Phóng viên: Nhiều người lo ngại rằng cảm xúc con người sẽ dần bị thay thế bởi công nghệ. Liệu triển lãm của anh có phải là cách để khẳng định công nghệ chỉ thực sự có ý nghĩa khi mang đến cảm xúc và kết nối cho con người?
Nghệ sĩ Bách Vũ: Tôi cho rằng con người luôn đi tìm ý nghĩa cho sự tồn tại của mình. Chính vì thế mà có tôn giáo, triết học, nghệ thuật hay khoa học, giúp chúng ta hiểu bản thân, hiểu thế giới và cảm thấy mình kết nối với điều gì đó lớn lao hơn, thay vì lạc lõng giữa vũ trụ vô tri. Công nghệ cũng không nằm ngoài quy luật ấy. Suy cho cùng, công nghệ chỉ là công cụ do con người tạo ra để phục vụ nhu cầu vật chất và tinh thần. Vì vậy, vấn đề không nằm ở bản thân công nghệ, mà nằm ở cách chúng ta lựa chọn sử dụng nó. Những công nghệ mới, đặc biệt là siêu trí tuệ, mở ra nhiều khả năng tích cực: giúp con người tiếp cận tri thức nhanh hơn, hỗ trợ giải quyết các vấn đề lớn như biến đổi khí hậu hay bệnh tật. Nhưng đồng thời, cũng có thể khiến con người bị cô lập hơn, bị thao túng bởi thuật toán, hoặc dần đánh mất kết nối với thực tại và với nhau. Với tôi, công nghệ chỉ thực sự có ý nghĩa khi nó giúp con người trở nên nhân văn hơn. Tôi hy vọng chúng ta có thể sử dụng nó để hiểu nhau sâu sắc hơn, cảm nhận nhiều hơn và kết nối với nhau cũng như với thế giới xung quanh, thay vì ngày càng lạc sâu vào những hệ thống do chính mình tạo ra.
Triển lãm đa giác quan và sự tiếp cận của giới trẻ
Phóng viên: Lựa chọn nghệ thuật thị giác đa giác quan thay vì một triển lãm hội họa truyền thống có phải là cách anh muốn kéo công chúng trẻ đến gần nghệ thuật hơn?
Nghệ sĩ Bách Vũ: Chính xác là như vậy. Trong dự án này, chất liệu và phương tiện thể hiện được quyết định dựa trên mong muốn giúp khán giả trẻ dễ tiếp cận, dễ tương tác và đối thoại với tác phẩm.
Nghệ thuật chuyển từ trình bày sang trải nghiệm
Phóng viên: Anh có nghĩ nghệ thuật ngày nay đang dịch chuyển từ việc trình bày tác phẩm sang tạo ra trải nghiệm sống?
Nghệ sĩ Bách Vũ: Trải nghiệm luôn là một phần không thể tách rời của nghệ thuật, là cuộc gặp gỡ giữa tâm trí với hình ảnh, vật thể hoặc không gian do nghệ sĩ tạo ra, từ đó khơi mở cảm xúc, ký ức hoặc suy tưởng. Điều này không thay đổi, chỉ có cách trải nghiệm nghệ thuật đang thay đổi theo thời đại. Trước đây, trải nghiệm nghệ thuật thường tập trung vào quan sát một đối tượng như bức tranh hay tác phẩm điêu khắc. Ngày nay, với sự phát triển của công nghệ, âm thanh, ánh sáng hay không gian tương tác, nghệ thuật có thể tác động trực tiếp hơn đến cơ thể và các giác quan của người xem. Tôi nghĩ khán giả hiện đại không còn chỉ muốn “xem” tác phẩm, mà muốn bước vào nó, cảm nhận nó, trở thành một phần của nó. Tuy nhiên, trải nghiệm nghệ thuật không nên chỉ dừng lại ở sự choáng ngợp giác quan. Hiện nay có nhiều sắp đặt đa phương tiện tạo hiệu ứng thị giác mạnh và tính giải trí cao, nhưng chưa chắc tạo ra được rung động cảm xúc, suy tưởng hay sự kết nối với phần nhân tính bên trong người xem. Cuối cùng, công nghệ hay hình thức chỉ là phương tiện. Điều khiến một thứ trở thành nghệ thuật vẫn luôn là ý nghĩa mà nó chứa đựng và khả năng chạm tới con người.
Thông điệp cho thế hệ trẻ
Phóng viên: Nếu liên hệ triển lãm này với thông điệp dành cho thế hệ trẻ, anh chia sẻ điều gì?
Nghệ sĩ Bách Vũ: Chúng ta đang ở một thời điểm vô cùng nhạy cảm và quan trọng, khi những lựa chọn của con người trong vài thập kỷ tới sẽ định hình tương lai. Chúng ta hoàn toàn có khả năng và trách nhiệm làm chủ vận mệnh, nhưng đôi lúc lại phó mặc những việc khó cho người khác, tổ chức khác hay quốc gia khác. Nếu ánh sáng là biểu tượng của tri thức, thì tri thức sẽ trở nên vô nghĩa nếu không dẫn đến hành động và thay đổi tích cực. Tôi nghĩ vấn đề của thời đại hôm nay không phải thiếu thông tin, mà là có quá nhiều thông tin, quá nhiều nhiễu loạn, khiến con người mất khả năng phân biệt điều thật và điều có giá trị. Thực tại chúng ta đang sống chưa bao giờ phức tạp và phân mảnh như vậy. Vì thế, tôi hy vọng thế hệ trẻ giữ được sự tỉnh táo để chọn lọc nguồn thông tin đáng tin cậy, nhận thức sáng suốt và giá trị tích cực, từ đó đưa ra lựa chọn đúng đắn và tạo ra thay đổi tích cực cho tương lai.
Phóng viên: Trân trọng cảm ơn anh!
Vũ Hoàng Bách (Bách Vũ) sinh năm 1993, là nghệ sĩ thị giác theo đuổi thực hành nghệ thuật đương đại và đa phương tiện. Anh từng tham gia nhiều triển lãm trong nước và quốc tế, như: “Feel The Rainbow” (2023), “Navigating With Nature” (2024), Festival Mỹ thuật Trẻ lần thứ 7 (2024), “UOB Painting of the Year Vietnam 2024” (2025), triển lãm cá nhân “Prologue” (2025), triển lãm nhóm “Chaises Musicale” tại Paris (Pháp, 2025).
THANH KHÊ (Thực hiện)
