MV Come My Way của Sơn Tùng M-TP đang gây sốt với hơn 23 triệu lượt xem trên YouTube chỉ sau 5 ngày phát hành. Tuy nhiên, thành tích này đi kèm với những tranh cãi về việc sử dụng hình ảnh được cho là mượn ý tưởng từ tác phẩm sắp đặt Tàn Chỉ (Vestige of the Land) của nghệ sĩ thị giác Lê Giang.
Phân tích từ chuyên gia
Thạc sĩ Nguyễn Thế Sơn, giám tuyển nghệ thuật độc lập và giảng viên trường Khoa học Liên ngành và Nghệ thuật, Đại học Quốc gia Hà Nội, đã có những chia sẻ sâu sắc về vụ việc. Ông cho biết bản thân rất quan tâm đến MV ngay từ khi ra mắt, đặc biệt là cách ê-kíp sử dụng các tác phẩm hội họa từ Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam như Nhớ một chiều Tây Bắc của Phan Kế An, Đất và nước của Nguyễn Quang Thọ, Núi đỏ và ngựa trắng của Nguyễn Văn Đa và Phố Hàng Mắm của Bùi Xuân Phái.
Tuy nhiên, khi xem lại MV, ông nhận thấy một không gian sắp đặt sơn trắng giống kết cấu mái đình cổ, rất giống tác phẩm Tàn Chỉ. Sau đó, nghệ sĩ Lê Giang đã lên tiếng và gửi email tới ê-kíp, chỉ ra những điểm tương đồng như cấu trúc kiến trúc đình làng Bắc Bộ, bề mặt vôi hóa, phù điêu và chi tiết đổ vỡ quanh chân cột.
Vấn đề chiếm dụng nghệ thuật
Theo Thạc sĩ Nguyễn Thế Sơn, yếu tố chính để xác định chiếm dụng nghệ thuật nằm ở việc sơn trắng toàn bộ kết cấu kiến trúc truyền thống. Ông nhấn mạnh: "Tác phẩm trực tiếp mà họ lấy ý tưởng hình ảnh, khá giống về mặt ý niệm, lại không được đề cập tới, chính là Tàn Chỉ. Sự tương đồng nằm ở việc trắng xóa kết cấu – đây là sự nhận diện rõ thực hành của nghệ sĩ Lê Giang."
Ông cũng cho rằng việc tham khảo tư liệu là được phép, nhưng cách sử dụng, thái độ và cách ghi nhận nguồn cảm hứng mới là điều quan trọng. Trong đào tạo nghệ thuật, quy trình nghiên cứu tiền sáng tác là bắt buộc, bao gồm việc tìm hiểu tác phẩm đã có và tạo ra sự khác biệt.
Bài học về đạo đức nghề nghiệp
Thạc sĩ Nguyễn Thế Sơn bày tỏ sự tiếc nuối cho Sơn Tùng vì MV được đầu tư kỹ lưỡng, thể hiện sự giao thoa giữa quá khứ và hiện đại, nhưng chỉ vì một sai sót mà gặp phản ứng tiêu cực. Ông nói: "Chỉ cần ê-kíp cẩn thận hơn, có nhãn quan rộng và nhận sự đồng thuận từ nghệ sĩ Lê Giang từ đầu, mọi việc sẽ hoàn hảo hơn."
Ông cũng chỉ ra rằng trên thế giới, việc học hỏi từ nghệ sĩ đi trước là bình thường, nhưng luôn phải công bố rõ ràng nguồn cảm hứng. Ở Việt Nam, nghệ thuật đương đại chưa được biết đến rộng rãi, và việc thiếu không gian trưng bày chính thống là một khoảng trống lớn.
Kết luận
Sự việc này là bài học cho các nghệ sĩ và ê-kíp sáng tạo về sự cẩn trọng, hiểu biết và đạo đức nghề nghiệp. Thạc sĩ Nguyễn Thế Sơn hy vọng môi trường nghệ thuật ngày càng văn minh, công bằng, thúc đẩy sáng tạo và ghi nhận đúng giá trị của các nghệ sĩ đương đại.
