Hành trình nghệ thuật của nghệ sĩ nhiếp ảnh Vũ Anh Tuấn
Nghệ sĩ nhiếp ảnh Vũ Anh Tuấn đã gắn bó với Báo Nhân Dân từ năm 1997 cho đến khi nghỉ hưu vào năm 2021. Trong mắt đồng nghiệp và bạn bè, ông luôn được nhớ đến với phong thái điềm đạm, trầm lặng trong đời sống, nhưng lại vô cùng say mê và cẩn trọng trong sáng tác nghệ thuật. Suốt nhiều năm tháng làm nghề, ông đã để lại dấu ấn sâu sắc qua những tác phẩm chân thực và đầy cảm xúc.
Những chuyến đi và triển lãm ý nghĩa
Ông đã ba lần thực hiện các chuyến công tác đến Trường Sa vào các năm 2012, 2014 và 2019. Sau chuyến đi đầu tiên năm 2012, ông tổ chức triển lãm 'Cảm xúc Trường Sa' tại Nhà triển lãm 93 Đinh Tiên Hoàng ở Hà Nội. Đáng chú ý, ông đã tặng toàn bộ số ảnh trong triển lãm này cho Bộ Tư lệnh Hải quân, nhằm phục vụ công tác tuyên truyền về Trường Sa và biển đảo thiêng liêng của Việt Nam.
Triển lãm 'Những người ta gặp': Góc nhìn chân thực về cuộc sống
Triển lãm 'Những người ta gặp' bao gồm 61 bức ảnh đen trắng, khắc họa chân dung các nhân vật trong nhiều khoảnh khắc đời sống đa dạng. Những bức ảnh này được chọn lọc kỹ lưỡng từ kho tàng hình ảnh mà nghệ sĩ, nhà báo Vũ Anh Tuấn đã tích lũy qua nhiều năm. Khi xem ảnh, người ta có thể cảm nhận được cuộc sống chân thực hiện lên qua từng gương mặt, dáng nét con người: từ trang phục dân tộc rực rỡ trong ngày hội làng, đến những phút giây cần lao tại nhà máy đóng tàu, khu gang thép, trên đồng muối mênh mông, hay trong bếp nuôi quân ấm cúng.
Trên những khuôn mặt và mái đầu của các nhân vật, ta thấy giọt mồ hôi lấp lánh, lọn tóc bạc phơ dựng đứng trong cơn gió bất chợt, đuôi tóc ngấm đẫm nước mưa, hay đôi mắt trẻ thơ mở to đầy ngạc nhiên. Tất cả đều là những lát cắt tự nhiên được chớp lấy trong khoảnh khắc, thể hiện sự phát hiện tinh tế và tình cảm trìu mến của tác giả khi bấm máy.
Những khoảnh khắc đẹp trong đời thường
Xem ảnh, cuộc đời như dịu lại qua những khoảnh khắc thật đẹp trong cuộc sống dung dị hàng ngày. Đó có thể là hình ảnh lao động cần mẫn, sinh hoạt văn hóa sôi nổi, hay những nỗ lực rèn luyện để vượt qua trở ngại. Đôi khi, đó chỉ đơn giản là một thái độ chân thành, tin cậy gửi đến những người xung quanh, kể cả người đang cầm máy đối diện.
Qua triển lãm, ta còn thấy được chặng đường dài cầm máy của người nghệ sĩ - nhà báo tài hoa. Một trong những bức ảnh tiêu biểu là 'Tan ca', chụp người thợ mỏ than tại Vàng Danh, Quảng Ninh vào năm 1997, trong chuyến công tác đầu tiên của ông tại Báo Nhân Dân. Tác giả chia sẻ: 'Thời kỳ này công nghệ khai thác than còn chưa hiện đại, khi đến các mỏ than lộ thiên hay vào trong hầm lò, tôi mới thấu hiểu sự vất vả của công nhân mỏ. Tuy nhiên, không khí và tinh thần lao động của họ vẫn luôn hăng say, hào hứng.'
Dấu chân in khắp mọi miền đất nước
Bước chân của nghệ sĩ - nhà báo Vũ Anh Tuấn đã in dấu dọc theo chiều dài đất nước: từ Lũng Cú trên cao nguyên Đồng Văn thuộc Hà Giang (nay là Tuyên Quang), qua Mai Châu ở Hòa Bình (nay là Phú Thọ), đến Thổ Hà tại Bắc Giang (nay là Bắc Ninh). Ông còn theo chân Phát Diệm ở Ninh Bình, vào Nam Đàn tại Nghệ An, ra Trường Sa thuộc Khánh Hòa, lên Gia Lai, xuống ruộng muối Long Điền ở Bà Rịa - Vũng Tàu (nay là Thành phố Hồ Chí Minh), và cuối cùng là vào rừng đước Đất Mũi tại Cà Mau.
Những kỷ niệm đáng nhớ trong sáng tác
Xem ảnh, ta còn được thú vị và cảm động bởi những kỷ niệm chân thực được sẻ chia. Khi chụp bức ảnh 'Thợ lành nghề' tại Nhà máy đóng tàu Bạch Đằng ở quận Hồng Bàng, Hải Phòng vào tháng 6/2009, tác giả đã 'loay hoay tiến lùi để tìm góc chụp phù hợp'. Ông nhớ lại: 'Người thợ đoán được ý nên đã thay đổi vị trí, và tôi đã kịp chụp được bức ảnh thể hiện sự ngại ngùng của một người thợ giỏi trong công việc nhưng lại e dè trước ống kính.'
Một kỷ niệm khác là khi chụp bức ảnh 'Ai mua rau rẻ, chạy khỏe đến đây' tại chợ đầu mối Vân Trì ở Đông Anh, Hà Nội. Tác giả đã phải đuổi theo và đón đầu để chụp vội người đàn ông đang vác bó rau lớn, chuẩn bị chuyển ra xe cung cấp cho các bếp ăn nhà máy, khu công nghiệp và trường học. Ông kể lại với nụ cười: 'Cái kết bất ngờ là người chụp hổn hển, vác nặng nhưng vẫn cười tươi!'
Tình yêu con người và đất nước qua ống kính
Xem ảnh, ta thêm mến yêu con người và thêm thương yêu đất nước Việt Nam. Bởi lẽ, dù đến bất cứ nơi đâu, ta cũng bắt gặp những ánh mắt trong trẻo, những gương mặt dầu dãi thời gian nhưng nụ cười luôn hồn hậu và ấm áp. Qua những khuôn mặt, dáng người, sự lam lũ và vẻ chân thành của các nhân vật, chúng ta có thể nhận ra đôi mắt của chính người chụp. Đó là ánh nhìn điềm tĩnh nhưng đầy trìu mến, thân mật trước mọi người; những suy nghĩ hăm hở và luôn háo hức theo những chặng đường xa xôi.
Thời gian và không gian trong những bức ảnh, cùng với câu chuyện về khoảnh khắc ra đời của từng tác phẩm, đem đến cho người xem những suy ngẫm sâu sắc về một nghệ sĩ - nhà báo say mê nghề nghiệp, chăm chỉ đi nhiều nơi, và luôn thường trực ý thức sáng tác, sáng tạo không ngừng qua ống kính.
Vị trí và đóng góp của nghệ sĩ Vũ Anh Tuấn
Nghệ sĩ nhiếp ảnh Vũ Anh Tuấn hiện đang giữ nhiều vị trí quan trọng trong làng nghệ thuật: ông là Phó Chủ tịch Hội đồng nghệ thuật của Hội nghệ sĩ nhiếp ảnh Việt Nam; Phó Chủ tịch Hội đồng nghệ thuật tại Hội Nhiếp ảnh nghệ thuật Hà Nội; và Chi hội trưởng Chi hội Nghệ sĩ nhiếp ảnh Việt Nam - Báo chí Hà Nội. Những đóng góp của ông không chỉ dừng lại ở các tác phẩm nghệ thuật, mà còn lan tỏa tình yêu và lòng tự hào về đất nước, con người Việt Nam.
