Trong suốt thời gian qua, Việt Nam đã mang đến cho ông nhiều nguồn cảm hứng sáng tạo nghệ thuật. Các năm 2020, 2022, 2023, 2024 và 2026 là những mốc gần đây nhất mà ông giới thiệu tác phẩm mới, dù là trong triển lãm tập thể hay cá nhân, và tất cả đều diễn ra tại Việt Nam.
Từ lựa chọn cuộc sống cá nhân
Trước khi đến Việt Nam định cư lâu dài vào năm 1994, Tom Hricko (sinh năm 1946) đã có một sự nghiệp nhiếp ảnh đáng kể tại Mỹ. Ông từng giảng dạy nhiếp ảnh bậc đại học tại Đại học Fairfield và Đại học Công lập New York từ năm 1978 đến 1994, đồng thời tổ chức nhiều triển lãm cá nhân và nhóm tại các gallery và bảo tàng nghệ thuật ở bang Connecticut. Tuy nhiên, như một bước ngoặt của số phận, Việt Nam đã mang đến những thay đổi đáng kể trong cuộc đời và hành trình nhiếp ảnh của ông.
Chính vì muốn gắn bó lâu dài với mảnh đất này, ông đã tạm ngừng công việc nhiếp ảnh trong một thời gian khá dài để tập trung ổn định công việc và đảm bảo thu nhập. Và cũng chính nơi đây đã chào đón ông trở lại với nhiếp ảnh, nhờ những đồng nghiệp và khán giả trẻ, hoặc những người có tâm hồn luôn trẻ, luôn hào hứng với những sáng tạo và thể nghiệm nghệ thuật mới.
Những bước đầu tại Việt Nam
Từ các hoạt động làm quen ban đầu như tham gia workshop và thuyết giảng về nhiếp ảnh, Tom Hricko dần dần hòa nhập vào cộng đồng nhiếp ảnh đương đại tại Thành phố Hồ Chí Minh. Ông để lại dấu ấn đặc biệt với triển lãm cá nhân đầu tiên tại đây vào năm 2022, mang tên “Alternate Existence/s” (Những thực tại thay thế), diễn ra từ ngày 19/11 đến 10/12/2022 tại Không gian Toong, đường Nguyễn Thị Minh Khai. Đây là một triển lãm hiếm hoi mang tính hồi cố, nhìn lại một hành trình dài trong sự nghiệp nghệ thuật, được thực hiện bởi một tác giả có tên tuổi tại nước ngoài. Điều đặc biệt là khán giả có cơ hội tiếp cận một hành trình nhiếp ảnh nghệ thuật đen trắng kéo dài 40 năm, từ thời kỳ ông chỉ sử dụng máy ảnh phim và kỹ thuật buồng tối phức tạp để in phóng ảnh, cho đến giai đoạn nhiếp ảnh số hóa hiện đại, và rồi lại quay trở về với nhiếp ảnh cơ học nhưng ở một trình độ mới, kết hợp nhiều công đoạn kỹ thuật phơi sáng và lọc màu để đạt hiệu quả thẩm mỹ, đồng thời truyền tải những suy tưởng về sự sống và cái đẹp qua thời gian.
Những năm tháng gắn bó với cuộc sống và công việc nhiếp ảnh tại Việt Nam đã mang lại cho Tom Hricko nhiều niềm vui. Sự cởi mở của người Việt Nam giúp ông luôn yên tâm khám phá nhiều bối cảnh sáng tác mới trong cuộc sống thường nhật. Bên cạnh đó, những bức ảnh phong cảnh Việt Nam của ông đã được một số người Việt sưu tầm, khiến ông cảm thấy “rất hạnh phúc”. Ông chia sẻ: “Người Việt Nam đã thích ảnh của tôi đến mức họ bỏ tiền ra mua và mang về treo trong nhà, ngắm nhìn nó mỗi ngày. Điều đó có nghĩa là các bức ảnh được sống cùng cuộc sống của họ và có giá trị với họ.”
Trở thành tâm điểm của những hiện diện nhiếp ảnh
Dù vậy, trong xu hướng phổ biến của số hóa và truyền thông thị giác, với những hình ảnh đa sắc màu xuất hiện khắp nơi, những bức ảnh đen trắng của Tom Hricko không “dễ” xem đối với khán giả đại chúng. Trong triển lãm cá nhân lần thứ hai tại Thành phố Hồ Chí Minh, mang tên “Inscape” (Nội cảnh), ông sử dụng ống kính nhiếp ảnh như một phương tiện để thu nhận hình ảnh từ thực tế nhưng qua một góc nhìn riêng biệt. Từ quan sát thực tại, ông lựa chọn những bố cục trong khoảnh khắc hội tụ chớp nhoáng của hình, nét và ánh sáng để thể hiện một quan sát khác về sự suy tư của con người trước hiện thực khách quan. Những vật dụng quen thuộc như cái ghế tựa, cái bàn, chiếc thang nhỏ trong không gian ban công bỗng trở nên sống động khi ánh sáng “cất lời”, hình và bóng của các vật thể như được “nhân hóa”, có thể khớp nối, đan quyện, đối thoại hoặc tách rời nhau, qua tâm trạng của tác giả, tạo nên những bố cục gợi mở nhiều ý nghĩa mới mẻ. Sự tinh tế trong các bước chuyển sắc độ đen trắng tạo nên một bảng màu thực sự khác biệt cho triển lãm.
Triển lãm “Inscape” giới thiệu sáu loạt tác phẩm mới của nhiếp ảnh gia Tom Hricko, được sáng tác trong hai năm gần đây, tất cả đều là ảnh đen trắng và được in thủ công. Triển lãm diễn ra từ ngày 23/5 đến 14/6 tại Noirfoto Gallery, mở cửa tự do cho công chúng từ 10 giờ đến 18 giờ hàng ngày. Điều thú vị là trong thời gian diễn ra triển lãm, buổi khai mạc và trò chuyện nghệ thuật đều khiến Tom Hricko rất hài lòng. Có rất nhiều bạn trẻ tham dự cả hai sự kiện và chăm chú xem tác phẩm, khiến ông cảm thấy “được khích lệ nhiều”. Họ còn đặt nhiều câu hỏi thú vị và đầy thách thức, điều mà ông cho rằng: “Điều đó luôn khiến một nghệ sĩ cảm thấy về lâu dài, những thử thách trong một đời sáng tạo là rất xứng đáng.”
Dù đã chuyển sang Campuchia sinh sống từ năm 2024, nhưng môi trường nghệ thuật ở Việt Nam, đặc biệt là tại Thành phố Hồ Chí Minh, luôn là tâm điểm trong mọi hoạt động nhiếp ảnh của Tom Hricko. Tại đây, ông có những điểm tựa nghề nghiệp vững chắc, như người bạn nghệ sĩ Phạm Tuấn Ngọc, người luôn tận tâm giúp ông in những bức ảnh đạt hiệu quả thị giác như ý với kỹ thuật buồng tối ngày càng điêu luyện, và Noirfoto Gallery, đơn vị đại diện cho tác phẩm của ông, đồng hành trong nhiều dự án triển lãm tại Việt Nam. Ông cảm thấy “có một môi trường nghệ thuật cởi mở, chào đón hầu hết mọi nghệ sĩ”. Mục tiêu trước mắt của ông là “tiếp tục đều đặn dành một tuần trong tháng để trở lại thăm Noirfoto Gallery và các không gian trưng bày triển lãm khác”, ông cười và nói trước khi kết thúc cuộc trò chuyện.
