Nhân kỷ niệm 101 năm Ngày Báo chí cách mạng Việt Nam (21/6/1925-21/6/2026), đạo diễn Đặng Lê Minh Trí đã có cuộc trao đổi với Báo Nhân Dân về vai trò của nghệ thuật trong việc nuôi dưỡng niềm tin xã hội, lan tỏa bản sắc và khơi dậy khát vọng cống hiến trong thế hệ trẻ. Theo ông, điểm tựa của các chương trình nghệ thuật quy mô quốc gia về Tổ quốc, người lính và chủ quyền luôn là con người, và việc đưa những giá trị lớn lao trở về với những câu chuyện chân thực, số phận cụ thể là trách nhiệm của người làm nghệ thuật.
Hình tượng con người trong nghệ thuật: Từ biểu tượng đến câu chuyện thật
Đạo diễn Đặng Lê Minh Trí cho rằng điều khó nhất khi kể về những người bảo vệ, dựng xây Tổ quốc là làm sao để khán giả nhận ra họ cũng là những con người rất đỗi bình thường. “Phía sau những bước chân đều tăm tắp trong lễ duyệt binh hay những hình ảnh đầy khí phách trên truyền thông, vẫn là người con, người cha hay người trẻ có ước mơ rất đời thường. Từ điều giản dị sẽ tạo nên chiều sâu của sự cống hiến, hy sinh”, ông chia sẻ.
Ông nhấn mạnh: “Công chúng không thiếu lòng yêu nước, cũng không thiếu sự trân trọng đối với những người đã và đang cống hiến, hy sinh cho Tổ quốc. Song điều họ cần là được nhìn thấy con người thật, câu chuyện thật, cảm xúc thật. Khi đó, niềm đồng cảm sẽ xuất hiện một cách tự nhiên.”
Công nghệ là cây cầu nối cảm xúc
Trong bối cảnh công nghệ ngày càng chi phối nghệ thuật trình diễn, đạo diễn Đặng Lê Minh Trí khẳng định: “Công nghệ không phải là nhân vật chính của sân khấu mà chỉ có giá trị khi giúp con người nhìn thấy những điều trước đây khó nhìn thấy, cảm nhận những điều trước đây khó cảm nhận và thấu hiểu những điều khó diễn đạt bằng ngôn ngữ thông thường.”
Đặc biệt, với các chương trình về quốc phòng, an ninh hay chủ quyền quốc gia, nếu chỉ dừng lại ở sự choáng ngợp thị giác thì mới chỉ là thành công về kỹ thuật. “Quan trọng hơn là làm sao để công chúng hiểu được chiều sâu của sức mạnh quốc gia trong thời đại mới”, ông nói. Ông ví von công nghệ như “cây cầu” nối giữa những điều vô hình với cảm xúc hữu hình của khán giả.
Ký ức tập thể và sức mạnh dân tộc
Đạo diễn Đặng Lê Minh Trí cho rằng nghệ thuật có thể tạo nên những “ký ức tập thể” – những khoảnh khắc hàng chục nghìn, thậm chí hàng triệu con người cùng chia sẻ một cảm xúc, cùng nhìn về một giá trị. Ông kể lại cảm xúc trong đêm diễn “Tổ quốc trong tim” tại sân vận động Mỹ Đình, khi hơn 50.000 khán giả cùng đứng dậy hát “Tiến quân ca”. “Không còn khoảng cách giữa người trẻ và người lớn tuổi. Không còn sự khác biệt về nghề nghiệp, vùng miền hay hoàn cảnh sống”, ông xúc động nhớ lại.
Ông tin rằng: “Dân tộc mạnh là được gắn kết bằng những ký ức chung!”
Nghệ thuật góp phần xây dựng sức mạnh mềm
Theo đạo diễn Đặng Lê Minh Trí, sức mạnh mềm bắt đầu từ việc chúng ta hiểu mình là ai. Một quốc gia chỉ có thể tạo ra sức hấp dẫn với thế giới khi có câu chuyện đủ đặc sắc để kể, có bản sắc đủ riêng để nhận diện và hệ thống giá trị đủ tốt đẹp để người khác muốn đồng hành. Ông nhấn mạnh: “Việc kể được những câu chuyện đất nước bằng ngôn ngữ hiện đại là vô cùng cần thiết. Đó là những câu chuyện về bản lĩnh, khát vọng hòa bình, ý chí vượt qua nghịch cảnh và những con người bình dị đã sẵn sàng đặt lợi ích của đất nước lên trên lợi ích cá nhân.”
Nếu khán giả nước ngoài cảm nhận được vẻ đẹp của con người Việt Nam qua các chương trình nghệ thuật, và nếu các bạn trẻ trong nước cảm thấy tự hào hơn, sống có trách nhiệm hơn, thì nghệ thuật đã góp phần tạo nên sức mạnh mềm cho quốc gia.
Niềm tin vào con người Việt Nam
Khi được hỏi về niềm tin vào tương lai đất nước, đạo diễn Đặng Lê Minh Trí khẳng định: “Sức mạnh lớn nhất của một dân tộc là con người. Công nghệ được tạo ra bởi con người, vũ khí được vận hành bởi con người, mọi thành tựu cuối cùng đều bắt đầu từ ý chí, bản lĩnh và khát vọng của con người.”
Ông mong muốn để lại trong trái tim khán giả trẻ khoảnh khắc họ tự hỏi: “Mình sẽ làm gì để xứng đáng với những gì cha ông đã trao lại?” – Đó cũng là thông điệp mà ông gửi gắm qua các tác phẩm nghệ thuật của mình.
