đã kiểm soát được tình trạng dư cung, và đó là điều chúng ta mong muốn để ổn định giá cả." Khi chiến tranh Iran-Iraq nổ ra, Ả-rập Xê-út ngay lập tức tăng sản lượng thêm 900.000 thùng mỗi ngày, bù đắp gần một phần tư sản lượng bị mất của hai bên.
Cùng với sự gia tăng sản xuất từ Mexico, Anh, Na Uy và các nước ngoài OPEC khác, tình trạng dư cung dầu đã hoàn toàn chấm dứt. Người tiêu dùng không còn e dè sử dụng dầu dự trữ, trong khi các nước sản xuất ngoài OPEC giảm giá mạnh để giành thị phần. Hậu quả, sản lượng của OPEC năm 1981 chỉ đạt 27%, thấp nhất kể từ năm 1970, đúng như dự đoán của Yamani.
Kết Thúc Một Kỷ Nguyên Và Bài Học Về Cung Cầu
Đến tháng 10 năm 1981, OPEC buộc phải đối mặt với thực tế thị trường. Một thỏa thuận mới được đạt ra: Ả-rập Xê-út tăng giá từ 32 lên 34 đôla mỗi thùng, trong khi các nước khác giảm từ 36 xuống 34 đôla, thống nhất mức giá chung. Ả-rập Xê-út cũng đồng ý giảm mức sản xuất trần xuống 8,5 triệu thùng mỗi ngày. Đây là lần cuối cùng giá dầu OPEC tăng trong ít nhất một thập kỷ, đánh dấu sự kết thúc của kỷ nguyên giá cao những năm 1970.
Yamani nhận định: "Quy luật tự nhiên về cung cầu là động lực để giảm giá, đơn giản như 1+1=2 vậy." Cuộc chiến giữa Iran và Iraq, dù gây cản trở, không thể xóa bỏ ảnh hưởng của hai cuộc khủng hoảng dầu mỏ trước đó. Bài học về sự chuyển dịch thị trường và sức mạnh của các quy luật kinh tế vẫn còn nguyên giá trị cho đến ngày nay.
