Ngày 19/7, ông Nguyễn Phước Bửu Nam, Chủ tịch Hội đồng Nguyễn Phúc tộc Việt Nam, xác nhận với báo Thanh Niên rằng hội đồng đã ban hành thông cáo đặc biệt gửi các cơ quan quản lý nhà nước về văn hóa, điện ảnh, báo chí và công chúng. Thông cáo đề nghị tôn trọng sự thật lịch sử trong các tác phẩm nghệ thuật và điện ảnh lấy cảm hứng từ triều Nguyễn, đặc biệt liên quan đến phim 'Hoàng hậu cuối cùng'.
Bối cảnh tranh cãi từ teaser phim
Phim điện ảnh 'Hoàng hậu cuối cùng' do Bảo Nhân - Namcito sản xuất đã trở thành chủ đề bàn luận sôi nổi trên mạng xã hội. Sau khi teaser được công bố ngày 7/7, nhiều chi tiết về phục trang và tình tiết trong phim đã gây tranh cãi. Cộng đồng mạng đặc biệt chú ý đến cách xây dựng hình tượng các nhân vật lịch sử như Cựu hoàng Bảo Đại, Hoàng hậu Nam Phương và Hoàng thái hậu Từ Cung.
Nội dung thông cáo của Hội đồng Nguyễn Phúc tộc
Theo thông cáo, Hội đồng Nguyễn Phúc tộc Việt Nam ghi nhận sự xuất hiện của nhiều tác phẩm điện ảnh lấy cảm hứng từ lịch sử triều Nguyễn. Tuy nhiên, việc xây dựng hình tượng và một số tình tiết hư cấu đã làm dấy lên nhiều ý kiến trái chiều, có nguy cơ khiến công chúng hiểu sai về các nhân vật và bối cảnh lịch sử.
Hội đồng khẳng định quyền sáng tạo nghệ thuật là cần thiết, nhưng việc áp đặt các chuẩn mực đạo đức, tâm lý và giá trị xã hội thế kỷ 21 vào bối cảnh lịch sử cần được cân nhắc thận trọng. Những diễn giải thiếu căn cứ có thể dẫn đến hiểu lầm, đặc biệt với các nhân vật và sự kiện có thật.
Yêu cầu về tư liệu và đổi tên nhân vật
Hội đồng đề nghị việc khắc họa Cựu hoàng Bảo Đại, Hoàng hậu Nam Phương và Hoàng thái hậu Từ Cung phải dựa trên các nguồn tư liệu đáng tin cậy như tài liệu lưu trữ, thư từ, hồi ký, nhật ký, hình ảnh và lời chứng của người liên quan. Trường hợp các chi tiết hư cấu thiếu cơ sở rõ ràng nhưng vẫn gắn với danh tính nhân vật lịch sử có thể ảnh hưởng đến danh dự tiền nhân và gây tổn thương cho hậu duệ.
Để hài hòa giữa tự do sáng tạo và trách nhiệm lịch sử, Hội đồng đề nghị các đơn vị sản xuất, phát hành phim minh bạch cơ sở tư liệu đối với các chi tiết hư cấu. Đồng thời, cần có chú thích hoặc giải thích rõ các nội dung dễ gây hiểu nhầm. Trong trường hợp tác phẩm sử dụng nhiều yếu tố sáng tạo không thể kiểm chứng, Hội đồng đề nghị cân nhắc thay đổi tên nhân vật để tránh nhầm lẫn, phù hợp với quy định pháp luật và đạo đức nghề nghiệp.
Kêu gọi bảo tồn giá trị lịch sử
Hội đồng Nguyễn Phúc tộc Việt Nam khẳng định trân trọng quyền tự do sáng tạo và đánh giá cao những tác phẩm lan tỏa giá trị lịch sử, văn hóa dân tộc. Tuy nhiên, việc bảo vệ danh dự tiền nhân và tính trung thực của lịch sử là trách nhiệm cần được đặt ra trước những diễn giải thiếu căn cứ. Hội đồng mong muốn các cơ quan quản lý, giới nghiên cứu, đơn vị sáng tạo, truyền thông và công chúng cùng chung tay bảo tồn, phát huy giá trị lịch sử, văn hóa dân tộc trên tinh thần khách quan, khoa học và tôn trọng sự thật.
