Ẩn mình giữa thung lũng được bao bọc bởi núi rừng tại xã Thu Bồn, thành phố Đà Nẵng, khu đền tháp Mỹ Sơn (còn gọi là Thánh địa Mỹ Sơn) là một quần thể kiến trúc cổ kính được xây dựng từ thế kỷ IV đến XIII. Nơi đây được ví như "thung lũng thần linh", từng là trung tâm tôn giáo - tín ngưỡng bậc nhất của vương quốc Chăm Pa xưa.
Kiến trúc độc đáo và giá trị lịch sử
Theo tài liệu của Ban quản lý Di sản Văn hóa thế giới Mỹ Sơn, khu đền tháp có hơn 70 công trình kiến trúc đền tháp, lưu giữ những giá trị đặc sắc về lịch sử, văn hóa, kiến trúc và nghệ thuật. Nhiều học giả đánh giá Mỹ Sơn có thể sánh ngang với các quần thể đền đài nổi tiếng trong khu vực như Angkor Wat (Campuchia), Bagan (Myanmar) hay Borobudur (Indonesia) về cả quy mô lẫn giá trị văn hóa nghệ thuật. Năm 1999, khu đền tháp Mỹ Sơn đã được UNESCO ghi danh vào danh sách Di sản văn hóa thế giới.
Bí ẩn kỹ thuật xây dựng
Cấu trúc đền tháp ở Mỹ Sơn được chia thành nhiều cụm, mỗi cụm gồm một ngôi đền thờ chính bao quanh bởi các tháp nhỏ hoặc công trình phụ. Điểm đặc biệt nằm ở kỹ thuật xây dựng bí ẩn: những viên gạch nung được xếp chồng khít lên nhau mà không cần chất kết dính rõ ràng. Kỹ thuật này đến nay vẫn là một điều bí ẩn chưa có lời giải.
Trùng tu và bảo tồn
Chiến tranh đã tàn phá di tích nặng nề, nhưng những gì còn lại vẫn đóng vai trò quan trọng trong di sản lịch sử văn hóa kiến trúc nghệ thuật thế giới. Thời gian qua, nhiều dự án trùng tu tháp cổ tại Mỹ Sơn được triển khai với sự hỗ trợ của các chuyên gia quốc tế, góp phần bảo tồn tính nguyên gốc và giá trị lịch sử của di tích.
Không gian tôn giáo và nghệ thuật
Các đền tháp lớn ở Mỹ Sơn được người Chăm xây dựng để thờ cúng, trong đó có thần Shiva, một trong những vị thần quan trọng của Hindu giáo. Nhiều tượng đá Linga - Yoni, biểu tượng gắn với thần Shiva, cũng được tìm thấy trong các không gian thờ tự. Phong phú nhất là hệ thống tượng thần, tu sĩ, hoa văn trang trí, cỏ cây, muôn thú, được sáng tạo tỉ mỉ, ghi lại dấu ấn nghi thức tôn giáo và thờ cúng thiêng liêng.
Điểm đến hấp dẫn du khách
Hiện nay, nơi đây thu hút đông đảo du khách trong và ngoài nước. Tính riêng dịp lễ 30/4 và 1/5, đã có gần 7.000 lượt du khách tới tham quan. Theo ông Nguyễn Công Khiết, Giám đốc Ban quản lý Di sản Văn hóa thế giới Mỹ Sơn, việc phát huy giá trị khu đền tháp không chỉ góp phần bảo tồn di sản mà còn tạo sinh kế cho người dân địa phương. Một trong những điểm nhấn thu hút du khách là các chương trình biểu diễn nghệ thuật Chăm được tổ chức ngay tại khu di tích, mang đến trải nghiệm văn hóa độc đáo.
