Nghệ sĩ nhiếp ảnh Nguyễn Thị Minh Hải, 67 tuổi, đã đặt chân đến gần 70 quốc gia trên 6 châu lục, bất chấp tuổi tác và chấn thương để theo đuổi đam mê chụp ảnh chim và thú hoang dã. Xuất thân là giáo viên, từng làm Phó hiệu trưởng trường trung học, chị chuyển sang kinh doanh và bắt đầu niềm đam mê nhiếp ảnh thiên nhiên ở tuổi xấp xỉ 60.
Hành trình săn chim thiên đường trắng
Trong một lần chụp ảnh ở Thụy Sĩ, chị bị trượt chân ngã, đứt dây chằng, phải hồi hương trên chuyến bay giường nằm. Chỉ hơn một tháng sau khi kết thúc trị liệu, bất chấp bác sĩ ái ngại, chị lại vác máy đi chụp ảnh thiên nhiên. Chị cười nhớ lại: “Lúc đi chụp chim, cái chân bị thương nó “lên tiếng” quá, tôi lại phải uống giảm đau”.
Chị từng bay vào Đà Nẵng, hai ngày sau đã tung bộ ảnh vợ chồng chim thiên đường đuôi phướn trắng nuôi con – một loài đột biến gen hiếm, đuôi dài như cọng mây, dây phướn trắng, thường di cư xuyên lục địa ghé thăm Việt Nam. Chị kể: “Bay vào Đà Nẵng lúc 21 giờ, xe đón tôi đi một mạch tới 5 giờ sáng để đến vùng rừng Gia Lai. Rồi đi xe máy vài tiếng, cuối cùng là đi bộ. Giữa rừng hoang, chúng tôi ướt sũng mồ hôi, chiến đấu với muỗi, vắt và nín thở chờ cảnh chim thiên đường trắng mớm mồi cho con”.
Đam mê khám phá và chữa lành từ thiên nhiên
Chị giải thích: “Thiên nhiên có cách “chữa lành” rất riêng. Mệt mỏi chóng qua khi tôi hòa mình vào núi rừng, chim muông và vùng đất hoang dã. Mỗi chuyến đi là cuộc gặp gỡ mới với thế giới và với chính mình”. Sau những ngày băng rừng vượt núi, điều còn lại không chỉ là những bức ảnh, mà còn là cảm giác bình yên, tự do và nguồn năng lượng quý giá để tiếp tục lên đường.
Madagascar – hành trình vất vả nhất
Một trong những chuyến đi vất vả nhất của chị là tới Madagascar, hòn đảo lớn thứ tư thế giới, để ghi lại hình ảnh đàn vượn cáo – loài không có ở nơi nào khác. Lúc đó chị vừa bị đứt dây chằng. “Có đoạn leo núi phải chống nạng, không leo nổi thì cậu dẫn đường người châu Phi kéo tôi lên”, chị nhớ lại. Ám ảnh nhất là cảnh đi phà: “Đi 170 km mất 12 tiếng đồng hồ. Họ ghép 5 thuyền độc mộc, bắc ván, khiêng xe ô-tô 7 chỗ lên. 8 người chèo, 8 người bơi dưới sông nước chảy xiết đẩy xe và thuyền vượt sông. Nước chảy mạnh, xe trôi dạt rất lâu mới sang bờ”. Ngồi trên bè chao đảo, chị chỉ biết nín thở, nhưng nghĩ đến khu rừng bên kia sông với động vật hoang dã, chị lại tự nhủ phải tiếp tục. Chị tâm sự: “Tôi luôn cảm thấy thiên nhiên xứng đáng với mọi công sức. Mỗi lần thấy loài chim, loài thú trong môi trường sống, bao vất vả đều tan biến”.
Triển lãm và sách ảnh
Chị đã mở 5 triển lãm ảnh về thiên nhiên, văn hóa, làng nghề, vùng di sản. Sau triển lãm “Ký ức” ở Hà Nội với 50 bức ảnh, chị tiếp tục ra mắt sách ảnh và triển lãm “Vẻ đẹp cảm xúc nhiếp ảnh”. Sắp tới, chị hoàn thiện cuốn sách về các loài chim thú ở Việt Nam và thế giới, kỷ niệm hành trình 6 châu lục.
Khám phá Nam Cực và Bắc Cực
Chị kể về nỗi tiếc nuối khi săn ảnh gấu trắng Bắc Cực ở xa tàu, và xúc cảm tuyệt vời khi chụp hải cẩu, chim cánh cụt ở Nam Cực. Hành trình Nam Cực vất vả hơn: “Tôi bay từ Việt Nam sang Qatar, nối chuyến Argentina, rồi tới thành phố Ushuaia trên đảo Tierra del Fuego, tận cùng Nam Mỹ. Nghỉ một ngày, hôm sau xuống tàu đi Nam Cực. Không khí trong lành với núi băng, biển băng, hồ băng. Tôi sống gần chục ngày ở vùng cực không có ban đêm, hễ buồn ngủ thì kéo rèm cho bớt sáng trắng”. Với chị, vẻ đẹp thiên nhiên nằm ở cảm giác chứng kiến sự sống của sinh vật trong môi trường tự nhiên, không có tác động con người: đàn chim cánh cụt kiếm ăn, hải cẩu nằm nghỉ, gấu trắng bước trên tuyết.
Cơ duyên và thông điệp bảo vệ thiên nhiên
Đam mê nhiếp ảnh của chị đến từ người bố – tướng Nguyễn Như Thiết, biệt danh “Hùm xám đường 5”, từng mang máy ảnh từ Liên Xô về năm 1961. Mẹ chị, bà Nguyễn Thị Trịnh, là nữ du kích Hoàng Ngân anh hùng. Năm 2014, sau thất bại kinh doanh, bạn tặng chị máy ảnh và bảo “Sống vui với nó đi”. Chị chụp hoa sen, làng nghề miền Bắc, rồi năm 2017 bắt đầu yêu các loài hoang dã. Chị nói: “Tôi mong người xem thấy chúng đẹp và đáng được bảo vệ. Khi thiên nhiên bị tàn phá, đa dạng sinh học bị phá vỡ, dịch bệnh có thể xuất hiện và lan rộng”. Chị vừa có chuyến đi Trường Sa năm 2026, chụp ảnh biển, tàu, đảo, nhà giàn với góc nhìn độc đáo. Chị cảm kích: “Vừa chia tay Trường Sa tôi đã muốn quay lại”. Chị khép lại: “Bức ảnh đẹp nhất là bức ảnh tôi sắp chụp”.
