Bộ trưởng Hải quân Mỹ John Phelan đã bị sa thải ngay lập tức sau những bất đồng sâu sắc về chiến lược đóng tàu và xung đột quyền lực với Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth. Sự việc diễn ra trong bối cảnh Hải quân Mỹ đang thực thi lệnh phong tỏa các cảng của Iran, làm dấy lên lo ngại về sự ổn định lãnh đạo tại Lầu Năm Góc.
Nguyên nhân sa thải
Theo các nguồn tin chính phủ, Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth và cấp phó Stephen Feinberg đã thuyết phục Tổng thống Donald Trump rằng Hải quân cần một ban lãnh đạo mới do Phelan thiếu quyết liệt trong các dự án trọng điểm, đặc biệt là dự án "Hạm đội Vàng" và việc tăng cường phụ thuộc vào động cơ hơi nước. Những bất đồng này chủ yếu xoay quanh định hướng đóng mới và mua sắm tàu chiến, một lĩnh vực then chốt trong chiến lược hải quân Mỹ.
Ông Phelan đã từ chối chấp nhận việc bị sa thải cho đến khi nhận được phản hồi trực tiếp từ Tổng thống Trump. Ông đã ngồi ở sảnh Cánh Tây hơn một giờ đồng hồ vào tối thứ Tư, chờ gặp người bạn thân và hàng xóm lâu năm của mình. Tuy nhiên, Tổng thống đã ủng hộ quyết định của Hegseth, đánh dấu sự thất bại của một đồng minh thân cận.
Phản ứng từ các bên liên quan
Phát biểu tại Phòng Bầu dục, Tổng thống Trump nhấn mạnh rằng Phelan là "một người rất tốt" nhưng đã xảy ra xung đột với một số quan chức quốc phòng. Ông mô tả Phelan là người quyết liệt, nhưng phong cách này khiến ông va chạm với các nhóm lợi ích khác nhau trong Lầu Năm Góc. Tổng thống nhấn mạnh rằng trong môi trường quân sự, khả năng phối hợp là yếu tố bắt buộc.
Việc phế truất là một cú sốc đối với ông Phelan và các trợ lý cấp cao, những người chỉ biết về việc sa thải thông qua một bài đăng trên mạng xã hội của người phát ngôn Lầu Năm Góc Sean Parnell. Trong cùng bài đăng, ông Parnell cho biết Hung Cao, Thứ trưởng Hải quân, sẽ đảm nhiệm chức vụ Quyền Bộ trưởng.
Lo ngại ai là mục tiêu tiếp theo?
Sự ủng hộ của Trump đối với vụ sa thải đột ngột này khiến nhiều người đặt câu hỏi ai sẽ là mục tiêu tiếp theo của ông Hegseth. Đầu tháng này, Bộ trưởng Quốc phòng đã sa thải Tham mưu trưởng Lục quân, Tướng Randy George, và đã có xung đột với Bộ trưởng Lục quân Dan Driscoll, một đồng minh thân cận của Phó Tổng thống JD Vance. Sự việc diễn ra trong bối cảnh Trump đang chứng kiến sự thay đổi nhân sự trong nội các, mất đi một bộ trưởng lao động, một bộ trưởng tư pháp và một bộ trưởng an ninh nội địa trong một thời gian ngắn.
Ông Phelan cho biết trong một tuyên bố rằng việc phục vụ với tư cách là Bộ trưởng Hải quân là "vinh dự của cuộc đời tôi". Ông nói: "Lãnh đạo ở cấp độ này luôn đi kèm với những thách thức. Việc ra quyết định có thể bị chậm lại bởi sự thận trọng và mâu thuẫn nội bộ. Nhưng sứ mệnh của chúng ta đòi hỏi sự rõ ràng, khẩn trương và kết quả - và tôi chưa bao giờ rời mắt khỏi điều đó."
Việc ông Phelan thúc giục được nói chuyện trực tiếp với ông Trump trước khi chấp nhận quyết định đã chỉ ra một lý do khiến ông bị sa thải ngay từ đầu: từ chối thừa nhận chuỗi chỉ huy. Quan chức cấp cao của chính quyền cho biết Nhà Trắng đã xung đột với ông Phelan về nhiều vấn đề, bao gồm cả danh sách những người nhận Huân chương Danh dự.
Dù quyết định thay thế, Tổng thống Mỹ vẫn dành lời khen cho Phelan trên nền tảng Truth Social và để ngỏ khả năng đưa ông trở lại chính quyền trong tương lai, cho thấy đây nhiều khả năng là một sự điều chỉnh nhân sự mang tính chiến thuật hơn là rạn nứt hoàn toàn.
