Cục Điện ảnh vào cuộc xử lý vấn nạn quay lén, phát tán phim Việt tràn lan
Vấn nạn quay lén phim điện ảnh và phát tán trái phép trên các nền tảng mạng xã hội đang trở thành mối nhức nhối kéo dài tại thị trường phim Việt Nam. Hàng loạt đạo diễn, nhà sản xuất đã lên tiếng cầu cứu hoặc có các động thái mạnh tay, nhưng tình trạng này vẫn tái diễn liên tục, gây ra những hệ lụy đáng lo ngại.
Khẳng định vi phạm pháp luật và thiệt hại nghiêm trọng
Theo Cục trưởng Cục Điện ảnh Đặng Trần Cường, ở góc độ quản lý nhà nước, Cục xác định đây là vấn đề không thể xử lý theo từng vụ việc riêng lẻ. Thay vào đó, cần tiếp cận một cách đồng bộ và lâu dài, với mục tiêu bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, bảo vệ môi trường sáng tạo và phát triển bền vững thị trường điện ảnh.
Ông Cường nhấn mạnh: "Mục tiêu của Cục Điện ảnh là bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nhà sáng tạo, đồng thời xây dựng một môi trường thưởng thức điện ảnh văn minh, tôn trọng bản quyền."
Vấn nạn quay lén phim trong rạp và phát tán trái phép trên các nền tảng mạng xã hội được xem là hành vi xâm phạm nghiêm trọng quyền tác giả, quyền liên quan. Đối với nhà làm phim và nhà sản xuất, đây là thiệt hại trực tiếp về kinh tế. Điện ảnh là một ngành công nghiệp có mức đầu tư lớn, rủi ro cao, nguồn thu chủ yếu phụ thuộc vào doanh thu phòng vé và khai thác bản quyền trên các nền tảng hợp pháp.
Khi phim bị quay lén và phát tán ngay trong những ngày đầu công chiếu, thậm chí chỉ vài giờ sau suất chiếu đầu tiên, điều này ảnh hưởng trực tiếp đến doanh thu, khả năng thu hồi vốn, tái đầu tư cho các dự án tiếp theo và làm giảm động lực sáng tạo của đội ngũ làm nghề.
Trách nhiệm của nhà rạp và các nền tảng mạng
Cục trưởng Đặng Trần Cường chỉ rõ, nhà rạp và các nền tảng mạng giữ vai trò quan trọng trong việc giải quyết vấn đề quay lén, phát tán trái phép nội dung phim điện ảnh. Đối với các nhà rạp chiếu phim, đây là không gian đầu tiên có thể phát sinh hành vi quay lén. Vì vậy, trách nhiệm của đơn vị khai thác rạp không chỉ dừng lại ở việc bán vé, mà còn bao gồm nghĩa vụ bảo đảm điều kiện khai thác tác phẩm một cách hợp pháp, an toàn.
Các nhà rạp cần:
- Tăng cường biện pháp kỹ thuật và nhân sự để phát hiện, ngăn chặn hành vi quay lén trong phòng chiếu.
- Phổ biến rõ ràng quy định cấm quay phim, chụp ảnh trong rạp.
- Lồng ghép thông điệp cảnh báo vi phạm bản quyền trước mỗi suất chiếu.
- Phối hợp chặt chẽ với đơn vị phát hành và cơ quan chức năng khi phát hiện vi phạm.
Đối với các nền tảng mạng xã hội và nền tảng số, đây là môi trường lan truyền nội dung vi phạm với tốc độ lớn. Theo quy định của pháp luật hiện hành, các nền tảng, đặc biệt các nền tảng xuyên biên giới, phải thực hiện nghiêm túc trách nhiệm khi cung cấp dịch vụ tại thị trường Việt Nam.
Các nền tảng bắt buộc phải:
- Thiết lập cơ chế tiếp nhận và xử lý yêu cầu gỡ bỏ nội dung vi phạm một cách nhanh chóng, hiệu quả.
- Chủ động áp dụng công nghệ nhận diện nội dung để phát hiện và ngăn chặn việc đăng tải trái phép.
- Phối hợp với cơ quan chức năng trong việc cung cấp thông tin phục vụ điều tra, xử lý vi phạm theo quy định pháp luật.
Nguyên nhân và giải pháp trọng tâm
Đề cập đến lý do vấn đề quay lén, phát tán nội dung phim chiếu rạp tồn tại nhiều năm qua nhưng không giải quyết triệt để, Cục trưởng Đặng Trần Cường cho biết hệ thống pháp luật của Việt Nam hiện nay đã quy định và có chế tài xử lý. Tuy nhiên, việc xử lý chưa triệt xuất phát từ nhiều nguyên nhân cả về kỹ thuật, công nghệ, thực thi và nhận thức xã hội.
Thứ nhất, đặc thù của môi trường số khiến hành vi vi phạm diễn ra rất nhanh và khó kiểm soát. Chỉ cần một thiết bị di động nhỏ gọn, một tài khoản mạng xã hội ẩn danh, bản quay lén có thể được lan truyền với tốc độ nhanh trong vài giờ.
Thứ hai, khó khăn trong công tác phát hiện và thu thập chứng cứ. Hành vi quay lén diễn ra trong không gian rạp chiếu, nơi đông người, ánh sáng thấp, khó kiểm soát hoàn toàn. Trên môi trường mạng, nhiều tài khoản sử dụng danh tính ảo, che giấu địa chỉ IP, máy chủ đặt ở nước ngoài.
Thứ ba, một nguyên nhân rất quan trọng là nhận thức xã hội: Không ít người vẫn cho rằng việc quay lại một vài phân đoạn phim để “chia sẻ cho bạn bè” là hành vi bình thường, chưa ý thức đầy đủ rằng đây là hành vi vi phạm pháp luật, xâm hại trực tiếp đến quyền và lợi ích hợp pháp của nhà sản xuất, đạo diễn, diễn viên và toàn bộ ê-kíp sáng tạo.
Từ những nguyên nhân trên, thời gian tới, Cục Điện ảnh sẽ tập trung vào một số nhóm giải pháp trọng tâm:
- Tăng cường hoàn thiện cơ chế, chính sách và hướng dẫn thực thi pháp luật.
- Chủ động phối hợp với các cơ quan, đơn vị, cá nhân trong việc tiếp nhận thông tin, chuyển xử lý các trường hợp quay lén, phát tán trái phép.
- Lên kế hoạch làm việc với hệ thống rạp chiếu, đơn vị phát hành và các nền tảng số nhằm tăng cường triển khai các biện pháp kiểm soát.
- Phối hợp với các cơ quan báo chí, tổ chức chính trị - xã hội, các cơ sở đào tạo để đẩy mạnh truyền thông, phổ biến pháp luật về bảo hộ quyền tác giả trong lĩnh vực điện ảnh.
Cục trưởng kết luận: "Tôi nhìn nhận rằng không thể giải quyết triệt để trong một sớm một chiều, nhưng nếu làm tốt khâu phòng ngừa tại rạp, phản ứng nhanh trên môi trường mạng và xử lý nghiêm các trường hợp điển hình, thì tình trạng này hoàn toàn có thể được kiểm soát ở mức độ đáng kể."
